Rijksarchief in België

Ons collectief geheugen !

FR | NL | DE | EN
Menu

Rijksarchief te Luik

Texte petit  Texte normal  Texte grand

Contact:

Rue du chéra 79
4000 Luik
  Hoe te bereiken ?

T : +32 4 252 03 93
F : +32 4 229 33 50
archives.liege@arch.be

Openingsuren:

  • Van dinsdag t/m vrijdag: 9u tot 16u30
    (In juli en augustus: van dinsdag tot vrijdag, van 9u tot 12u en van 13u tot 16u30)
  • De eerste zaterdag van de maand: van 9u tot 12u30 en van 13u tot 16u
    - Raadpleging van originele documenten op zaterdag is enkel mogelijk na reservatie via mail aan het Rijksarchief in kwestie (vóór vrijdag 13u00)
    - Overzicht zaterdagopeningen 2017: 7 januari, 4 februari, 4 maart, 1 april, 6 mei, 10 juni, 2 september, 7 oktober, 4 november, 2 december
  • Gesloten op maandag, zaterdag (behalve de eerste zaterdag van de maand), zondag, feest- en brugdagen en tijdens de bestandscontroleweek

  Bekijk hier alle sluitingsdagen

Het Rijksarchief te Luik bewaart het grootse volume middeleeuwse documenten uit Wallonië: meer dan 20.000 oorkonden van vóór 1795. Met de steun van het Fonds David-Constant werden reeds meer dan 2.000 oorkonden gerestaureerd. Een duizendtal charters – waaronder deze van de abdij van Stavelot, Malmedy en de Sint-Lambertuskathedraal – zijn al gedigitaliseerd en digitaal raadpleegbaar in alle leeszalen van het Rijksarchief.

Rijksarchieven te Aarlen, Luik, Bergen en Namen open op zaterdag 1 april 2017

De Rijksarchieven te Aarlen, Luik, Bergen en Namen zijn, naast de weekopening van dinsdag t/m vrijdag, ook open op zaterdag 1 april 2017, van 9u tot 12.30u en van 13u tot 16u. Raadpleging van originele documenten op zaterdag kan enkel mits reservatie van de documenten vóór vrijdag 13u (telefonisch of per mail) bij het Rijksarchief in kwestie. U kan in de leeszaal daarnaast terecht voor online raadpleging van kaarten, plattegronden en fotocollecties; voor het gebruik van onze zoekrobotten; voor opzoekingen op microfilm; ...

In 2010 gaf notaris Christophe Piret-Gérard uit Hannuit bij het Rijksarchief te Luik meerdere strekkende meter archief in bewaring van zijn voorgangers. Het gaat om notarissen die tussen 1854 en 1947 kantoor hielden te Bertrée, Avernas-le-Bauduin en Luik. Het archief is geïnventariseerd en kan worden geraadpleegd in de leeszaal van het Rijksarchief te Luik. Ook het archief van notaris Charles M. J. Lejeune, die van 1811 tot 1846 werkzaam was in Borgworm, kan worden ingekeken.

Sinds 2010 hebben al meer dan 80 lokale besturen uit Wallonië zich aangesloten bij het project Lokaal archief Wallonië. Via ambulante archivarissen biedt het Rijksarchief gemeenten en OCMW’s hulp bij hun archiefbeheer en de almaar toenemende documentenflow waarmee ze worden geconfronteerd. 

01/03/2017 - Restauratie - Luik

Meer dan anderhalve eeuw geleden kwamen 3.000 procesdossiers van het Keizerlijk Kamergerecht van Wetzlar (Duitsland) in het Rijksarchief te Luik terecht. Het bestand werd zwaar getroffen door een bombardement op het Rijksarchief te Luik in 1944 en bleef meer dan 50 jaar ontoegankelijk voor onderzoek. Maar de afgelopen jaren is er een inhaalbeweging ingezet. Het archief werd opnieuw geïnventariseerd en dankzij de steun van het Fonds Baillet Latour worden de dossiers nu ook volop gerestaureerd.

Het Rijksarchief tekent present op het 'Salon des Mandataires'

Het Rijksarchief nam op donderdag 16 en vrijdag 17 februari 2017 deel aan het Salon des Mandataires in Marche-en-Famenne: een evenement voor lokale overheden uit het Waals Gewest. In het kader van het project 'Lokaal archief Wallonië' gaven rijksarchivarissen er advies over archiefbeheer aan de administratieve en politieke verantwoordelijken van lokale instellingen.

