Rijksarchief in België

Ons collectief geheugen !

FR | NL | DE | EN
Menu
Onze leeszalen

Reserveer jouw plaats

Reserveer hier jouw plaats:

Nieuws
02/12/2022 - Onderzoek - Digitalisering - Kortrijk

Het Rijksarchief Kortrijk bewaart verschillende brieven geschreven of ontvangen door de West-Vlaamse priester-dichter Guido Gezelle. Als collectiepartner in het participatieproject Gezelles Brieven, een initiatief van het Guido Gezellearchief van de Openbare Bibliotheek Brugge, helpt het Rijksarchief mee om de brieven toegankelijk te maken voor een groot publiek. Het Guido Gezellearchief wil op termijn een online teksteditie van de volledige brievenverzameling realiseren, verspreid over verschillende archief- en documentatie-instellingen: in totaal zowat 7.700 stuks.

02/12/2022 - Onderzoek - Evenementen - ARA

Op 16 november 2022 organiseerden onderzoekers Klaas Van Gelder en Gert Gielis in het Algemeen Rijksarchief een interne workshop over de HTR-software van Transkribus. HTR staat voor handwritten text recognition, de automatische herkenning van handgeschreven teksten met behulp van artificial intelligence en machine learning. Die technologie maakt de laatste jaren furore in de internationale archiefwereld. Transkribus biedt vele mogelijkheden en er zit nog meer in de pijplijn. Heel wat projecten hebben er al mooie resultaten mee geboekt. Daar wilden we bij het Rijksarchief graag meer over weten.

30/11/2022 - Onderzoek - Inventarisatie - Digitalisering - Divers - ARA
Help mee historische kaarten te analyseren en word DigHimapper!

DigHiMapper betrekt het publiek bij twee belangrijke stappen in de verwerking van historische kaarten tot analyseerbare informatiebronnen. Door kaarten te ‘georefereren’ en ‘annoteren’ wordt het mogelijk landschapsevoluties in beeld te brengen en kaarten gericht te doorzoeken op plaatsnamen. Centraal in een eerste fase van dit platform staan de prachtige kaarten van de familie Arenberg, bewaard in het Algemeen Rijksarchief

29/11/2022 - Inventarisatie - Publicaties - Bergen

De twaalf strekkende meter archief die het Rijksarchief Bergen bewaart over de weldadigheidsinstellingen van Zinnik tijdens het ancien régime is geïnventariseerd. Je vindt er documenten in terug over de leprozerie, het Sint-Jakobshospitaal, het nieuwe hospitaal, het weeshuis en de Armentafel. Maar de inventaris beschrijft ook stukken die werden toegeschreven aan het Officie van de baljuw van Zinnik, een lokale gerechtelijke instelling.

29/11/2022 - Onderzoek - Archiefbeheer - ARA

Enkele jaren voor de viering van zijn tweehonderdjarig bestaan heeft België eindelijk een wetgeving over de verplichte declassificatie van geclassificeerde stukken. De nieuwe wet betekent een grote stap voorwaarts in de richting van meer transparantie, democratische controle en ontsluiting van het archieven voor de burger en voor onderzoek.  

28/11/2022 - Onze gebouwen en leeszalen - Gent
Rijksarchief Gent drie dagen per week open

Vanaf donderdag 1 december 2022 is de leeszaal van het Rijksarchief Gent open op dinsdag, woensdag en donderdag. De leeszaal van het Rijksarchief Gent is enkel toegankelijk op afspraak. Reserveer je plaats minstens twee werkdagen op voorhand.

16/11/2022 - Onderzoek - Evenementen - ARA
Webinar: Help mee bij de ontsluiting van pardonbrieven!

Doodslag, fraude, schaking, ambtsmisbruik… wie in het ancien régime voor een zwaar misdrijf werd vervolgd, kon hiervoor gratie vragen aan de vorst. Het Rijksarchief bewaart duizenden pardonbrieven waarin telkens het relaas van het misdrijf omstandig staat opgetekend. Deze brieven bieden een unieke blik op alledaagse lokale geschiedenis. Jammer genoeg zijn deze bronnen nog nauwelijks ontsloten. Het PARDONS-project wil daar verandering in brengen. Om deze duizenden brieven toegankelijk te maken voor onderzoek, is het PARDONS-projectteam op zoek naar vrijwilligers. Na de opstart aan Nederlandstalige zijde wordt op 29 november 2022 ook een eerste webinar voor Franstalige vrijwilligers georganiseerd. Voor de liefhebbers van smeuïge verhalen, historische sensaties en paleografie!

16/11/2022 - Evenementen - Namen
Casimir Zagourski en 'Verdwijnend Afrika': een dubbellezing

Op 12 december 2022 nemen Anne Cornet (AfricaMuseum) en Nathalie Tousignant (USLB - CRHiDI) tijdens een middaglezing verschillende onderzoeksperspectieven op 'Verdwijnend Afrika' van Casimir Zagourski onder de loep. Plaats van afspraak is de Université Saint-Louis in Brussel. Sinds vorig jaar zijn Zagourski's etnografische foto's van Centraal-Afrika, bewaard in het Rijksarchief Namen, raadpleegbaar via de online zoekomgeving van het Rijksarchief.

14/11/2022 - Evenementen - Bergen
Lezing over de Belgen in Waterloo

Het Rijksarchief Bergen nodigt je, in samenwerking met het Maison de la Mémoire de Mons en de Association Belge Napoléonienne, uit voor een lezing van historicus Achille Verschoren over 'De Belgen in Waterloo'. Afspraak op woensdag 23 november 2022 om 20 uur in de Ateliers des FuCaM in Bergen.

10/11/2022 - Publicaties - Namen

Tussen 1792 en 1814 kregen onze streken een nieuw bestuurlijk, politiek en gerechtelijk kader, met onder meer kantonvredegerechten, registratiekantoren, rechtbanken van eerste aanleg en hypotheekbewaarders per gerechtelijk arrondissement. Zes archiefbestanden die kunnen worden geraadpleegd in het Rijksarchief Namen geven uitvoerig duiding over de bestuurlijk-politieke overgang van het Land van Namen naar het Departement van Samber en Maas. Een recent artikel hierover in de Annales de la Société archéologique de Namur licht verder toe.

08/11/2022 - Archiefbeheer
Richtlijnen voor archiefvormers: ontdek de make-over

Het Rijksarchief heeft een belangrijke toezichtsfunctie wat een correct archiefbeheer door overheidsdiensten betreft. Daartoe publiceren we richtlijnen en aanbevelingen, verzameld op de profielpagina 'Ambtenaar'. Een jaar geleden werd begonnen met een opfrissing van deze onlineadviezen voor ambtenaren. Het doel? Actualisering van teksten en structuur, maar ook toevoeging van actuele thema’s zoals SharePointelektronische archiveringsdiensten (Digital Act) en milieubewust archiveren. In de nieuwe structuur is een grotere rol weggelegd voor digitaal archief binnen klassieke archiefthema’s, zoals informatie bewaren, ordening en naamgeving en archief in nood (bedreigingen voor/schade aan archief). Om alle pagina’s gemakkelijk terug te vinden, werd ook een kennisbank toegevoegd.

08/11/2022 - Onderzoek - Digitalisering - Doornik - Bergen

De Doornikse collectie cartularia en obituaria (jaargetijdenboeken) werd gedigitaliseerd en is nu online raadpleegbaar. Het gaat om cartularia van onder meer het bisdom Doornik, de Sint-Maartensabdij van Doornik, het Gasthuis Onze-Lieve-Vrouw met de Roos uit Lessen en de abdij van Gellingen. Ook de cartularia en obituaria uit het Rijksarchief Bergen zijn al enige tijd online doorzoekbaar.  

07/11/2022 - Inventarisatie - Digitalisering - Publicaties - Antwerpen

Het Rijksarchief Antwerpen bewaart heel wat affiches van het provinciebestuur van Antwerpen. Sommige affiches werden door de archiefdienst van de provincie Antwerpen als één verzameling samengebracht. In 2013 werd deze verzameling van 2.789 affiches naar het Rijksarchief overgebracht. Sinds 2021 zijn de affiches dankzij de publicatie van een catalogus raadpleegbaar in onze leeszaal in Antwerpen. En nu zijn ze ook geïntegreerd in onze online zoekomgeving.

07/11/2022 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - Kortrijk

De zogenaamde “Verzameling Oorkonden met Blauw Nummer” is met ruim 12.000 oorkonden wellicht de grootste van het land. Ze bevat charters uit de periode 1065-1795, afkomstig van honderden West-Vlaamse instellingen die werden afgeschaft op het einde van het ancien régime. De oorkonden met blauw nummer die in het Rijksarchief Kortrijk worden bewaard, zijn dankzij een nieuwe inventaris helemaal klaar voor onderzoek.

07/11/2022 - Onderzoek - Evenementen - Leuven
Najaarslezing in Leuven – Van foreest tot fetisjboom. Onderzoek naar en waardering van houtig erfgoed in Vlaams-Brabant

Houtige beplantingen – van solitaire bomen over hakhoutstoven tot boomgaarden en boscomplexen – vormen levende getuigen van zowel natuurlijke als maatschappelijke ontwikkelingen. Om dit houtig erfgoed naar waarde te schatten, betekenis te geven en toekomstgericht te beheren is historische kennis onontbeerlijk. Op deze studiedag van het Rijksarchief Leuven en het Documentatiecentrum Vlaams-Brabant belichten experten de bijdrage van historisch onderzoek voor ons begrip van en omgang met bomen en struiken. Afspraak op zaterdag 3 december 2022 om 10.00 uur in het Rijksarchief Leuven.

28/10/2022 - Divers - Kortrijk - Brugge

Sinds enkele maanden zijn de Rijksarchieven van Brugge en Kortrijk actief op de Nederlandse website Wat staat daer? Deze online oefentool voor het lezen van oude handschriften (paleografie) richt zich op studenten en onderzoekers die hun paleografische vaardigheden verder willen ontwikkelen en meer algemeen op iedereen die spelenderwijs kennis wil maken met oude handschriften in archiefbronnen. Het platform biedt teksten uit verschillende periodes (van de middeleeuwen tot de 20ste eeuw) en over verschillende thema’s (armoede en rijkdom, misdaad en straf, oorlog en rampen …) aan.

27/10/2022 - Digitalisering - Leuven - Beveren - Bergen

De Amerikaanse non-profitorganisatie Familysearch is de voorbije dagen in de Rijksarchieven van Bergen en Leuven begonnen met de digitalisering van de registers van de Burgerlijke Stand uit de periode 1910-1950. Binnen enkele weken zal in Beveren nog een derde scanatelier geïnstalleerd worden.

21/10/2022 - Inventarisatie - Digitalisering - Namen

Verschillende dagboeken van de adellijke familie van der Straten Ponthoz, goed voor 12 archiefdozen, zijn geïntegreerd in onze online zoekomgeving. De dagboeken, geschreven in de 19de eeuw, nemen je mee naar de Verenigde Staten, de conferentie van Berlijn over Congo, en naar Ponthoz, een gehucht van de gemeente Clavier. Het archief van de familie van der Straten Waillet Ponthoz wordt bewaard in het Rijksarchief Namen.

20/10/2022 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Ongeveer 11 strekkende meter archief over de wetgevende, gewestelijke, provinciale, gemeentelijke en Europese verkiezingen is in het Algemeen Rijksarchief ontsloten voor onderzoek. Je vindt er onder meer de resultaten in terug van de verkiezingen sinds 1858 voor deze verschillende beleidsniveaus. Een mooie aanvulling op de vele verkiezingsarchieven uit onze collecties die al raadpleegbaar zijn.

19/10/2022 - Divers - ARA - Gent
Vacatures in Brussel en Gent

Het Rijksarchief is momenteel op zoek naar:
- een ontwikkelaar ICT-toepassingen (m/v/x) voor tewerkstelling in het Algemeen Rijksarchief in Brussel, bij de dienst Archives Development. Het gaat om een startbaanovereenkomst (< 26 jaar). Contract van 12 maanden, verlengbaar. Lees hier de volledige vacature
- een assistent archiefbeheer (m/v/x) voor tewerkstelling in het Rijksarchief Gent. Het gaat om een startbaanovereenkomst (< 26 jaar). Contract van 12 maanden, verlengbaar. Bezorg ons je kandidatuur vóór 31 oktober 2022. Lees hier de volledige vacature 

18/10/2022 - Archiefbeheer

Lokale overheden in Vlaanderen vernietigen vandaag hun archiefdocumenten via een aanvraag bij het Rijksarchief op basis van goedgekeurde selectielijsten of via het Serieregister. Vanaf 1 januari 2024 zijn die selectielijsten niet meer geldig. Vanaf dan kan een vernietigingsaanvraag bij het Rijksarchief enkel nog in uitzonderlijke gevallen.

10/10/2022 - Onderzoek - CegeSoma
People@War - Neem deel aan de enquête!

Het onderzoeksprogramma People@War onderzoekt hoe ‘gewone mensen’ de Tweede Wereldoorlog en zijn nasleep beleefden. Neem deel aan de enquête die de onderzoekers ontwikkelden om te polsen naar de herinnering, het oordeel en de kennis over dit verleden. Heeft de samenleving te veel, voldoende of te weinig erkenning gegeven aan het Verzet en aan politieke gevangenen? Of aan de veteranen van het Belgische leger? Heeft het Verzet de bevrijding versneld? Laat je stem horen.

05/10/2022 - Onderzoek - Archiefbeheer - Digitalisering - ARA 2 - Joseph Cuvelier

Het Rijksarchief ontving van 1 tot 15 september 2022 een delegatie van het Institut National des Archives du Congo (INACO). Het bezoek kaderde binnen het project DIGICOLJUST, dat de koloniale militaire rechtscolleges (1885-1960) bestudeert. Daarvoor werd reeds samengewerkt met de ULB en de VUB en voortaan dus ook met de Congolese collega’s van het INACO. Het doel? Gezamenlijk archiefbeheer uitbouwen.   