16/01/2017 - Digitalisering - Luik - ARA

Meer dan 800 kaarten en plattegronden uit het Rijksarchief te Luik zijn recent, nadat ze werden gedigitaliseerd en gegeolokaliseerd, opgeladen in www.cartesius.be. Oorsprong en thema van de kaarten zijn divers: bouwplannen, plannen van de aanleg van steenwegen en kanalen, topografische kaarten, kadastrale en pre-kadastrale plannen, grenskaarten, …  Met deze upload is het aantal kaarten van het Rijksarchief in Cartesius aangegroeid tot 6.783.

Vanaf 1 januari 2017 gelden in het Rijksarchief nieuwe openingsuren. We kiezen voor een gedifferentieerde aanpak wat de openingsuren van de verschillende leeszalen betreft. Waarom? De daling van het budget en de inkrimping van het personeelsbestand zijn bepalende factoren. Ook de gewijzigde noden van het publiek en de uiteenlopende regionale of lokale behoeften nopen tot deze keuze.

De vermindering van het aantal openingsuren betekent niet dat de dienstverlening wordt afgebouwd. Ook op weekdagen waarop een leeszaal gesloten is, blijven we beschikbaar (via e-mail of telefoon) voor vragen en opzoekingen, blijven we archieven ontsluiten, blijven we digitaliseren, blijven we publieksevenementen organiseren en blijft onze zoekwebsite search.arch.be online. Leeszaalbezoekers die omwille van de nieuwe regeling niet meer in de mogelijkheid zijn om hun archiefonderzoek uit te voeren, worden uitgenodigd om contact op te nemen met het diensthoofd van het rijksarchief in kwestie.

21/12/2016 - Archiefbeheer

Op 21 december 2016 is in het Belgisch Staatsblad een ministerieel besluit verschenen over de technische voorschriften en normen waaraan archieflokalen van de overheden en openbare instellingen opgesomd in art. 2 § 2, moeten voldoen. Voor het Rijksarchief is de publicatie van dit ministerieel besluit een nieuwe, belangrijke stap in de richting van een sluitend reglementair kader, dat tot doel heeft overheden tot een rationeel archiefbeleid aan te zetten en de duurzame bewaring van maatschappelijk relevante overheidsinformatie te waarborgen.

Overdrachten en ontsluiting van gerechtelijk archief? Kijk zelf hoever we staan

Het vijfjarig programma Interuniversitaire Attractiepool ‘Justice & Populations’ is een samenwerkingsverband van 14 universiteiten en federale wetenschappelijke instellingen. Het vertrekpunt is een bottom up-benadering van justitie, met aandacht voor de interacties tussen instellingen, sociale groepen en individuen, van de late 18de eeuw tot vandaag. Projectmedewerkers Christophe en Delphine lichten de twee doelstellingen van dit project toe die voor het Rijksarchief belangrijk zijn: het wegwerken van de achterstanden in de ontsluiting van gerechtelijk archief uit de 19de en de 20ste eeuw, en de overbrenging van archieven die nu nog her en der aanwezig zijn in verschillende rechtbanken of gevangenissen.

 Bekijk de projectfilm om te zien hoever we staan!

13/12/2016 - Evenementen - Luik
Tentoonstelling in Luik: Ieder huis heeft zijn geschiedenis

Van woensdag 14 december 2016 tot zaterdag 18 maart 2017 organiseert het Archéoforum van Luik de tentoonstelling Chaque maison a son histoire, gebaseerd op het gelijknamig boek van Laurence Druez, werkleidster bij het Rijksarchief te Luik. Zowel boek als tentoonstelling geven duiding bij het bronnenmateriaal waarmee diverse aspecten van de geschiedenis van privévastgoed kunnen worden gereconstrueerd, zoals het ontwerp, de omgeving en de opeenvolgende bestemmingen en bewoners ervan.

  Lees meer

Joseph Hanquet, een katholiek politicus, zette zich een groot deel van zijn leven en politieke loopbaan in voor het vrij onderwijs. Zijn dochter Ady Hanquet werkte heel haar leven voor het Rode Kruis. De archieven van Joseph en Ady Hanquet werden respectievelijk in 2008 en 2014 overgebracht naar het Rijksarchief te Luik, zijn intussen geïnventariseerd, en kunnen dus geraadpleegd worden.

25/11/2016 - Digitalisering

In 1934 schonk de Nederlandse regering honderden kaarten en plattegronden aan ons land. De collectie bestond vooral uit de plannen van de fortificaties van Zuid-Nederlandse steden, van de 17de eeuw tot de eerste helft van de 19de eeuw. Een 700-tal kaarten uit deze collectie zijn nu toegevoegd aan www.cartesius.be en dus online te bekijken.

Mededeling aan de bezoekers en partners van het Rijksarchief

Het Rijksarchief is zich ervan bewust dat de instelling een belangrijke rol vervult inzake de toegang tot  informatie en archieven. Reeds vele jaren werden aanzienlijke inspanningen geleverd om alle gebruikers een kwaliteitsvolle dienstverlening te bieden. Als gevolg van de daling van het budget en de inkrimping van het personeelsbestand en door de gewijzigde noden van het publiek, zal het Rijksarchief zich de komende maanden evenwel genoodzaakt zien om die dienstverlening op een andere manier in te vullen. De heroriëntatie zal de komende weken worden voorbereid. Verschillende opties liggen nog open, maar het is reeds duidelijk dat er gevolgen zullen zijn voor de openingstijden van de studiezalen. We informeren u zo snel mogelijk over de beslissingen die in dat verband zullen genomen worden.

Karel Velle
Algemeen Rijksarchivaris

04/10/2016 - Divers

U bent nieuwsgierig naar de geschiedenis van uw huis of van ander privévastgoed? In september 2016 verscheen een boek van Laurence Druez, werkleidster bij het Rijksarchief te Luik, dat onderzoekers die de geschiedenis van een woning willen achterhalen wegwijs maakt in de talloze bronnen die in dit verband worden bewaard, onder meer bij het Rijksarchief.

07/07/2016 - Digitalisering - Divers
Instructiefilmpje over de zoekrobotten van het Rijksarchief online!

Het Rijksarchief bewaart meer dan 315 kilometer archief. Jaarlijks komt daar, na selectie, meer dan 10 km bij. Hoe begin je te zoeken in die onvoorstelbare berg informatie? Hét werkinstrument om je op weg te helpen is de zoekwebsite http://search.arch.be. In deze instructievideo krijg je, na een korte voorstelling van het Rijksarchief, heel concrete tips over hoe je het maximale uit de zoekrobotten van het Rijksarchief kan halen.

 Klik hier om de instructievideo te bekijken via YouTube

06/07/2016
Gevangenisarchieven geven hun geheimen prijs

Science Connection, het magazine van het Federaal Wetenschapsbeleid, heeft zopas nr. 51 (juni-juli 2016) uitgebracht met allerhande nieuws over en van de 10 federale wetenschappelijke instellingen. Op blz. 4 vindt u een artikel over het gevangenisarchief dat in het Rijksarchief kan worden geraadpleegd. De inventarissen van de gevangenissen van Charleroi, Bergen, Verviers, Hoei, Dinant, enz. zijn te koop in de archiefwinkel van het Algemeen Rijksarchief .

Klik hier om Science Connection nr. 51 (juni-juli 2016) gratis te downloaden

23/06/2016 - Divers - Hasselt - Luik - Bergen - ARA
70 jaar Italiaanse immigratie

70 jaar geleden, op 23 juni 1946, ondertekenden België en Italië een overeenkomst waardoor Italiaanse mijnwerkers naar België zouden komen in ruil voor leveringen steenkool. In het archief van de Vreemdelingenpolitie (bewaard in het Algemeen Rijksarchief in Brussel) zitten talrijke dossiers van Italianen die hun geboortedorp verlieten op zoek naar een betere toekomst. Ook in de gemeentearchieven die in verschillende rijksarchieven bewaard worden, zijn vaak gegevens terug te vinden over Italianen die na WOII naar België kwamen.

20/05/2016 - Digitalisering

De afgelopen jaren heeft het Rijksarchief meer dan 27.000 parochieregisters gedigitaliseerd en online gezet, goed voor meer dan 5,8 miljoen pagina’s. En sinds de update van 19 mei 2016 zijn daar nog eens 1.472 parochieregisters bijgekomen, goed voor zo'n 500.000 pagina's! Tussen de nieuwe registers zitten enkele grote reeksen, zoals 803 parochieregisters van Brugge, 211 van Mechelen en 88 van Aat. Ontdek de volledige lijst!

Het Hertogdom Limburg, het Land van Dalhem, het Land van Valkenburg en het Land van ‘s-Hertogenrade (Rolduc) vertoonden tijdens het ancien régime bijzondere socio-economische en culturele kenmerken. Het Rijksarchief heeft ettelijke honderden meter archief van deze Limburgse instellingen geïnventariseerd, waaronder documenten van de Tolkamer van Limburg, van de Staten van het Hertogdom Limburg en van de Landen van Overmaas.