04/10/2022 - Onderzoek - Beveren
ARCHIE.BEL: archiefonderzoek naar de economische geschiedenis van België

In de zeer recente geschiedenis werd de wereld herhaaldelijk geconfronteerd met economische schokken ten gevolge van financiële crisis, pandemie en oorlog. Hoewel ze slechts zeer zelden voorkomen, zijn dergelijke gebeurtenissen niet uniek. Economen kijken daarom steeds vaker naar het verleden om de gevolgen ervan te begrijpen. De Belgische casus is vanuit een economisch-historisch perspectief bijzonder interessant. Het FED-tWIN-onderzoeksprogramma ARCHIE.BEL, dit jaar van start gegaan in het Rijksarchief Beveren, bevordert multidisciplinair onderzoek naar de economische geschiedenis van België in de breedste zin (met inbegrip van financiële geschiedenis en bedrijfsgeschiedenis).

04/10/2022 - Onderzoek - Publicaties - CegeSoma - ARA

In The Failed Coup of Belgian Diplomacy, alweer de 12de uitgave in onze reeks Studies in Belgian History, zet CegeSoma-onderzoeker Michael Auwers de traditionele ideeën over het Belgisch buitenlands beleid tijdens de Eerste Wereldoorlog op losse schroeven.

04/10/2022 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Een archiefbestand dat vrijwel uitsluitend bestaat uit (besluit)wetten, koninklijke en ministeriële besluiten: het lijkt een weinig aantrekkelijke historische bron. Nochtans mag het belang van dit archief, bewaard in het Algemeen Rijksarchief en zopas ontsloten dankzij een nieuwe inventaris, niet worden onderschat. Het bevat de originele teksten van alle Belgische wetten die van eind 1830 tot 1970 werden uitgevaardigd, de oorlogsperiodes inbegrepen. En je vindt er ook een volledige reeks koninklijke besluiten in terug met betrekking tot de benoeming en aftreding van alle ministers in Belgische nationale regeringen over de jaren 1831-1975.

03/10/2022 - Onderzoek - Aanwinsten - ARA

24 ontwerpen of kopieën van brieven uit de periode 1539-1582 werden eind september via bemiddeling van de Koninklijke Bibliotheek van Nederland teruggegeven aan de rechtmatige eigenaar: het Rijksarchief in België. Tot de correspondenten behoren onder meer Maximiliaan II, prins Willem van Oranje en Lodewijk van Nassau, maar ook instellingen zoals de Raad van State en de Raad van Financiën, en het stadsbestuur van Antwerpen.

03/10/2022 - Evenementen - Hasselt - Gent - Kortrijk - Brugge - Leuven - Antwerpen - Beveren

Het is zover: de eerste titel van ‘Beste paleograaf van Vlaanderen en Nederland’ werd zaterdag 1 oktober 2022 uitgedeeld! Het werd een bijzonder pittige finale in het Utrechts Archief. De 34 finalisten moesten zich onder meer door een logboekfragment over een kaping op zee worstelen, neergeschreven in 1703 door een Brugs-Amsterdamse kapitein.

28/09/2022 - Publicaties - Divers - CegeSoma - Oorlogsslachtoffers - ARA

Vanaf 5 oktober 2022 draait in de bioscoopzalen de documentaire “Nelly & Nadine”, het verhaal van de ontmoeting tussen twee verzetsvrouwen in het concentratiekamp van Ravensbrück in Duitsland. Het Rijksarchief bewaart talrijke documenten over vrouwen die tijdens WO II naar dit kamp werden gedeporteerd. Onder hen ook Nelly en Nadine.

27/09/2022 - Onderzoek - Aanwinsten - ARA 2 - Joseph Cuvelier

Het Verdrag tot afstand van de Onafhankelijke Congostaat aan België dat 115 jaar geleden, in 1907, in twee exemplaren werd opgemaakt, is enkele maanden geleden teruggevonden in een veilingzaal. Het kan nu online worden geraadpleegd en wordt nog tot december 2022 tentoongesteld in de leeszaal van het Algemeen Rijksarchief 2 - depot Joseph Cuvelier. 

23/09/2022 - Onze gebouwen en leeszalen - Brussel
Rijksarchief Brussel (Vorst) opnieuw drie dagen per week open

Vanaf 1 oktober is de leeszaal van het Rijksarchief Brussel (Vorst) open op dinsdag, woensdag en donderdag. Het is niet langer verplicht om een afspraak te maken, maar documenten min. 24 uur op voorhand reserveren per e-mail blijft sterk aangeraden.

23/09/2022 - Publicaties - Luik - ARA

Ter gelegenheid van de pensionering van Bruno Demoulin, ere-directeur-generaal Cultuur van de provincie Luik, ere-docent van de Universiteit van Luik en voorzitter van de Wetenschappelijke Raad van het Rijksarchief, bieden zijn collega’s en vrienden hem een miscellanea aan. 37 auteurs schreven bijdragen over een thema dat Bruno Demoulin bijzonder dierbaar is: de geschiedenis van Luik. De publicatie verschijnt in december 2022. Wie vóór 31 oktober 2022 alvast bestelt, geniet van een mooie reductie.

20/09/2022 - Divers - ARA

Ben je betrokken bij de selectie, bewaring, ontsluiting of valorisatie van (actuele) documenten, archieven en data, kortom van de informatie van jouw dienst of organisatie? In januari 2023 gaat in Brussel een nieuwe opleiding Archief- en informatiebeheer van start.

16/09/2022 - Evenementen - CegeSoma - Luik
Het verzet: nieuwe hulpmiddelen, nieuwe benaderingen. Studiedag in het Rijksarchief Luik

Op maandag 17 oktober worden tijdens een (Franstalige) studiedag in het Rijksarchief Luik de vele hulpmiddelen in de kijker gezet die de laatste jaren ontwikkeld werden om de geschiedenis van het verzet in België tijdens de Tweede Wereldoorlog ingrijpend te hernieuwen. Initiatieven zoals de website BelgiumWWIIWikibase Verzet, de publicatie Was opa een held? én de ontsluiting van archieven voor wetenschappelijk onderzoek zorgen voor een beter begrip van de inzet van duizenden vrouwen en mannen die niet aarzelden hun leven te wagen om de bezetter uit het land te verjagen. In verschillende bijdragen zal het specifieke geval van Luik aan bod komen. Luik wordt terecht beschouwd als een bolwerk van het verzet, maar tot nu toe ontbreekt een omvattende synthese hierover.

15/09/2022 - Publicaties - Luik

Het tweede nummer van de Revue d'Histoire liégeoise is zojuist verschenen. Het tijdschrift, dat een jaar geleden werd opgericht, publiceert over de geschiedenis van het Land van Luik, in de ruimste zin van het woord. Ontdek de inhoud van het nieuwe nummer!

09/09/2022 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - Bergen

De zusters Franciscanessen hebben een belangrijke sociale en educatieve rol gespeeld in de geschiedenis van Zinnik. Vijf eeuwen lang waren ze er veerkrachtig aanwezig, ook toen de zustergemeenschap de revolutionaire periode doormaakte. In de 19de eeuw herpositioneerden de zusters zich met succes en in de 20ste eeuw versterkten ze zelfs hun aanwezigheid op het gebied van onderwijs. In 2008 schonk de congregatie haar archieven aan het Rijksarchief. Na inventarisatie zijn ze nu raadpleegbaar in het Rijksarchief Bergen.

05/09/2022 - Divers
Wijzigingen op til voor de raadpleging van genealogische bronnen

In het kader van de lancering van een nieuwe genealogische zoekwebsite in het najaar van 2022 zullen bepaalde gedigitaliseerde parochieregisters of registers van de burgerlijke stand tijdelijk niet beschikbaar zijn. Zes maanden na de lancering van deze nieuwe website zullen de huidige inventarissen in de zoekrobot (geordend per provincie en gemeente) offline worden gehaald. De gedigitaliseerde registers zullen dan nog enkel via de nieuwe genealogische website raadpleegbaar zijn. Concreet betekent dit dat de huidige URL’s op termijn zullen verdwijnen. Heb je links naar deze registers verwerkt in een stamboom of op een website? Dan zullen deze na de lancering van de nieuwe website aangepast moeten worden. We doen er alles aan om de overgang zo vlot mogelijk te laten verlopen en danken je alvast voor je begrip.

05/09/2022 - Evenementen - Gent
Graven in middeleeuwse en vroegmoderne bronnen van het Rijksarchief - Workshops in Gent

Het bronnenmateriaal dat in het Rijksarchief wordt bewaard, bevat een schat aan informatie voor genealogisch en (lokaal) historisch onderzoek. Na het succes van een eerste lessenreeks over 19de-eeuws archief in 2018-2019 gaan we nu aan de slag met materiaal van vóór de Franse Revolutie. Daarbij komen heel wat documenten aan bod die al online beschikbaar zijn. Tijdens de workshops geeft een medewerker van het Rijksarchief je telkens praktische informatie voor het gebruik van het bronnentype in kwestie.

05/09/2022 - Onderzoek - Evenementen - ARA
Webinar: Wat kunnen pardonbrieven betekenen voor erfgoedvrijwilligers?

Doodslag, fraude, schaking, ambtsmisbruik… wie in het ancien régime voor een zwaar misdrijf werd vervolgd, kon hiervoor gratie vragen aan de vorst. Het Rijksarchief bewaart duizenden pardonbrieven waarin telkens het relaas van het misdrijf omstandig staat opgetekend. Deze brieven bieden een unieke blik op alledaagse lokale geschiedenis. Jammer genoeg zijn deze bronnen nog nauwelijks ontsloten. Het PARDONS-project wil daar verandering in brengen. In dit webinar licht projectmedewerker Gert Gielis, verbonden aan het Algemeen Rijksarchief, de eerste resultaten toe.

05/09/2022 - Evenementen - Hasselt - Gent - Kortrijk - Brugge - Leuven - Antwerpen - Beveren
Schrift-ure 2022: Finale Kampioenschap Paleografie

Op zaterdag 1 oktober 2022 vindt de finale van de eerste Vlaams-Nederlandse paleografiewedstrijd plaats in Utrecht, dat dit jaar 900 stadsrechten viert. Paleografie (het kunnen lezen van oude handschriften) is niet alleen belangrijk voor onderzoekers, het is ook gewoon spannend voor iedereen die van geschiedenis en taal houdt. Wie wordt de beste paleograaf van Vlaanderen en Nederland?

04/09/2022 - Evenementen - Brugge
Archieven van kasselrijbesturen als genealogische bronnen

Familiekunde Vlaanderen organiseert in samenwerking met de Rijksarchieven van Brugge en Kortrijk een studiedag over kasselrijarchieven. Kasselrijen zijn tot op heden een relatief onbekend middeleeuws en vroegmodern bestuursniveau, maar hadden uitgebreide bestuurlijke en gerechtelijke bevoegdheden. Hun archieven vormen dan ook een ware goudmijn voor historici en genealogen.

02/09/2022 - Onderzoek - Aanwinsten - Brugge

In de loop van juli en augustus werd het archief van de kasselrij Ieper overgebracht van het stadsarchief van Ieper naar het Rijksarchief Brugge, waar het vanaf 15 september raadpleegbaar is. Een ware goudmijn voor genealogen en onderzoekers die geïnteresseerd zijn in de geschiedenis van de Westhoek.

01/09/2022 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - Antwerpen

Het archief van de Rechtbank van eerste aanleg van Antwerpen (correctionele zaken) dat tussen 1939 en 1989 aan het Rijksarchief Antwerpen/Beveren werd overgedragen, is via een nieuwe online inventaris toegankelijk gemaakt voor onderzoek. Cijfers zeggen niet alles, in dit geval echter tonen ze wél het soortelijk gewicht aan van het archiefbestand: maar liefst 426 strekkende meter archief, 41.414 archiefbeschrijvingen en een publicatie die 2.209 pagina’s telt. 

01/09/2022 - Evenementen - Namen
Heeft Georges Hobé Namen gemoderniseerd? Ontdek het in deze expo in het Rijksarchief Namen!

Nog tot 19 november 2022 kan je in het Rijksarchief Namen een tentoonstelling ontdekken die gewijd is aan een relatief onbekende figuur en zijn bijdrage aan de evolutie van de stedelijke morfologie in het decennium vóór de Eerste Wereldoorlog: Georges Hobé. De vraag die Raymond Balau, auteur van de publicatie bij de tentoonstelling, stelt, is tegelijk eenvoudig en complex: heeft Georges Hobé Namen gemoderniseerd? Het antwoord ligt in wat we vandaag doen met de erfenis die hij achterliet.

01/09/2022 - Onderzoek - Evenementen - Brussel - ARA
Studiedag 16 september – Artificiële intelligentie en burgerwetenschap in gerechtelijk archief uit het ancien régime

De archiefwereld staat aan de vooravond van een revolutie. Op basis van vaak eeuwenoude archieven wordt op verschillende plaatsen de aanzet gegeven voor een hele nieuwe onderzoeksinfrastructuur. Door digitalisering, het werken met vrijwilligers, Citizen Science (burgerwetenschap), de toepassing van artificiële intelligentie en het creëren van doorzoekbare bestanden en databanken wordt steeds meer materiaal beschikbaar. Onderzoeksmogelijkheden worden parallel steeds ruimer. Dergelijke projecten plaatsen we centraal in deze workshop in het Algemeen Rijksarchief in Brussel. Laatste dagen om je aan te melden (tot 7 september)! 

31/08/2022 - Evenementen - Bergen
Studiedag 4 oktober – De geschiedenis van het Visitandinnenklooster van Bergen

Op dinsdag 4 oktober geeft archivaris Laurent Honnoré in het voormalige klooster van de Visitandinnen een lezing over de geschiedenis van het Rijksarchief Bergen. Archivaris Pierre-Jean Niebes zal het hebben over hoe deze gemeenschappen van vrouwelijke religieuzen getuigen over het leven in Bergen tijdens het ancien régime. De studiedag (met nog heel wat andere sprekers) werpt licht op de geschiedenis van het klooster sinds de stichting in de 17de eeuw en op de verschillende bestemmingen die het in de daaropvolgende eeuwen kreeg, evenals op de recente renovatie ervan.

18/08/2022 - Onderzoek - Louvain-la-Neuve

Op het slagveld van Waterloo kwamen op 18 juni 1815 minstens 10.000 soldaten om het leven. Archeologen ondervinden nochtans de grootste moeite om lichamen op te graven. In 2012 waren het er bv. slechts twee. Om dit mysterie op te helderen, werkte archivaris Bernard Wilkin, verbonden aan het Rijksarchief Luik, samen met een Duitse confrater, Robin Schäfer, en met een Britse archeoloog van de universiteit van Glasgow, Tony Pollard. Samen hebben ze in het Rijksarchief Louvain-la-Neuve onuitgegeven documenten ontdekt, naast talrijke andere bronnen waarmee kan worden aangetoond dat de gebeenten reeds vanaf 1834 werden opgegraven door landbouwers die op het voormalige slagveld actief waren. De opgegraven stoffelijke resten werden gebruikt in de suikerindustrie, waar ze werden verwerkt tot beenderkool, een belangrijk ingrediënt voor het zuiveren van het sap van vermalen en verwarmde suikerbieten. Het bericht kreeg veel aandacht in de internationale media.

11/07/2022 - Onderzoek - Digitalisering - Divers - ARA
VIDEO - PARDONS: vroegmoderne gratiebrieven

Wanneer je in het ancien régime werd vervolgd voor een ernstig misdrijf (doodslag, schaking, ambtsmisbruik, enzomeer) kon je daarvoor gratie vragen aan de vorst. In de gratiebrief, de officiële akte waarmee de gratie werd verleend, staat het relaas van het misdrijf omstandig opgetekend. Via deze verhalen bieden gratiebrieven een unieke blik op alledaagse lokale geschiedenis. Het Rijksarchief bewaart duizenden gratiebrieven, maar ondanks hun uitzonderlijke historische waarde zijn ze jammer genoeg nog nauwelijks ontsloten en bestudeerd. Het PARDONS-project brengt daar verandering in en maakt gratiebrieven toegankelijk voor onderzoek door ze te digitaliseren, van metadata te voorzien en te transcriberen.

30/06/2022 - Onderzoek - ARA 2 - Joseph Cuvelier

Als je een genealogische opzoeking doet, raak je soms het spoor bijster van één van je voorouders. Misschien vertrok hij of zij wel naar Congo, Burundi of Rwanda? Om dat te weten te komen, kan je nu online een nieuwe databank raadplegen met de persoonlijke dossiers van koloniale agenten en ambtenaren in Burundi, Congo en Rwanda tijdens de jaren 1885-1962.

29/06/2022 - Digitalisering - Aanwinsten - Aarlen

Een register van de voormalige abdij van Orval dat sinds ettelijke decennia voorgoed verloren werd gewaand, werd onlangs teruggegeven aan het Rijksarchief Aarlen, nadat het was opgedoken in Nederland. Het 18de-eeuws register werd gedigitaliseerd en is nu online raadpleegbaar.  

20/06/2022 - Evenementen - Namen
Tentoonstelling – Pater Pire in het stedelijk museum van Hoei

De tentoonstelling L'oeuf ou la tuile (“Het ei of de dakpan”), opgezet door het Rijksarchief Namen, houdt van 25 juni tot 13 november 2022 halt in het stedelijk museum van Hoei. Aan de hand van archiefstukken en persoonlijke voorwerpen schetst de expo de opmerkelijke levensloop van pater Dominique Pire. Je maakt kennis met belangrijke momenten uit zijn leven, de liefdadigheidswerken die hij heeft gesticht en de ideeën die hem inspireerden. De tentoonstelling wijst ook op de erfenis die deze ‘man van de vrede’ heeft willen nalaten aan de toekomstige generaties en op zijn diepzinnige humanistische boodschap.

17/06/2022 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - ARA

De naoorlogse geschiedenis van het Bestuur der Volksgezondheid binnen het ministerie van Volksgezondheid is er één van organisatorische uitbreiding, met op de achtergrond een langzame internationalisering van het gezondheidsbeleid. Het Bestuur spitste zich voornamelijk toe op de medische wetenschap en de gezondheidsinspectie (eetwaren, vleeshandel, laboratoria, enz.). Vrijwilliger Marc De Win was jarenlang aan het werk bij ‘Volksgezondheid’ en zette na zijn pensionering zijn expertise in om, begeleid door archivaris Filip Strubbe, drie decennia Volksgezondheid te ontsluiten voor onderzoek.

14/06/2022 - Onderzoek - Evenementen - CegeSoma - Eupen - Brussel

Op 20 mei vond in Eupen de Dag van de Nieuwste Geschiedenis plaats: place to be voor Belgische historici van de hedendaagse geschiedenis. Dit jaar stond de tweejaarlijkse conferentie in het teken van het thema ‘publieksgeschiedenis’, met presentaties en discussies over de stand van zaken op dit gebied in België en Europa. Publieksgeschiedenis draait in grote lijnen om de omgang met en de valorisatie van geschiedenis buiten de academische wereld. Het spreekt vanzelf dat archieven in het algemeen en het Rijksarchief in het bijzonder daarover een belangrijke stem hebben.

14/06/2022 - Inventarisatie - Evenementen - Gent

“Het laatste waar men aan denkt, zijn de geschriften”. Zoniet voor Geert, Marc en Julien Van Bockstaele. Ruim 20 jaar lang speurden ze in kelders, op zolders, in pastorieën, …. naar de moderne kerkarchieven van Oost-Vlaanderen. Het resultaat? Volledige prospectie en in de meeste gevallen eveneens inventarisatie van de 427 kerkarchieven uit het bisdom Gent! Eerder dit jaar was hun titanenwerk al onderwerp van een tentoonstelling in de Sint-Niklaaskerk in Gent, maar na de nodige COVID-verschuivingen kregen ze nu ook eindelijk de feestelijke academische zitting die ze verdienden. Evidente sprekers binnen het thema 'kerkarchief' wisselden af met lezingen/getuigenissen van “archiefgebruikers” uit diverse hoeken. Wat doen mensen in de leeszaal van het Rijksarchief Gent (en daarbuiten) met geïnventariseerde kerkarchieven? 

14/06/2022 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - Brussel

De voorbije jaren werd in het Rijksarchief Brussel (Vorst) binnen het project Social Hotspots. Procesdossiers als bronnen voor de geschiedenis van de vroegmoderne Nederlanden hard gewerkt aan de inventarisatie van de archieven van de Raad van Brabant, de hoogste rechtbank in het hertogdom Brabant tijdens het ancien régime. 71 meter archief van het Officie-Fiscaal en van de procureur-generaal was vooralsnog niet ontsloten en dus onbekend voor onderzoek. Daar komt met de publicatie van twee gloednieuwe inventarissen nu verandering in.

14/06/2022 - Onderzoek - Inventarisatie - Digitalisering - Gent

Het onderzoeks- en valorisatieproject OUTLAW (over strafrechtelijke archieven, gevangenissen & outsiders), gefinancierd door BELSPO in het kader van het onderzoeksprogramma BRAIN-be 2.0, is een samenwerking tussen het Rijksarchief, UGent en Histories vzw, maar kan ook jouw hulp gebruiken! OUTLAW is op zoek naar vrijwilligers om de gegevens van ongeveer 150.000 gevangenen in te voeren in een databank. Het gaat om veroordeelde mannen en vrouwen die in de 19de en het begin van de 20ste eeuw hun straf uitzaten in één van de vele Belgische gevangenissen. 

14/06/2022 - Digitalisering - Gent

De voorbije jaren zijn ruim 2.000 visuele pareltjes uit de collectie van het Rijksarchief Gent aan de online zoekomgeving van het Rijksarchief toegevoegd. Tijd om enkele van die pareltjes eens onder de aandacht te brengen.

13/06/2022 - Onderzoek - Archiefbeheer - ARA

Ecolo-Groen heeft in de Kamer een wetsvoorstel ingediend om algemene regels vast te leggen voor de declassificatie van geclassificeerde documenten. Het wetsvoorstel werd medeondertekend door de andere meerderheidspartijen. Het betekent een stap in de goede richting, in de richting van een efficiënt beheer van geclassificeerd archief: grotere transparantie van de beslissingen van overheden en politici, lagere infrastructuurkosten en betere onderzoeksmogelijkheden. Het wetsvoorstel beantwoordt eveneens aan een belangrijk element uit het regeerakkoord inzake het beheer van ons archivalisch erfgoed.

13/06/2022 - Onderzoek - Namen - Luik - Bergen

Het project FREE, dat de omgang van politieke en religieuze instellingen met laatmiddeleeuwse voedselcrisissen in de Zuidelijke Nederlanden analyseert, is halfweg. Tijd voor een update! Op dit ogenblik wordt er voor de stad Luik een nieuwe databank aangelegd met de inkomsten en uitgaven van verschillende religieuze en liefdadigheidsinstellingen die een belang hadden in het commerciële netwerk van de graanhandel in deze stad. Hierbij worden drie crisisperiodes uit de 15de eeuw onder de loep genomen.

12/06/2022 - Onderzoek - Digitalisering - ARA

De Amerikaanse non-profitorganisatie Familysearch zal vanaf het najaar in de Rijksarchieven van Bergen, Beveren en Leuven scanateliers opzetten waar de registers van de Burgerlijke Stand uit de periode 1910-1950 gedigitaliseerd zullen worden. Bij een bezoek van een delegatie van Familysearch aan het Algemeen Rijksarchief in april werd het contract met betrekking tot deze samenwerking gefinaliseerd.

12/06/2022 - Onderzoek - Evenementen - ARA

Op 19 en 20 mei 2022 vond in het Algemeen Rijksarchief het internationaal Euroseal-colloquium plaats: het orgelpunt van een internationaal netwerkproject dat door Belspo, het federaal wetenschapsbeleid, werd gefinancierd. Het doel? De banden tussen Europese sigillografen aanhalen. 

10/06/2022 - Onderzoek - Divers - Namen

Op 14 mei 2022 werd de prestigieuze Geschiedenisprijs Pro Civitate uitgereikt aan Stef Espeel voor zijn proefschrift Prices and Crises. The Grain Economy in Fourteenth-Century Flanders, onder co-leiding van de Universiteit Antwerpen en de Université libre de Bruxelles. Stef Espeel is als doctor in de geschiedenis verbonden aan de Universiteit Antwerpen en werkt momenteel als postdoctoraal onderzoeker bij het Rijksarchief Namen en de Université libre de Bruxelles.

31/05/2022 - Publicaties
2021: een jaar waarin maatschappelijke dienstverlening en flexibiliteit centraal stonden

2021 was opnieuw een jaar met restricties, met social distancing, met mondmaskers. Niettegenstaande de soms moeilijke omstandigheden slaagden we erin om de leeszalen in alle Rijksarchieven open te houden, heel het jaar door. Dat was mogelijk dankzij het voorafgaand reserveren van werkplekken en van stukken. Maar ook en vooral dankzij 258 flexibele personeelsleden, die ruim 15 km nieuwe archieven verwerkten (wat het totaal op 373 km beheerd archief brengt!), 513 inspectiebezoeken deden, 102 publicaties schreven en drukten, meer dan een half miljoen unieke bezoekers naar de zoekrobotten wisten te leiden, ... Jaarcijfers zijn voor elke organisatie cruciaal. Ze zorgen voor interne duidelijkheid, maar veruitwendigen daarnaast op transparante wijze hoe de organisatie het voorbije jaar zijn missie en taken vormgaf. Data helpen verantwoording af te leggen naar beheersorganen toe en kunnen ingezet worden om op het beleid te wegen. Op welke domeinen gaan we voor- of achteruit? 

23/05/2022 - Evenementen - Leuven
Studiedag – Van pachthoeve over watermolen tot pastoreel huys - Onderzoek naar en omgang met onroerend norbertijner erfgoed in Vlaams-Brabant

Vele bouwkundige, landschappelijke en archeologische erfgoedrelicten in Vlaams-Brabant getuigen van de impact van de norbertijnse beweging sinds de 12de eeuw. Tijdens deze studiedag belichten experten de diversiteit aan onroerend erfgoed dat getuigt van de spirituele, pastorale en economische activiteiten van premonstratenzers.

18/05/2022 - Onderzoek - Inventarisatie - Aanwinsten - ARA 2 - Joseph Cuvelier

Het eindverslag van de parlementaire Commissie 'Congo. Koloniaal Verleden' wordt verwacht in de zomer van 2022. Tijd om een balans op te maken van de bijdrage van het Rijksarchief aan het commissiewerk sinds de oprichting van de Commissie in juli 2020.

18/05/2022 - Onderzoek - Digitalisering - Kortrijk

Recent werden in het Rijksarchief Kortrijk de 15de-eeuwse indexen van de Kortrijkse weesboeken gedigitaliseerd. Ze vormen een toegang op meer dan 120.000 namen uit de periode 1403-1502, voornamelijk van overleden Kortrijkse poorters, hun (minderjarige) kinderen en hun voogden.

18/05/2022 - Onderzoek - ARA

Acht maanden geleden ging het WOMENEXILE-project van start (Gendering Political Exile: Women’s political migrations to Belgium, 1918-1958). Ondertussen werd de databank al met zo’n 40.000 namen van naoorlogse vluchtelingen gespijsd. En meer goed nieuws: binnenkort zal iedereen die het wil deze databank online kunnen raadplegen.

17/05/2022 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - ARA

De oorsprong van de Nationale Loterij gaat terug tot mei 1934, toen de Belgische regering de Koloniale Loterij oprichtte. De Nationale Loterij werd eind 1962 boven de doopvont gehouden. In 2019 werd 14 strekkende meter archief overgebracht naar het Algemeen Rijksarchief. Het archief werd geïnventariseerd en is raadpleegbaar in de leeszaal. Naast stukken over het administratief beheer bevat dit bestand meer dan 1.200 biljetten die door de Loterij werden uitgegeven tussen 1946 en 1990.

13/05/2022 - Onderzoek - Evenementen - ARA
EUROSEAL - Internationaal colloquium: 19 en 20 mei 2022

Het netwerkproject Euroseal heeft een tweeledige ambitie: het opzetten en versterken van een netwerk van onderzoekers in sigillografie en, vooral, de realisatie van een online platform dat toegang geeft tot sigillografische bronnen uit verschillende landen. Het afsluitend colloquium van Euroseal moest al enkele keren uitgesteld worden omwille van de Covid-pandemie, maar eindelijk is het dan toch zover: afspraak op 19 en 20 mei 2022 in het Algemeen Rijksarchief in Brussel!

13/05/2022 - Onderzoek - Aarlen

Op 12 mei 2022 werden sommige onderdelen van de binnenruimte van de voormalige klokkengieterij van Tellin erkend als “Uitzonderlijk Waals Erfgoed”. Het archief van de gieterij, dat wordt bewaard in het Rijksarchief Aarlen, getuigt van dit belangrijk klokkenerfgoed. Tot op vandaag luidt ergens in België dagelijks een klok die werd geproduceerd in de Ardennen.

05/05/2022 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - Eupen

De dossiers inzake schoolinspecties in de Duitstalige Gemeenschap die tussen 1921 en 1988 werden opgesteld door de verschillende inspecteurs van de gesubsidieerde basisscholen zijn geïnventariseerd en raadpleegbaar in het Rijksarchief Eupen. Ze getuigen van de toestand van de schoolgebouwen, het dalende geboortecijfer in de Duitstalige Gemeenschap en de groeiende invloed van de zogenaamde actieve pedagogie in de jaren 1960.

05/05/2022 - Digitalisering - Luik

Op 1 april 2019 bracht het laboratorium van de gerechtelijke politie van Luik (technische en wetenschappelijke politie) zijn fotocollectie – ongeveer 100.000 foto’s op glasplaat uit de periode 1923-1988 – over naar het Rijksarchief Luik. Drie jaar later is het Rijksarchief Luik gestart met de digitalisering ervan, met hulp van de vzw Celida en van Luc Stokart van de vzw Archives photographiques namuroises.

26/04/2022 - Onderzoek - Bergen - ARA 2 - Joseph Cuvelier

Op 8 mei 2022 is het 77 jaar geleden dat er een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog in Europa. Vanaf deze datum kunnen de Henegouwse dossiers over oorlogsschade aan particuliere eigendommen ten tijde van de Tweede Wereldoorlog worden geraadpleegd in het Rijksarchief Bergen. 

22/04/2022 - Aanwinsten - Namen
56.000 digitale foto's gedeponeerd in het Rijksarchief Namen

In april 2022 deponeerde amateurfotograaf Christian Delwiche 56.000 digitale foto's bij de vzw Archives photographiques namuroises, die gehuisvest is in het Rijksarchief Namen. Een bestand met louter digitale foto's (van erfgoed en evenementen in de regio Namen) is een primeur voor de vzw Archives photographiques namuroises!

14/04/2022 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - Eupen

Om de cultuur van de Duitstalige Belgen tijdens de tweede helft van de 20ste eeuw te kunnen begrijpen, is het archief van het cultuuragentschap een must. Maak kennis met twee administraties die sinds de jaren 1960 het cultureel leven van de Duitstalige Gemeenschap mee vorm hebben gegeven.  

13/04/2022 - Aanwinsten - Hasselt - Gent - Leuven

In de loop der eeuwen gingen vele archieven die eigenlijk in het Rijksarchief thuishoren om de meest uiteenlopende redenen 'verloren'. Het Rijksarchief zet zich actief in om deze verloren gewaande publiekrechtelijke archieven maximaal op te sporen. Zo werden onlangs enkele loten middeleeuwse charters die door een veilinghuis te koop werden aangeboden, op vraag van het Rijksarchief uit de veiling gehaald en via de politie van Eigenbrakel gerecupereerd.

30/03/2022 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - Namen

Tussen 1860 en 1875 werden in de provincie Namen met staatssubsidies ongeveer 360 kerken en pastorieën gebouwd, uitgebreid of gerestaureerd. Het archief over werken die tussen 1824 en 1944 werden uitgevoerd aan gebouwen voor de eredienst in de provincie Namen werd zopas geïnventariseerd. De inventaris telt 1.374 beschrijvingen en is online raadpleegbaar.

29/03/2022 - Digitalisering - Gent

Toen iets meer dan twee jaar geleden de eerste lockdown zich aandiende, werd zoals in alle Rijksarchieven ook in het Rijkarchief Gent de omschakeling naar meer telewerk gemaakt. Als resultaat daarvan, konden grote stappen worden gezet in de zogenoemde “retroconversie”, het omzetten van de bestaande leeszaaltoegangen naar digitale en online doorzoekbare exemplaren. Met hulp van de afdeling DiVa konden op deze manier heel wat archiefinventarissen snel in de zoekrobot worden ingevoerd. Maar een aantal moeilijke gevallen (toegangen met veel kruisverwijzingen naar andere bestanden bijvoorbeeld) bleef voor hoofdbrekens zorgen. Voor twee van deze “lastigaards” werd de klus (integratie in de zoekrobot) recent evenwel geklaard!

28/03/2022 - Onze gebouwen en leeszalen - Evenementen - Aarlen

Na een grondige renovatie en de bouw van een uitbreiding werd het vernieuwde Rijksarchief Aarlen op maandag 28 maart 2022 officieel ingehuldigd, in aanwezigheid van Mathieu Michel, staatssecretaris bevoegd voor de Regie der Gebouwen, en Katia Dewulf, adviseur van staatssecretaris Thomas Dermine, bevoegd voor Wetenschapsbeleid. Dankzij de werkzaamheden van de voorbije jaren werd de opslagcapaciteit verdubbeld. Ongeveer 800 meter van de archieven van de FOD Financiën en bijna 700 meter van de Luxemburgse dossiers over oorlogsschade aan particuliere eigendommen zijn intussen al overgebracht naar de (ver)nieuw(d)e archiefmagazijnen. Op zaterdag 2 april 2022 is het aan het publiek om een kijkje te gaan nemen achter de schermen van het Rijksarchief Aarlen!

24/03/2022 - Onderzoek - Divers - ARA
Web expo - Vreemdelingenzaken. Migratie in het naoorlogse België (1944-1980)

Doorheen de Belgische migratiegeschiedenis duikt één constante op. Van begin jaren 1830 tot vandaag maken nieuwkomers het voorwerp uit van vreemdelingendossiers. Op ongeveer 170 jaar tijd vormt de overheid naar schatting 16 km papieren dossiers: de administratieve opvolging van een migrant of diens gezin in ons land. Vreemdelingendossiers, massaal bewaard in het Algemeen Rijksarchief, zijn stille getuigen van het verleden. In de web expo Vreemdelingenzaken. Migratie in het naoorlogse België (1944-1980) wordt die stilte doorbroken! De expo biedt 150 jaar migratiegeschiedenis in een notendop, waarbij zowel individuele migratieverhalen worden verteld als administratie, beleid en archiefbronnen worden toegelicht.

16/03/2022 - Divers - Luik
Staatssecretaris voor Wetenschapsbeleid Thomas Dermine op bezoek in het Rijksarchief Luik

Op 10 maart 2022 bracht staatssecretaris voor Wetenschapsbeleid Thomas Dermine een bezoek aan het Rijksarchief Luik, waar hij kennis maakte met 1160 (!) jaar Luikse en Waalse geschiedenis. Het Rijksarchief Luik huisvest het oudste bewaarde archiefstuk uit Wallonië: de schenkingsakte van Lotharius II aan de abdij van Stavelot in 862. Thomas Dermine keek ook het zeer imposante cartularium van de collegiale kerk Sainte-Croix van Luik in, dat 16 kilo weegt! Het Rijksarchief Luik lichtte tijdens het bezoek tot slot de reddingsacties en interventies toe die het na de overstromingen van afgelopen zomer coördineerde.

15/03/2022 - Evenementen - Namen
Tentoonstelling – De Maas, de mensen

Ontdek van 18 maart tot 17 juni 2022 de dubbeltentoonstelling "La Meuse, les hommes" en "Les hommes, la Meuse" in het Rijksarchief Namen. De Maas onthult vele geheimen: van haar langzame vorming in het geologische tijdperk tot haar domesticatie door de mens.

15/03/2022 - Onderzoek - Onze gebouwen en leeszalen - Hasselt - Gent - Brugge - Leuven - Antwerpen - ARA 2 - Joseph Cuvelier
Reorganisatie Archieven Militair Gerecht

De archieven van de voormalige militaire rechtscolleges bevatten een schat aan informatie voor de studie van de collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog en de naoorlogse repressie. Het Rijksarchief ontvangt van nabestaanden en onderzoekers jaarlijks honderden vragen om inzage in deze dossiers. Om hen in de toekomst nog beter te kunnen helpen, worden de oorspronkelijke archiefreeksen, die in de loop der jaren over de verschillende depots van het Rijksarchief verspreid zijn geraakt, opnieuw samengesteld. In een eerste fase zullen archieven vanuit ARA 2 naar de Rijksarchieven van Antwerpen, Hasselt en Leuven worden overgebracht. Later volgen nog transporten richting Gent en Brugge. En volgend jaar zijn de Rijksarchieven in Wallonië aan de beurt. We doen er alles aan om de archieven gedurende deze verhuisoperaties maximaal operationeel te houden, maar hou er rekening mee dat opzoekingen tijdelijk – voor de duur van de verhuisoperaties – meer tijd zullen vragen. 

14/03/2022 - Onze gebouwen en leeszalen - ARA
Het Algemeen Rijksarchief doorgelicht

Wie zijn onze lezers? Wat gebeurt er in een selectieruimte? Hoe gaat het eraan toe in ons digitaliseringslabo en restauratieatelier? Welke grote archiefreeksen worden het meest geraadpleegd? Ontdek het in de (Franstalige) reportage die BX1 kwam draaien in het Algemeen Rijksarchief!

11/03/2022 - Onze gebouwen en leeszalen
COVID-update

De meeste gezondheidsmaatregelen werden opgeheven:  

  • De leeszaal van het Algemeen Rijksarchief is toegankelijk met of zonder afspraak. Een afspraak moet gemaakt worden via het online reservatieformulier.  
  • De leeszaal van het CegeSoma is enkel toegankelijk na afspraak via dit online formulier.  
  • De leeszalen van de andere vestigingen van het Rijksarchief zijn enkel toegankelijk op afspraak, via e-mail en minstens twee werkdagen op voorhand. Je vindt de contactgegevens van onze vestigingen hier.     
  • In het Rijksarchief moet geen mondmasker meer worden gedragen.  
  • Blijf op de hoogte via de Facebookpagina van het Rijksarchief.
  • Heb je een vraag, maar weet je niet welke dienst of vestiging je moet contacteren? Gebruik ons contactformulier.
11/03/2022 - Divers

Op donderdag 10 maart 2022 besliste de Internationale Archiefraad (ICA), waarvan het Rijksarchief een van de stichtende leden is, om alle betrekkingen op te schorten met de vier Russische en Wit-Russische overheidsinstellingen die momenteel lid zijn van de ICA.   

10/03/2022 - Onderzoek - Digitalisering - Brussel

Het Rijksarchief zet steeds meer in op zijn online aanbod. Vrijwel alle inventarissen kan je intussen van thuis uit raadplegen, en in sommige gevallen ook scans van archiefstukken zelf. Maar hoe kiezen we wat we digitaal beschikbaar maken uit onze collecties van meer dan 350 strekkende km? In 2020 organiseerden we hierover een bevraging bij het publiek. De Brabantse volkstellingen uit de 17de en de 18de eeuw, bewaard in het Rijksarchief Brussel (Vorst), scoorden daarbij erg hoog. Benieuwd wie er in je dorp of stad woonde in die jaren? Of heb je misschien voorouders die er leefden? Neem een kijkje via onze zoekrobot! 

09/03/2022 - Onderzoek - Digitalisering - Brussel - ARA

Sinds kort zijn de vonnisboeken van de Raad van Brabant, die worden bewaard in het Rijksarchief Brussel (Vorst), integraal online raadpleegbaar via de zoekrobot van het Rijksarchief en dat kan zonder meer spectaculair worden genoemd. Het gaat om een doorlopende reeks van maar liefst 584 registers, goed voor 318.462 beelden. De historische waarde van deze vonnisboeken is onschatbaar. Ze geven inzicht in vele tienduizenden rechtszaken: van uit de hand gelopen burenruzies over een lap grond of een gemeenschappelijke huismuur, over familievetes inzake erfenissen, tot beroemde rechtszaken waarin opstandsleiders zoals Frans Anneessens ter dood werden veroordeeld.

08/03/2022 - Onderzoek - Inventarisatie - Digitalisering - Publicaties - ARA

Na de Tweede Wereldoorlog moesten duizenden ambtenaren zich verantwoorden over hun houding tijdens de Duitse bezetting. Bij nagenoeg alle overheidsbesturen werden commissies opgericht die deze administratieve zuivering moesten bewerkstelligen. In 2021 ontsloot het Algemeen Rijksarchief de dossiers over de epuratie bij de NMBS. Anno 2022 is dit ook voor de Regie van Telegrafie en Telefonie (RTT) gebeurd.

08/03/2022 - Divers - ARA

Het menselijk leed dat de Tweede Wereldoorlog met zich meebracht, kent vele gezichten. Dat bleek enkele weken geleden nog maar eens toen in de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten in Brussel een schilderij van de muur werd gehaald dat tijdens de Tweede Wereldoorlog was geroofd. De restitutie van Corinths bloemenstilleven is niet alleen een schoolvoorbeeld van de waarde van archief voor rechtzoekende burgers en hun nabestaanden. De zaak benadrukt ook de rol van archiefinstellingen en archivarissen als geheugen van de maatschappij, een belangrijke component in de werking van een transparante en democratische samenleving.

07/03/2022 - Divers
Solidariteit met de Oekraïense wetenschappelijke gemeenschap

Het Rijksarchief draagt het standpunt van het federaal Wetenschapsbeleid (Belspo) inzake de huidige situatie in Oekraïne mee uit. Alle federale wetenschappelijke instellingen willen collectief hun volwaardige en volledige solidariteit betuigen met de Oekraïense wetenschappelijke en culturele gemeenschap. Specifiek voor de archiefsector onderschrijft het Rijksarchief als stichtend lid de steunbetuiging van de International Council on Archives (ICA) aan de collega's uit de Oekraïense archiefsector.

03/03/2022 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Na de sluiting van het Museum voor Post en Telecommunicatie in Brussel vertrouwde De Post (intussen bpost) zijn archief toe aan het Algemeen Rijksarchief. Het laatste onderdeel van deze massa aan zeer verscheiden documenten is nu ook ontsloten voor onderzoek. Je vindt er onder andere honderden foto’s in terug die het Museum inzamelde over de geschiedenis en de activiteiten van de Post vanaf het begin van de 19de eeuw.

21/02/2022 - Evenementen - Leuven
Lezing – De vergeten grondwetsvoorstellen van 1830. Terug naar de wortels van de Belgische Grondwet

Brecht Deseure (KBR/ULB) realiseerde een bronnenuitgave waarin 22 vergeten grondwetsvoorstellen voor het eerst werden samengebracht. In deze lezing, op 9 maart 2022 om 17.30u in het Rijksarchief Leuven, belicht hij het ontstaan van de Belgische Grondwet vanuit het perspectief van de voorstellen die het niet haalden. De lezing is een co-organisatie van het Rijksarchief en het genootschap Standen en Landen.

14/02/2022 - Divers
Volg ons op Facebook!

Op 14 februari 2022 werd de symbolische kaap gerond van 10.000 volgers op de Franstalige Facebook-pagina van het Rijksarchief! Ook aan Nederlandstalige zijde volgen duizenden mensen het reilen en zeilen in het Rijksarchief: enorm motiverend voor iedereen die met hart en ziel mee aan de kar trekt. Dankjewel daarvoor!

04/02/2022 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - ARA

In het kader van het BRAIN 2.0 NaPol-Intel-project wordt het archief van de Rijkswacht verder ontsloten. In het Algemeen Rijksarchief is nu ook het archief van de brigades raadpleegbaar, ingezameld door het voormalige Centrum voor Geschiedenis en Tradities van de Rijkswacht (CGTR).

04/02/2022 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - Namen

De inventarisering van het archief van het provinciebestuur van Namen opent nieuwe onderzoeksmogelijkheden voor de geschiedenis van onderwijs en overheidsgebouwen. Het archief bevat talrijke dossiers over kleuter- en lagere scholen in de provincie. Van Achêne tot Yvoir, via Beauraing, Champion, Daussoulx, Éghezée, Flawinne of Gesves: allemaal locaties die aan bod komen in deze 32 strekkende meter archief, die zo ook een uiterst rijke bron vormt voor heemkundige studies. Je kan dit archief raadplegen in het Rijksarchief Namen.   

01/02/2022 - Inventarisatie - Archiefbeheer - Digitalisering - Aanwinsten

Sinds 2013 hebben de archiefploegen van SATURN al ruim 30 kilometer archief van de FOD Financiën verwerkt. Wegens succes wordt de samenwerking tussen het Rijksarchief en de FOD Financiën voor de selectie, inventarisatie en overbrenging van de archieven verlengd tot 2025. Meer nog, omdat er veel extra werk op de plank ligt, wordt het aantal archiefploegen uitgebreid van drie naar vier: één in Vlaanderen, één in Wallonië en twee in Brussel.

18/01/2022 - Inventarisatie - Archiefbeheer - Aanwinsten - Namen - Eupen - Luik - Doornik - Bergen - Louvain-la-Neuve - Aarlen

Het project Lokaal Archief Wallonië zag het licht in 2010, maar blijft crescendo gaan qua productiviteit. Intussen telt dit project ruim 100 (!) partners. “Ambulante” archivarissen helpen archiefvormers bij archiefselectie, voorzien opleidingen, geven advies inzake documentbeheer, ...

17/01/2022 - Archiefbeheer - Divers
Vertragingen in de levering van bewaringsmateriaal

Door de gezondheidscrisis en de krappe papiermarkt kampen we momenteel met abnormaal lange leveringstermijnen voor zuurvrije archiefomslagen en -dozen. We doen er alles aan om onze klanten zo snel mogelijk van dienst te zijn. Met onze excuses voor het ongemak.

13/01/2022 - Evenementen - Leuven
Workshops in Rijksarchief Leuven - Graven in middeleeuwse en vroegmoderne bronnen van het Rijksarchief

Het bronnenmateriaal dat in het Rijksarchief bewaard wordt, bevat een schat aan informatie voor genealogisch en (lokaal) historisch onderzoek. Na het succes van een eerste lessenreeks over 19de-eeuws archief in 2018-2019 gaan we nu aan de slag met materiaal van vóór de Franse Revolutie. Daarbij komen heel wat documenten aan bod die al online beschikbaar zijn. Tijdens de workshops, georganiseerd door het Rijksarchief en Histories, geeft een medewerker van het Rijksarchief je telkens praktische informatie voor het gebruik van het bronnentype in kwestie. Hoe ontstonden de documenten en wat is de historische context waarmee je rekening moet houden? Welke informatie bevatten deze bronnen? Hoe moet je er historische kritiek op toepassen? Daarnaast krijg je ook voorbeelden van onderzoeksvragen en kan je het bronnenmateriaal zelf doornemen.

12/01/2022 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Decennialang verzamelde de Rijkswacht een massa informatie over kringen die als subversief werden bestempeld en over andere bedreigingen van de openbare orde. Het archief van de Hoofddirectie van de Operaties (HDO), de dienst die deze toezichtstaak coördineerde, weerspiegelt de bezorgdheden inzake openbare veiligheid tijdens de tweede helft van de 20ste eeuw. Dit archief werd geïnventariseerd in het kader van het BRAIN 2.0-project NaPol-Intel en is nu raadpleegbaar in de leeszaal van het Algemeen Rijksarchief. Het vormt een aanvulling op de archieven van het Rijksarchief die eind 2021 geïntegreerd werden in onze online zoekrobot.

12/01/2022 - Onderzoek - Inventarisatie - Digitalisering - Hasselt

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd grote schade aangericht aan privébezittingen, waarvoor schadevergoeding kon worden aangevraagd. Het Rijksarchief bewaart honderdduizenden van dergelijke ‘oorlogsschadedossiers'. Die van de Directie Hasselt zijn nu ontsloten en online doorzoekbaar.

09/12/2021 - ARA 2 - Joseph Cuvelier

Op 22 november 2021 hebben de experten van de “Bijzondere Commissie belast met het onderzoek over Congo-Vrijstaat en het Belgisch koloniaal verleden” hun verslag voorgesteld aan de leden van de Bijzondere Kamercommissie en aan het publiek. Een belangrijk deel van dit rapport handelt over het vraagstuk rond de koloniale archieven en de toegang tot informatie. Er wordt ingegaan op enkele essentiële opdrachten van het Rijksarchief en op enkele lopende projecten binnen onze instelling.

08/12/2021 - Onderzoek - Inventarisatie - Digitalisering - Publicaties - ARA

De Algemene Rijkspolitie (ARP), in de jaren 1930 opgericht als een bescheiden studiedienst van het ministerie van Binnenlandse Zaken, kreeg tijdens WO II een bijzondere taak. Ze werd het zenuwcentrum van de Belgische politiediensten en verzamelde vier jaar lang de meest diverse inlichtingen over de veiligheidssituatie in de steden en dorpen van het land. De 12.000 processen-verbaal van de ARP die worden bewaard in het Algemeen Rijksarchief kunnen vanaf nu online worden geraadpleegd.    

29/11/2021 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - Aanwinsten - ARA

Tijdens de zomer van 2021 vertrouwde het Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI) meerdere reeksen meteorologische waarnemingen en voorspellingen toe aan het Algemeen Rijksarchief. De oudste documenten gaan terug tot 1877. Bij het afsluiten van de COP-26-vergadering in Glasgow werd nog maar eens duidelijk hoe belangrijk het is dat de geschiedenis van het klimaat wordt onderzocht. Door archief over het klimaat te bewaren, wordt de weg geëffend voor een beter inzicht in toekomstige klimatologische evoluties. 

17/11/2021 - Digitalisering - Aanwinsten - Namen

Het fotoarchief van Casimir Zagourski, een baanbrekende fotograaf van Centraal-Afrikaanse volkeren en gebruiken, is aan het Rijksarchief Namen geschonken. De foto’s vormen een waardevolle getuigenis over het interbellum. Nu ook online raadpleegbaar!

16/11/2021 - Archiefbeheer - ARA

Het Rijksarchief ondertekende op 26 oktober 2021 een samenwerkingsovereenkomst over het bestuurlijk-administratieve archiefbeheer van sommige lokale overheden met het Facilitair Bedrijf, dat optreedt in naam van de Vlaamse Gemeenschap en het Vlaamse Gewest. Lokale overheden worden dagelijks geconfronteerd met de complexiteit van de bevoegdheidsverdeling inzake archiefbeheer, vooral op het vlak van ondersteuning en selectie en vernietiging. Met deze samenwerkingsovereenkomst wordt het kader gevormd voor een verdere en meer geconcretiseerde bestuurlijk-administratieve samenwerking tussen het Rijksarchief en Het Facilitair Bedrijf.

25/10/2021 - Onderzoek - Divers - ARA 2 - Joseph Cuvelier

Deze virtuele tentoonstelling wil een blik werpen op de stand van het onderzoek in het kader van het project “Resolutie-Metissen” en de voornaamste archiefbronnen tonen waarmee de onderzoekers aan de slag gaan. Zo wil het onderzoeksteam bijdragen tot een grotere bewustwording rond deze miskende geschiedenis en bovenal recht doen aan de erkenningsstrijd van de metissen en de individuele en collectieve acties die hieraan hebben bijgedragen.

22/10/2021 - Onderzoek - Digitalisering - Evenementen - Namen

De 1500 glasnegatieven van Studio Gilles, een fotografenfamilie die over verschillende generaties heen talrijke inwoners van Namen over de vloer had, vormen een archivalisch pareltje. De meestal anonieme portretten zijn nu gedigitaliseerd én sinds kort online raadpleegbaar.  

13/10/2021 - Publicaties - Bergen

De onuitgegeven kroniek van de bedel van de Sint-Germanuskapittelkerk van Bergen en de kronieken van de kloosters van de annuntiaten, de karmelietessen en de visitandinnen dompelen je als lezer onder in gebeurtenissen die Bergen hebben getekend in de 17de en 18de eeuw. De manuscripten werden getranscribeerd en van context voorzien in een boek dat op 1 december 2021 van de persen zal rollen.

12/10/2021 - Onderzoek - Inventarisatie - Digitalisering - Publicaties - ARA

Afgelopen zomer werden in het Algemeen Rijksarchief in het kader van het BRAIN 2.0-onderzoeksproject NaPol-Intel 30.000 scans gemaakt van het archief van de Belgische Rijkswacht. Dit uitzonderlijk archiefbestand werpt nieuw licht op de geschiedenis van België in de jaren 1950-1970 en op 30 jaar politieke en militante acties. Ontdek wat de Belgische samenleving in het verleden verontrust heeft!   

11/10/2021 - Onderzoek - ARA

In oktober 2020 werd gestart met een gegevensarchief voor de sociale wetenschappen en digital humanities, SODHA genaamd. Naar aanleiding van de eerste verjaardag van het platform werden de gegevens uit SODHA nu ook raadpleegbaar gemaakt op het Europees portaal CESSDA Data Catalogue.

10/10/2021 - Onderzoek - Digitalisering - ARA

In 2018 droeg de FOD Buitenlandse Zaken zijn Heraldisch Fonds over aan het Algemeen Rijksarchief: 60 meter overheidsarchief uit het ancien régime, razend interessant voor genealogen. Nu de index op dit fonds online staat, wordt het veel eenvoudiger om dit archief te raadplegen.

07/10/2021 - Archiefbeheer - Evenementen - Luik

Op 5 oktober heeft het Rijksarchief meer dan 550 documenten die tussen 1980 en 2001 werden gestolen door een georganiseerde bende teruggegeven aan Frankrijk. Bij de stukken zit een brief van Lodewijk XIII uit 1628 over het beleg van La Rochelle. Spijtig genoeg hadden de daders vooraleer ze werden opgepakt reeds duizenden archiefstukken verkocht aan privépersonen. Heb je twijfels over de oorsprong van het archief dat je bewaart? Aarzel dan niet om ons te contacteren!

07/10/2021 - Onderzoek - ARA

Het afgelopen jaar leek het onderwerp “migratiegeschiedenis” even ondergesneeuwd door de gezondheidscrisis, maar sinds enkele maanden is het terug van (nooit echt) weggeweest. Migranten zijn dan ook onlosmakelijk verbonden met de Belgische geschiedenis. Om de complexiteit van dit beladen thema goed te begrijpen, is een systematische analyse van het bronnenmateriaal onontbeerlijk.

07/10/2021 - Restauratie - Luik

Na de overstromingen in de provincie Luik waren onder meer de archieven van het Protestants Centrum van Nessonvaux geïmpacteerd door het water van de Vesder. De documenten werden overgebracht naar het Rijksarchief Luik en gedroogd door leden van de Protestantse Gemeenschap en vrijwilligers uit heel België van het Belgische Blauwe Schildcomité, bijgestaan door vrijwilligers van de Bouclier Bleu France.

29/09/2021 - Onderzoek - Publicaties - ARA 2 - Joseph Cuvelier

De bronnengids voor de geschiedenis van de kolonisatie is een belangrijke stap voorwaarts in de identificatie en beschrijving van het archief over Congo-Vrijstaat, Belgisch Congo en Rwanda-Urundi. De Franstalige gids (meer dan 1500 beschrijvingen over bijna 2300 bladzijden!) is een soort GPS voor de koloniale archieven en stelt voor het eerst burgers en onderzoekers – van waar ook ter wereld – in staat om precies te achterhalen wie welke bronnen bewaart op het Belgisch grondgebied. Naast een gedrukte versie is het werk ook integraal online beschikbaar, dankzij financiering door Belspo.   

14/09/2021 - Onderzoek - Inventarisatie - ARA 2 - Joseph Cuvelier
Videoreeks over ‘Afrika-archief’

De overbrenging van 9,5 km ‘Afrika-archief’ van de FOD Buitenlandse Zaken naar het Rijksarchief is volop bezig. De archivarissen van onze cel AfricArch geven in een videoreeks toelichting bij deze gigantische archiefoperatie!

  1. Algemene introductie (algemeen rijksarchivaris Karel Velle)
  2. De archieven met betrekking tot de kolonisatie die worden bewaard in het Rijksarchief (archivaris Marie Van Eeckenrode)
  3. De herkomst van de archieven met betrekking tot de kolonisatie die worden bewaard in het Rijksarchief (archivaris Luis Angel Bernardo y Garcia)
  4. Het gebruik van archieven met betrekking tot de koloniale periode (archivaris Marie Van Eeckenrode)
  5. Het project DIGICOLJUST - Colonial Violence, Subaltern Agency and Shared Archival Heritage: A Digital Platform of Colonial Judiciary Sources (archivaris Tommy De Ganck)
  6. Het project SHARE: ‘Supply a Fair and Transparent Access to a shared Heritage - the ‘Africa Archives’ - to implement Decolonised Research about Belgian colonisation in Congo, Rwanda and Burundi (1885-1962)’ (archivaris/onderzoeker Bérengère Piret)
09/09/2021 - Digitalisering - ARA
50.000 kaarten van het Rijksarchief opgeladen in Cartesius

Eind augustus werden 2.378 gegraveerde en gedrukte kaarten en plannen van het Algemeen Rijksarchief in Cartesius opgeladen. Zo overschrijden we de kaap van 50.000 unieke kaarten en plannen uit de collecties van de Rijksarchieven (50.479 om exact te zijn) die vrij raadpleegbaar zijn via het portaal Cartesius! De collectie van gedrukte kaarten bevat stukken van de 16e tot de 20e eeuw: kaarten van Mercator, Ortelius en Hondius, stadsplannen, kaarten van spoorwegen en postroutes, plannen van militaire versterkingen en veldslagen, ... uit binnen- en buitenland.

08/09/2021 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Een groot deel van het archief van het Bestuur der Waterwegen van het ministerie van Openbare Werken lag lange tijd vergeten in een opslagplaats en was slechts bekend bij een handvol insiders. Dankzij tussenkomst van het Algemeen Rijksarchief en met financiële steun van het Waals Gewest werd beslist om daar verandering in te brengen. Ettelijke duizenden dossiers zijn nu voor iedereen ontsloten.

19/08/2021 - Publicaties - ARA

Hoewel de geschiedenis van de Rekenkamer al uitvoerig beschreven werd, kwam het personeel vooralsnog weinig in beeld. Deze studie, zowel repertorium als prosopografie, zet in primeur het hoger personeel, en met name de meesters, auditeurs en klerken van de 15de-eeuwse Rekenkamer in Brussel in de kijker, vanaf de oprichting van deze instelling in 1404 tot aan de dood van Filips de Schone in 1506.

22/07/2021 - Onderzoek - Publicaties - CegeSoma - ARA 2 - Joseph Cuvelier

Vanaf 1914 zou Ieper, een welvarend en rustig middeleeuws stadje, een belangrijke plaats worden voor (de herdenking van) de Eerste Wereldoorlog. Dit eerste BTNG-nummer van 2021 (dubbelnummer) is een volledig Engelstalige thematische verkenning van de verschillende facetten van een eeuw intens herdenkingsleven rond deze emblematische plaats met veelvoudige betekenissen.

09/07/2021 - Onderzoek - Digitalisering - ARA

Zeventig jaar geleden, op 16 juli 1951, deed koning Leopold III troonsafstand ten voordele van zijn zoon, prins Boudewijn. Het Journal de la Question royale van Jacques Pirenne, de secretaris van de koning, wordt bewaard in het Algemeen Rijksarchief en is sinds kort online raadpleegbaar.

29/06/2021 - Onderzoek - Evenementen - CegeSoma - ARA

Dit jaar is het 100 jaar geleden dat Belgische vrouwen aan het politieke leven mochten beginnen deelnemen. Om deze verjaardag te herdenken, heeft Bpost een postzegel uitgegeven over het vrouwenkiesrecht bij gemeenteraadsverkiezingen en meer bepaald over Marie Janson. Verkozen in Sint-Gillis na de gemeenteraadsverkiezingen van 24 april 1921 werd zij in november 1921 de eerste vrouwelijke gecoöpteerd senator. Het Cegesoma werkte mee aan de uitgifte van deze postzegel.

18/06/2021 - Aanwinsten - Namen

Het Rijksarchief Namen heeft onlangs een uitzonderlijk document teruggekregen dat in 2020 te koop werd aangeboden door een belangrijk veilinghuis in Parijs. Het gaat om een waardevol perkament van keizer Boudewijn II van Constantinopel, die ook graaf van Namen was. Het document uit 1240 draagt een Byzantijnse handtekening in vermiljoenrood en is gedateerd in Griekse letters.

18/06/2021 - Divers - Luik - Bergen - ARA
75 jaar Italiaanse immigratie

Op 23 juni 1946 ondertekenden Italië en België een akkoord om mijnwerkers naar België te sturen in ruil voor steenkool. Het Algemeen Rijksarchief bewaart in het archief van de Vreemdelingenpolitie talrijke dossiers over Italianen die hun geboortedorp verlieten op zoek naar een beter bestaan. Ook in de gemeentearchieven die verschillende vestigingen van het Rijksarchief bewaren, vind je stukken in verband met Italiaanse immigratie. Onder meer in Bergen en Luik bewaart het Rijksarchief ook nog archief van de steenkoolbedrijven.

15/06/2021 - Publicaties - Luik - ARA

Wat weten we over het dagelijks leven van de soldaten van keizer Napoleon Bonaparte? Over hun angst voor de strijd, hun lijden tijdens de veldtochten, de moeilijkheden die ze dagelijks ondervonden? De integrale transcriptie die de Koninklijke Commissie voor Geschiedenis heeft gemaakt van het dagboek van de veldtochten van wachtmeester Jean Gheerbrant van het 10e huzarenregiment biedt verheldering.

11/06/2021 - Aanwinsten - Beveren

De Universiteit Antwerpen heeft haar collectie bedrijfsarchieven, bijeengebracht door het voormalige Centrum voor Bedrijfsgeschiedenis (CBG), aan het Rijksarchief geschonken. De meer dan 350 strekkende meter archief werd intussen overgebracht naar het Rijksarchief Beveren, dat zo zijn leidende positie als  bewaarplaats van bedrijfsarchivalia in Vlaanderen versterkt.

11/06/2021 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - ARA

De Duitse inval van mei 1940 ontwrichtte de voedselbevoorrading in België. De controle op de bevoorrading en rantsoenering werd in de zomer van 1941 toevertrouwd aan een Bestuur der Controlediensten. De inventaris van de archieven van dit bestuur, bewaard in het Algemeen Rijksarchief, rolde zopas van de persen: een must voor alle historici en heemkundigen die met de bezettingsperiode bezig zijn!

10/06/2021 - Leuven - ARA
TEMAS: een tweetalige thesaurus voor vroegmoderne documenttypes - nu online!

Matrikel, ommeloper, manuaal… Het zijn allemaal termen voor vroegmoderne documenttypes waarop je kan stuiten in onze inventarissen. Worstel je soms met de betekenis ervan? Dan kan je voortaan terecht in de tweetalige thesaurus TEMAS.

28/05/2021 - Inventarisatie - Doornik - Bergen

Misdaaddossiers uit het ancien régime zijn zeldzaam in Henegouwen. Vele dossiers – vol waardevolle geschiedkundige, genealogische, gerechtelijke en sociologische informatie – gingen verloren toen het Rijksarchief Bergen in mei 1940 werd gebombardeerd door de Duitse luchtmacht. Het verhaal van Anne Domont en haar medeplichtigen, zoals opgetekend tijdens het proces voor het baljuwschap van Venize-lez-Mevergnies in 1600, is er dus eentjz om te koesteren.

12/05/2021 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - Namen

Het archief van de provinciearchitect en de dienst voor gebouwen van de provincie Namen, bewaard in het Rijksarchief Namen, bevat 32 strekkende meter dossiers en ruim 4.600 plannen van openbare gebouwen in Namen. De inventaris van dit archief is zopas verschenen. Binnenkort volgt een analytische inventaris van de plannen.

10/05/2021 - Inventarisatie - Publicaties - Koninklijk Paleis

De Kabinetschef van de Koning is de belangrijkste rechtstreekse medewerker van het Staatshoofd. Zijn archieven, bewaard in het Archief van het Koninklijk Paleis, zijn dan ook van zeer grote historische waarde. De archieven van het Kabinet voor de regeerperiode van koning Albert I (1909-1914, 1918-1934) zijn nu ontsloten door een nieuwe inventaris.

04/05/2021 - Onderzoek - ARA
Hoe zoeken ... in 7 km vreemdelingendossiers?

Vreemdelingendossiers zijn de meest geraadpleegde archieven in het Algemeen Rijksarchief: honderdduizenden dossiers over mensen die vanaf de 19de eeuw naar ons land migreerden. Archivaris Filip Strubbe, onze expert ter zake, legt uit hoe je begint te zoeken in 7 km dossiers.

26/04/2021 - Inventarisatie - Digitalisering - Antwerpen - Beveren

Had je geen werk, geen vaste woonplaats en geen middelen van bestaan? Dan werd je tot 1993 naar Wortel- of Merksplas-Kolonie gestuurd. Liep één van jouw voorouders een dergelijk parcours? Zoek het uit via een nieuw ontwikkelde (online) zoekmodule en ontdek heel wat boeiende informatie over het leven van landlopers, hun familie en hun herkomst.

23/04/2021 - Divers - Leuven
Ondeugd bij nacht

Rust, vertier, angst, bijgeloof, licht, donker. De nacht kent vele gezichten en dat was vroeger niet anders. Voor sommige snoodaards bood de duisternis een ideale dekmantel voor activiteiten die het daglicht beter niet konden zien, andere onfortuinlijke zielen konden de drank niet de baas en kwamen vooral in de avonduren in een spiraal van dronkenschap en geweld terecht. Voor deze expo dook het Leuvense Rijksarchief in de archieven van schepenbanken – plaatselijke rechtbanken die onder andere optraden bij strafrechtelijke zaken – op zoek naar verhalen over nachtelijke criminaliteit in het 17de en 18de-eeuwse Brabant.

19/04/2021 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Het Belgische Bestuur der Luchtvaart werd opgericht in 1919. Bij zijn honderdste verjaardag bracht het zijn historisch archief over naar het Algemeen Rijksarchief. Duizenden dossiers zijn vandaag ontsloten voor onderzoek. Hét moment om weinig gekende episodes uit de Belgische burgerluchtvaart te beginnen reconstrueren.

19/04/2021 - Onderzoek - Publicaties - ARA

Deze nieuwe uitgave in onze reeks Studia richt de schijnwerpers op de belangrijkste leden van de Raad van Brabant vanaf het ontstaan van de instelling onder Filips de Goede als hertog van Brabant in 1430 tot aan de dood van Filips de Schone in 1506: de kanseliers (en zegelaars), de (gewone en buitengewone) raadsleden en de secretarissen.

16/04/2021 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - Bergen

Het archief van het Provinciaal Comité van Winterhulp voor de provincie Henegouwen (en van de lokale afdelingen) vormt een eersterangsbron voor het bestuderen van het dagelijks leven en de sociale omstandigheden van de bevolking van Henegouwen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Nu dit archief geïnventariseerd is, liggen tal van onderzoeksmogelijkheden open.

12/04/2021 - Publicaties - ARA

Eén van de rijkste collecties van het Algemeen Rijksarchief geeft dankzij de publicatie van een nieuwe catalogus eindelijk al haar geheimen prijs! De keizerlijke oorkonden van Arnulf I en Otto I, respectievelijk van 7 februari 893 en van 22 november 949, behoren tot de oudste stukken van het Algemeen Rijksarchief.

06/04/2021 - Inventarisatie - Bergen

Archief legt soms opmerkelijke verhalen bloot. Marie Meurchin, geboren in het Luikse, was vertrokken naar het bos van Maubeuge (Frankrijk) om er koeien te gaan hoeden. Ze ontmoet er een zekere Henry… Negen maanden later bevalt ze bij toeval in Zinnik. Door twee archiefbronnen die worden bewaard in het Rijksarchief te Bergen te vergelijken, kon het hele verhaal worden gereconstrueerd. Het parochieregister met de geboortes bevestigt namelijk informatie uit de diensten van het baljuwschap Zinnik. De inventaris van het archief van de weldadigheidsinstellingen van Zinnik tijdens het ancien régime (met daarin het document van het baljuwschap) zal binnenkort gepubliceerd worden.

01/04/2021 - Digitalisering

De versoepeling van de raadpleegbaarheid van de registers van de burgerlijke stand (wet van 21 december 2018) is een goede zaak voor het genealogisch onderzoek. De termijn van 100 jaar werd teruggebracht naar 75 jaar voor huwelijksakten en 50 jaar voor overlijdensakten. De voorbije maanden was er nogal wat commotie over het uitblijven van een uitvoeringsbesluit in verband met (1) de afschriften en uittreksels van akten van de burgerlijke stand en (2) de raadpleging voor genealogische, historische of wetenschappelijke doeleinden. Nu dit langverwachte Koninklijk Besluit gepubliceerd is (B.S. 31/3/2021), blikken we vooruit op de implicaties ervan in de praktijk. Miljoenen akten van de burgerlijke stand uit de periode 1920-1970 online raadpleegbaar maken, zal tijd vragen.

05/03/2021 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Twee eeuwen lang was de rijkswachter een vertrouwde figuur in het maatschappelijk en politiek leven en in het medialandschap van het land. Maar de Rijkswacht heeft weinig gedaan om haar geschiedenis te vrijwaren. Tonnen archief werden helaas vernietigd, waaronder een groot aantal personeelsdossiers van rijkswachters. Het is pas vanaf de jaren 1980 dat die dossiers op een meer systematische wijze werden bewaard bij wat toen het Rijkswachtmuseum was. Met het oog op een duurzame bewaring op lange termijn vertrouwde de federale politie deze archieven vervolgens toe aan het Algemeen Rijksarchief. Via het BRAIN 2.0-onderzoeksproject NaPol-Intel, gewijd aan de geschiedenis van de Belgische politiediensten, kwam vanaf 2020 de ontsluiting van dit archief in een stroomversnelling terecht. De inventaris rolde zopas van de persen.

18/02/2021 - Archiefbeheer - ARA

Overheidsarchieven zijn belangrijk. Overheden verzamelen, verwerken en beheren grote hoeveelheden documenten en data bij de uitvoering van hun taken van algemeen belang. Deze archieven – in papieren én in digitale vorm – hebben niet alleen een administratief-juridische waarde voor de organisatie, maar ook een potentiële cultuurhistorische waarde. Alle archieven bijhouden is echter geen optie. Daarom stelt het Rijksarchief selectielijsten op voor de federale overheidsinstellingen. Voortaan zijn federale overheidsdiensten verplicht om deze archiefselectielijsten vijfjaarlijks te actualiseren. Thomas Dermine, staatssecretaris voor Wetenschapsbeleid, en Pierre-Yves Dermagne, minister van Economie en Werk, willen op die manier federale administraties sensibiliseren voor het belang van een informatiebeheer dat voldoet aan de wettelijke verplichtingen inzake archivering, gegevensbescherming en openbaarheid van bestuur. De regering-De Croo geeft hiermee een duidelijk signaal dat een correct informatiebeheer en de aanstelling van professionele informatiebeheerders een must is voor elke moderne overheidsorganisatie.

04/02/2021 - Archiefbeheer - Publicaties - Namen - Luik - Doornik - Bergen - Louvain-la-Neuve - Aarlen

Het Rijksarchief blijft aandacht hebben voor de toestand van archieven bij lokale besturen. Vanuit het project Lokaal archief Wallonië, een product van deze bezorgdheid, werden de voorbije periode weer heel wat nieuwe hulpmiddelen gelanceerd: van een herziene selectielijst voor gemeentearchief tot tal van nieuwe inventarissen.

04/02/2021 - Onderzoek - Publicaties

De tweede helft van de 13de eeuw was een scharnierperiode in de geschiedenis van de geschreven cultuur in West-Europa. In het graafschap Vlaanderen, ten tijde van Margareta van Constantinopel (1244-1278) en Gwijde van Dampierre (1278-1305), was dit het moment waarop de oorkonden plaats begonnen ruimen voor de opkomst van bestuurlijke praktijken in de ruime betekenis van de term. Aurélie Stuckens publiceerde in onze reeks Studies in Belgian History een monografie over deze evolutie.

02/02/2021 - Onderzoek - Digitalisering - ARA

Mediëvisten en vroeg-modernisten, opgelet! De gedigitaliseerde stadsrekeningen van tientallen Zuid-Nederlandse steden, bewaard in het archief van de Rekenkamers in het Algemeen Rijksarchief, staan nu integraal online. Het gaat om steden in de graafschappen Vlaanderen, Henegouwen en Namen; de hertogdommen Brabant, Limburg en Luxemburg en de heerlijkheden Doornik en Mechelen. Nu Ieper, Dendermonde, Tielt, Torhout, Waasten, Watervliet, Wervik en Ieper zijn afgewerkt, zijn er alles bij elkaar niet minder dan 10.723 stadsrekeningen in digitale vorm beschikbaar.

07/01/2021 - Onderzoek - Publicaties - ARA

In 2017 werd om het uitzonderlijk rijke archief van de familie Weissenbruch te valoriseren in Luik een internationaal colloquium georganiseerd: Trois siècles d’histoire du livre et de la pensée à travers le Fonds Weissenbruch : Du Journal encyclopédique aux humanités numériques. Vandaag zijn de akten van dit colloquium gepubliceerd in onze reeks Studia. Door de (drukkers)activiteiten van Pierre Rousseau en Charles Weissenbruch te contextualiseren en door de inhoud van het archief Weissenbruch kenbaar te maken, openen zich nieuwe wetenschappelijke onderzoekspistes.

08/12/2020 - Onderzoek - Inventarisatie - ARA

De spoorwegarchieven die in deze nieuwe inventaris beschreven staan, beslaan voornamelijk de 19de en een deel van de 20ste eeuw: de periode waarin de spoorwegen in België tot ontwikkeling kwamen en waarin de Belgische Staat privéconcessies op spoorlijnen terugkocht.

08/12/2020 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - Brussel

Het Rijksarchief te Brussel bewaart 215 strekkende meter archief van de Dijle-prefectuur (de latere provincie Brabant), tot voor kort slechts summier ontsloten. Volgens de grondwet van het jaar VIII (1799) vormden de prefecturen een essentiële schakel in de institutionele structuur van de Franse Republiek. Om deze onmisbare bron voor de geschiedenis van de Franse tijd beter te kunnen gebruiken, heeft François Antoine, archivaris bij het Rijksarchief te Brussel, een meer analytische inventaris opgesteld van de dossiers in verband met interne aangelegenheden.

16/11/2020 - Divers

Er bestaat nogal wat onduidelijkheid over de recente wetswijziging m.b.t. de raadpleging van de registers van de Burgerlijke Stand (wet van 21 december 2018). Er is een Koninklijk Besluit in voorbereiding dat uitvoering geeft aan de bepalingen in verband met (1) afschriften en uittreksels van akten van de burgerlijke stand (art. 29) en (2) de raadpleging voor genealogische, historische of wetenschappelijke doeleinden (art. 79). Het gaat zowel om de openbare als de niet-openbare akten. De FOD Justitie laat ons weten dat – in afwachting van dit KB – de huwelijksakten van 75 jaar oud en de overlijdensakten van 50 jaar oud kunnen geraadpleegd worden onder dezelfde voorwaarden als die voor de raadpleging van de akten ouder dan 100 jaar. Voor het Rijksarchief verandert er in de praktijk momenteel niets.

06/10/2020 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - Bergen

Heel wat plattegronden uit het archief van de kadastercontrole van Bergen, in 2011 overgebracht naar het Rijksarchief te Bergen, werden nog niet opgenomen in de inventaris van dit archief die in 2013 verscheen. Ze moesten eerst stuk voor stuk in detail worden beschreven. Dankzij vrijwilligster Arlette Dendal is dit titanenwerk intussen gebeurd en zijn nu ook deze plannen raadpleegbaar.

21/07/2020 - Divers

Elke zomer wordt in het kader van Wetenschap en cultuur in het Koninklijk Paleis door alle federale wetenschappelijke instellingen (FWI's) een gezamenlijke tentoonstelling uitgewerkt. Door de coronacrisis kan de tentoonstelling deze zomer niet plaatsvinden in het Paleis, maar desondanks bieden de FWI's je via de virtuele tentoonstelling Geboorte de mogelijkheid om binnen een ruim themakader een dertigtal kunstwerken, natuurspecimens en -fenomenen, wetenschappelijke onderzoeksonderwerpen, archiefdocumenten, foto's, films, ... te ontdekken.

16/07/2020 - Aanwinsten - Divers - Brussel

De voorbije decennia legde kunsthistoricus Joan Nica met veel liefde en geduld een indrukwekkende verzameling notities aan, met referenties naar archiefdocumenten over kunst en kunstenaars uit het Brussel van de 16de tot de 18de eeuw. En hij stelt zijn notities nu ter beschikking van het publiek! Ze zijn raadpleegbaar in de leeszaal van het Rijksarchief te Brussel (Vorst): 6.832 pagina’s, ingebonden in 17 delen. De referenties in de nota’s van Joan Nica vormen een unieke toegang op het Brusselse notariaat van de 16de, 17de en eerste helft van de 18de eeuw. 

04/06/2020 - Evenementen - Gent

In 2020-2021 organiseert de gemeente Beveren een feestjaar rond Joos Vijd, mecenas van de gebroeders Hubert en Jan van Eyck én opdrachtgever van ‘De aanbidding van het Lam Gods’. Eén van de publieksactiviteiten die op de agenda stond, was de tentoonstelling ‘Joos. De (on)eindigheid van Vijd’. De expo zou eind april van start gaan, maar het coronavirus gooide roet in het eten. Met de lancering van een online expo, waaraan ook het Rijksarchief te Gent meewerkte, werd het leed enigszins verzacht. En op 1 juli opent de expo dan toch ook fysiek de deuren.

03/06/2020 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Augusta Maes, die in de Nationale Bank onder andere verantwoordelijk was voor de culturele werking, woonde in het pittoreske molenaarshuis van het Rood Klooster in Oudergem. Ze verzamelde archiefstukken, boeken en kunstvoorwerpen rond haar huis, het Rood Klooster, Oudergem, het Zoniënwoud (dat aan haar voordeur begon) en katten. Na haar dood in 2001 kwam haar bijzondere archief/verzameling in het Algemeen Rijksarchief terecht. Nu de inventaris gepubliceerd is, is het archief Maes klaar voor ontginning.

27/05/2020 - ARA

Retroconversie. Het is een vreemd woord voor niet-archivarissen. Daarmee wordt bedoeld: de omzetting naar een voor de computer leesbare vorm van bestaande gegevensbestanden (in dit geval inventarissen en andere archieftoegangen). In het Rijksarchief zijn sinds de 19de eeuw duizenden toegangen gemaakt, in alle mogelijke vormen en formaten. De voorbije jaren is een grote inspanning geleverd om die XML-conform in de zoekrobot Zoeken naar archieven op te laden. En ‘dankzij’ de lockdown kwam dit proces de afgelopen maanden in een stroomversnelling terecht. Sinds de sluiting van de leeszalen in maart werden al meer dan duizend inventarissen, na retroconversie, opgeladen!

03/05/2020 - Divers

De “minimale dienstverlening” die sinds half maart van kracht is binnen het Rijksarchief belet niet dat  achter de schermen hard gewerkt wordt, ook door onze vrijwilligers! We vroegen hen met spijt in het hart om voorlopig niet naar de leeszalen te komen, maar van thuis uit bleven en blijven ze het stamboomonderzoek in België meer dan ooit mee vooruit helpen. Daarvoor willen we onze vrijwilligers nog eens heel expliciet bedanken! Naast de opvolging van de bestaande projecten (DemoGen, DemoGenVisu, enz.) werden de afgelopen weken ook nieuwe databanken opgestart.

04/03/2020 - Onderzoek - Aanwinsten - ARA

In 1945 werd een statuut van gewapend weerstander ingesteld om eer te betuigen aan wie de wapens had opgenomen tegen de bezetter. Vanaf 1946 werden deze dossiers beheerd door de diensten van het ministerie van Defensie. 75 jaar einde van de Tweede Wereldoorlog vormde een mooie aanleiding om ze over te brengen naar het Algemeen Rijksarchief. Daar zijn ze intussen raadpleegbaar in de leeszaal.

30/01/2020 - Onderzoek - Onze gebouwen en leeszalen - Oorlogsslachtoffers

In 2019 verhuisde een belangrijk deel van de collectie van de Dienst Archief Oorlogsslachtoffers, meer bepaald de archiefreeks ‘Statuut Politieke Gevangene’. Door die verhuis waren deze dossiers een tijdlang niet raadpleegbaar. Medewerkers van het Rijksarchief controleerden ondertussen het volledige bestand, maakten de dossiers stofvrij en verpakten ze in zuurvrije dozen. Vandaag is de hele operatie afgerond en staat alles weer ter beschikking van het publiek.

30/01/2020 - Onderzoek - Publicaties - ARA

Drieënzestig steden van het voormalige graafschap Vlaanderen zijn vertegenwoordigd in dit repertorium, dat de types zegels beschrijft die tijdens de middeleeuwen werden gebruikt om diplomatieke documenten te bekrachtigen. De presentatie van de zegels per stad en per gebruiksperiode laat zien of steden wijzigingen aanbrachten in hun zegelafbeelding en zo ja, welke. Ook de context waarin de steden opereerden, wordt geduid. Die wordt immers weerspiegeld in de keuze van de beeldcomposities.   

28/01/2020 - Publicaties - Beveren

Sinds 1995 bewaart het Rijksarchief te Antwerpen-Beveren een van de koninginnenstukken van de bedrijfsarchieven van Vlaanderen: het archief van de Boelwerf, de voormalige scheepswerf in Temse. De voorbije jaren heeft het Rijksarchief inspanningen gedaan om het Boelwerfarchief te ontsluiten en bekend te maken bij het brede publiek. Naar aanleiding van het faillissement van de Boelwerf precies 25 jaar geleden presenteren het Rijksarchief te Antwerpen-Beveren en de maritieme erfgoedvereniging Op Stoapel de gelegenheidspublicatie Made in Belgium by Boelwerf.

08/01/2020 - Digitalisering - ARA

Geconfronteerd met de dreiging van de Koude Oorlog richtte de Belgische overheid in 1952 een dienst op die belast werd met de voorbereiding van de bescherming van het nationaal patrimonium. Deze dienst moest onder meer plannen van ‘opmerkelijke gebouwen’ verzamelen, in functie van een eventuele heropbouw. Na een lang verblijf in de kelders van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis werd de verzameling van ruim 2.000 plannen in 2017 overgebracht naar het Algemeen Rijksarchief, waar ze beschreven en gescand werd. En nu is deze opmerkelijke verzameling ook online raadpleegbaar.

19/12/2019 - Onderzoek - Leuven

Op 6 december 2019 werd in het Rijksarchief te Leuven het project 'Corvus' gelanceerd. Het project wil een gefundeerd antwoord bieden op de vraag in hoeverre geschiedenis een rol kan spelen in strategische beleidsprocessen en hoe historici en archivarissen hierbij inspiratie, ondersteuning en advies kunnen bieden. De positieve wisselwerking tussen geschiedenis en beleid, tussen verleden en heden, en tussen historici en niet-historici vormt daarbij het centrale uitgangspunt.

28/11/2019 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Het archief van de Orde der Geneesheren en van de Orde der Apothekers, die tijdens de Tweede Wereldoorlog werden opgericht, is dankzij twee nieuwe inventarissen raadpleegbaar in de leeszaal van het Algemeen Rijksarchief: fantastisch nieuws voor wie onderzoek wil doen naar de geschiedenis van deze beide beroepsgroepen tijdens de Duitse bezetting.

04/10/2019 - Onderzoek - Publicaties - Eupen

Het Rijksarchief te Eupen heeft 22 strekkende meter historisch archief (1945-heden) van de Duitstalige openbare omroep (BRF) verworven, gewaardeerd (selectie uitgevoerd) en geïnventariseerd.  

01/10/2019 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Sinds 1831 wordt aan Belgische politici van wie de loopbaan een stempel heeft gedrukt op de geschiedenis van ons land de titel van “minister van Staat” verleend. Het Algemeen Rijksarchief bewaart het archief van een dertigtal ministers van Staat, waaronder Charles Rogier, Frans Schollaert, Henri Jaspar, Pierre Harmel en Wilfried Martens. Recent is aan dit rijtje het archief van Marc-Antoine Pierson toegevoegd.

30/09/2019 - Onderzoek - Archiefbeheer - ARA

Op 25 september 2019 werden tijdens een studienamiddag in het Algemeen Rijksarchief de onderzoeksresultaten en de ontwikkelde tools van het pilootproject ‘Waarderen van kabinetsarchieven’ officieel voorgesteld. Ook het onderzoekspotentieel van en de praktijkervaring met deze archieven kwamen op de studiedag uitvoerig aan bod. Het initiatief van het project ging uit van Archiefbank Vlaanderen. Het Rijksarchief, één van de projectpartners, trad op als gastheer.

21/09/2019 - Digitalisering - Aarlen

Na de publicatie enkele jaren geleden van de inventaris van het archief van de abdij van Orval zijn nu ook 9 volumes met cartularia van de abdij online raadpleegbaar.

01/09/2019 - Onderzoek - Publicaties - Kortrijk

Genealogen verdiepen zich in de geschiedenis van hun voorouders, maar ook huizen hebben een levensloop die achterhaald kan worden. Regelmatig duiken er in onze leeszalen bezoekers op met een dergelijke vraag. Ze hebben een charmant 18e-eeuws boerderijtje of een bouwvallige molen gekocht en zijn enthousiast op zoek naar informatie over de geschiedenis ervan. Dat is vaak geen eenvoudige, maar wel een spannende zoektocht. Notariële akten, oorlogsschadedossiers en kadasterplannen leveren belangrijke bouwstenen. En wie écht geluk heeft, kan tot een heel eind vóór 1800 teruggaan.

27/08/2019 - Onze gebouwen en leeszalen - Aarlen

Door de renovatiewerken aan het gebouw van het Rijksarchief te Aarlen zijn de originele registers van de burgerlijke stand van de provincie Luxemburg (gerechtelijke arrondissementen Aarlen, Marche en Neufchâteau) voor onbepaalde tijd niet beschikbaar in de leeszaal.

17/06/2019 - Divers
Wie is wie in het Rijksarchief?

Wie is in welke vestiging van het Rijksarchief gespecialiseerd in welke historische periode? Bij wie kan ik terecht voor advies over archiefbeheer? Welke wetenschapper is aan welk project verbonden? …

Sinds kort kan je het opzoeken via de Who’s Who op onze website!

15/06/2019 - Publicaties - ARA
Nieuw boekdeel van de Bibliografie van de Geschiedenis van België verschenen

In mei jl. verscheen een nieuw boekdeel van de Bibliografie van de Geschiedenis van België. Dit naslagwerk, waarvan de samenstelling sinds 2012 in het Algemeen Rijksarchief plaatsvindt, bevat een ruime selectie van titels van binnen- en buitenlandse boeken en artikels over de geschiedenis van België, vanaf de prehistorie tot nu. De Bibliografie maakt een balans op van de historiografische productie van het afgelopen kalenderjaar. Het recent gepubliceerde volume betreft jaargang 2014.

11/06/2019 - Onderzoek - Publicaties - ARA

Als koploper inzake technische en wetenschappelijke vooruitgang nam België geestdriftig deel aan diverse wereldtentoonstellingen, om er vervolgens zelf een aantal te organiseren: Brussel in 1897 en 1910, Luik in 1905 en Gent in 1913 trokken miljoenen bezoekers van over de hele wereld. De archieven van de officiële diensten die de Belgische deelnames aan de wereldtentoonstellingen moesten promoten of de organisatie van dergelijke expo’s in België superviseerden, illustreren dat de overheid veel belang hechtte aan dit soort ‘visitekaartjes’. De archieven in kwestie zijn tot 1932 geïnventarisserd.

26/05/2019 - Divers - ARA
Verkiezingen: online expo over geschiedenis van het stemrecht

Op 26 mei 2019 trekken we weer naar de stembus. Vandaag moet iedereen die 18 jaar is, gaan stemmen. Is dat altijd zo geweest? Lag die leeftijd vroeger hoger? Blijft die op 18 jaar liggen of wordt dat binnenkort 16? Kan echt iedereen die in België woont, kiezen of verkozen worden? En hoe was dat pakweg bij het ontstaan van België? Is de stemplicht een typisch Belgisch fenomeen? Op deze en andere vragen kan je een antwoord vinden op www.algemeenstemrecht.be: een online tentoonstelling die de geschiedenis van het stemrecht in België schetst van 1830 tot nu, aan de hand van 22 sleutelmomenten. De verhalen worden verteld met foto’s, tijdsdocumenten en bewegend beeld. De website is het resultaat van een intense samenwerking tussen het Rijksarchief, Liberaal Archief/Liberas en Amsab-ISG.

14/05/2019 - Archiefbeheer - ARA

Op zondag 26 mei 2019 vinden Europese, federale en regionale verkiezingen plaats. De organisatie van deze verkiezingen is in handen van de Algemene Directie Instellingen en Bevolking (ADIB) van de FOD Binnenlandse Zaken. Deze administratie werkt binnen het wettelijk kader besluiten, omzendbrieven en aanbevelingen uit om ervoor te zorgen dat de verkiezingen vlot, transparant en democratisch verlopen. De voorbije maanden werkte een gemengde werkgroep met vertegenwoordigers van ADIB, van de Dienst Documentatie en Archief van de Kamer van Volksvertegenwoordigers en van het Rijksarchief een informatiebeheersplan uit om de doorstroming van documenten tussen de verkiezingsorganen – stembureaus, stemopnemingsbureaus, kantonhoofdbureaus en hoofdbureaus – te optimaliseren. Dit informatiebeheersplan is nu beschikbaar, in drie talen.

29/04/2019 - ARA

Sinds 2018 zijn de belangrijkste onderdelen van de iconografische collectie die het Algemeen Rijksarchief bewaart over WOI (foto’s, affiches, tekeningen en eretekens) online raadpleegbaar via de zoekrobot van het Rijksarchief.  Nu werden ook de voorwerpen uit deze collectie geduldig geïnventariseerd en gefotografeerd: met een eenvoudige muisklik kan iedereen kennismaken met vaderlandslievende objecten, kinderspeelgoed of herdenkingsschotels.  

29/04/2019 - Digitalisering - ARA

Na de foto’s van de Wereldtentoonstelling van Brussel in 1935 werden ook die van Expo 1958 gedigitaliseerd. Bekijk in detail de tientallen paviljoenen die destijds stonden opgesteld aan de voet van het Atomium, de iconische Expo 58-affiches, en ander promomateriaal dat tot het collectieve Belgische geheugen is gaan behoren.

26/04/2019 - Archiefbeheer - Divers - ARA

Sinds de inwerkingtreding van de Algemene Verordening Gegevensbescherming krijgt het Rijksarchief veel vragen over de bewaring en overbrenging van archief met persoonsgegevens. In sommige organisaties wordt via de functionaris voor gegevensbescherming (DPO) geadviseerd om alle persoonsgegevens te vernietigen van zodra hun administratief nut verstreken is, ook in (digitale) documenten die volgens de selectielijst moeten worden bewaard en overgebracht naar het Rijksarchief. Want de Europese AVG zou de Belgische Archiefwet overrulen. Klopt dat?

18/04/2019 - Aanwinsten - Beveren

Op 17 april 2019 zorgden Ingrid Beullens, Theo Van Geystelen en Bart Willems van het Rijksarchief te Antwerpen-Beveren voor een vlotte overdracht van de collectie glas- en fotonegatieven van het laboratorium voor Technische en Wetenschappelijke politie van de federale gerechtelijke politie van de provincie Antwerpen: circa 75.000 glas- en 25.000 fotonegatieven uit de periode 1924-1970.

01/04/2019 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - Evenementen - Beveren

Vele binnen- en buitenlandse televisiezenders bieden momenteel programma’s aan over kunst- en antiekhandel en veilingen: een hot item. De archieven van veilinghuizen en kunst- en antiekhandelaars daarentegen halen zelden de media, hoewel ze voor kunsthistorisch en historisch onderzoek en voor kunstliefhebbers in het algemeen bijzonder waardevol zijn. Het voormalige Antwerpse veilinghuis Van Herck is hiervan een mooi voorbeeld.

01/04/2019 - Digitalisering - Hasselt

Wie vertrouwd is met de geschiedenis van het graafschap Loon weet dat de leenregisters van de Leenzaal van Kuringen tot de voornaamste bronnen voor de plaatselijke geschiedenis in Limburg tijdens het ancien régime behoren. Die leenregisters zijn nu digitaal raadpleegbaar in alle leeszalen van het Rijksarchief.

01/03/2019 - Onderzoek

Ik ben opgeklommen in mijn stamboom tot ca. 1600, en dus tot de oudste parochieregisters. Is het mogelijk om oudere gegevens te vinden, en zo ja: hoe?”

01/02/2019 - Onderzoek - Gent - ARA 2 - Joseph Cuvelier - Oorlogsslachtoffers - ARA

We kregen onlangs een vraag naar informatie over Jozef V., tijdens WOII verplicht tewerkgesteld in Duitsland, waar hij op 3 april 1945 vermoedelijk werd geëxecuteerd door de SS. Volgens een brief van de vader van het slachtoffer zou een inwoner uit Sint-Niklaas (mogelijk) een rol hebben gespeeld bij deze verplichte tewerkstelling. Om de ware toedracht te kunnen achterhalen van wat er met Jozef V. gebeurde, moeten zowel archieven over de vermoedelijke ‘dader’ als over het slachtoffer in rekening worden gebracht. Een complexe zoektocht…

31/01/2019 - Onderzoek - Publicaties - ARA

Het Algemeen Rijksarchief heeft in de reeks Studies in Belgian History een boek gepubliceerd over het ontstaan en de ontwikkeling van de RTB van 1960 tot 1977. Het werk vormt de neerslag van de doctoraatsverhandeling die werd verdedigd door archivaris Flore Plisnier.

07/12/2018 - Archiefbeheer - Evenementen - Doornik - Bergen

Vrijwaring van parochiearchief is voor het Rijksarchief een belangrijke prioriteit. In Henegouwen werkt het Rijksarchief al vele jaren samen met de afdeling ‘Archief en historisch onderzoek’ van de Diocesane Dienst voor Kunst, Cultuur en Geloof. Op zaterdag 15 december 2018 om 14u wordt in het Rijksarchief te Doornik een samenkomst georganiseerd van de verantwoordelijken van de kerkfabrieken van het bisdom. In januari 2019 volgen bezoeken aan de parochies.  

23/06/2018 - Onderzoek - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Zopas is de inventaris verschenen van het archief van het Ministerie van Verkeerswezen met betrekking tot stads- en streekvervoer, bewaard in het Algemeen Rijksarchief. Het archief dekt de periode 1842-2003, heeft een omvang van 228 strekkende meter en telt 6.519 inventarisnummers.  Wie interesse heeft voor de geschiedenis van trams en bussen in België, weet waar hij of zij voortaan kan aankloppen!

06/02/2018 - Onderzoek - Digitalisering - Onze gebouwen en leeszalen - Divers

Het Rijksarchief biedt via zijn online zoekrobotten gratis toegang tot miljoenen gedigitaliseerde archiefdocumenten: een rijk aanbod aan genealogische bronnen, maar ook archieven over de Eerste Wereldoorlog, 38.000 zegelafgietsels, historische kadasterplannen, … Even belangrijk is het om goed te beseffen wat nog niet online beschikbaar is. Wie enkel online zoekt in de meer dan 330 km archief die het Rijksarchief bewaart, mist een groot deel van de koek.

15/01/2018 - Onderzoek

Notarisakten worden niet louter opgevraagd als bewijsstuk. Genealogen kunnen via onder meer notarisakten hun stamboom uitbouwen tot een familiegeschiedenis met een rijke historische context. Lees meer over de raadplegingsvoorwaarden en de onderzoeksmogelijkheden van notariaatsarchief.

10/01/2018 - Onze gebouwen en leeszalen - Divers - Oorlogsslachtoffers - ARA
Het Rijksarchief verwelkomt de Dienst Archief Oorlogsslachtoffers

Op 8 september 2017 zette de Ministerraad het licht op groen voor de overheveling, op 1 januari 2018, van de opdrachten van Directie-generaal (DG) Oorlogsslachtoffers naar de Federale Pensioendienst en naar het Algemeen Rijksarchief. De toekenning van rechten is de bevoegdheid geworden van de Federale Pensioendienst; en het luik ‘Archieven en documentatie’ valt voortaan onder de verantwoordelijkheid van het Algemeen Rijksarchief, onder de nieuwe naam Dienst Archief Oorlogsslachtoffers. Het Rijksarchief is verheugd dat door de integratie van deze archiefdienst de Belgische archieven over beide wereldoorlogen verder bijeen worden gebracht en kijkt alvast uit naar de samenwerking met de nieuwe collega’s! Lees meer over de Dienst Archief Oorlogsslachtoffers.

04/10/2016 - Publicaties

U bent nieuwsgierig naar de geschiedenis van uw huis of van ander privévastgoed? In september 2016 verscheen een boek van Laurence Druez, werkleidster bij het Rijksarchief te Luik, dat onderzoekers die de geschiedenis van een woning willen achterhalen wegwijs maakt in de talloze bronnen die in dit verband worden bewaard, onder meer bij het Rijksarchief.

Snel zoeken
In onze databanken:





Blijf op de hoogte
Schrijf u in op onze nieuwsbrief:

Volg ons op Facebook en Youtube!
Facebook
Youtube
Doe een gift
U wil het Rijksarchief steunen?
Klik hier om een gift te doen.
www.belspo.be www.belgium.be e-Procurement