19/04/2016 - Evenementen - Luik
Internationaal colloquium over de geschiedenis van het hertogdom Limburg en de Landen van Overmaas

Op maandag 23 en dinsdag 24 mei 2016 organiseren het Rijksarchief te Luik en het Regionaal Historisch Centrum Limburg (Maastricht) een internationaal colloquium over de geschiedenis van het Hertogdom Limburg en de Landen van Overmaas (Dalhem, Valkenburg, 's-Hertogenrade). Het tweetalig colloquium vindt plaats in Luik, in samenwerking met de vzw Celida (Centre Liégeois de Documentation Archivistique), en in Maastricht. Aansluitend op het colloquium publiceert het Algemeen Rijksarchief een reeks inventarissen over het archief van de Limburgse instellingen van het ancien régime. Interesse? Inschrijven kan tot 10 mei 2016.

Lees meer

11/04/2016 - Digitalisering

België beschikt over een unieke reeks registers met bevolkingsstatistieken over de periode 1841-1976. Nergens in Europa zijn er zulke oude, gedetailleerde bevolkingscijfers beschikbaar. In 2001 kwamen de registers in het Rijksarchief terecht. Ze werden integraal gedigitaliseerd, ontsloten via een databank en zopas online gezet.

Het dienstplichtarchief van de stad Luik uit de periode 1780-1890 bevat lijsten met geboortedata, registers van de mannen die werden opgeroepen voor dienstplicht per lottrekking, registers van mannen die uitstel van dienstplicht verkregen, enz. Dankzij een nieuwe inventaris is dit dienstplichtarchief voortaan toegankelijk voor onderzoek.

25/02/2016 - Publicaties

Het Algemeen Rijksarchief heeft een repertorium heruitgegeven dat een overzicht biedt van alle parochies van de Oostenrijkse Nederlanden, de prinsdommen Luik en Stavelot-Malmédy, en het hertogdom Bouillon in 1787.

03/12/2015 - Digitalisering
Update van 1 miljoen pagina’s Burgerlijke Stand

* Toevoeging van nieuwe gemeenten, aktetypen of jaren voor alle provincies.
* Verbetering van fouten in de beschrijvingen + toevoegen van ontbrekende pagina’s.
* Terbeschikkingstelling van de jaren 1914 en 1915.

Enkele steden/gemeenten die ofwel volledig nieuw beschikbaar zijn of waar er nieuwe aktetypen of jaren bij komen:
* Vlaanderen: Boutersem, Erembodegem, Hamme, Kemmel, Lochristi, Mechelen, Moelingen,Tollembeek, Waregem, Zelzate,…
* Brussel: Brussel, Etterbeek, Schaarbeek, Watermaal-Bosvoorde,…
* Wallonië : Ath, Cheratte, Froidmont, Izier, Landenne, Luik, Namen, Neufvilles, Ramelot, Tubeke,…

Veel succes met de opzoekingen in http://search.arch.be!

Een maand geleden verscheen een inventaris van het archief van de gevangenis van Hoei en vandaag kan ook het archief van de strafinrichting van Verviers worden geraadpleegd in het Rijksarchief te Luik. De 150 strekkende meter documenten bevatten heel wat informatie over personen die tussen 1816 en 1988 in Verviers opgesloten zaten. Ook voor de studie van de evolutie van de instelling in die twee eeuwen biedt het archief nuttig bronnenmateriaal.

Gevangenissen (en hun archieven) hebben altijd een bijzondere aantrekkingskracht uitgeoefend op onderzoekers. Gevangenisarchieven bevatten waardevolle informatie voor onderzoek naar de geschiedenis van de criminaliteit, maar ook voor o.m. genealogisch en sociologisch onderzoek. Met de publicatie van de inventaris van het archief van de gevangenis van Hoei hebben onderzoekers er een werkinstrument bij.

Sinds de zomer van 2015 is het archief van het Provinciaal Comité van Winterhulp voor de provincie Oost-Vlaanderen raadpleegbaar voor onderzoek. De series briefwisseling met de plaatselijke comités, die de hoofdmoot van het bestand uitmaken, geven een unieke inkijk in de Oost-Vlaamse couleur locale tijdens en in de nasleep van WOII.

06/08/2015 - Publicaties

Huizenonderzoek wint almaar aan populariteit, niet alleen bij architectuurhistorici, ook bij wie een sterke band heeft met zijn of haar eigen woning. Wie dit onderzoeksterrein wil verkennen, kan terecht bij het Rijksarchief, dat hierover talloze bronnen bewaart. Opzoekingen in dit soort bronnenmateriaal vergen evenwel een flinke dosis geduld. Hierbij een korte leidraad...

22/07/2015 - Digitalisering

Het Rijksarchief bewaart een grote collectie kaarten en plattegronden, waarvan sommige meer dan 500 jaar oud zijn. Ongeveer 106.000 exemplaren werden reeds gedigitaliseerd, en zowat 76.000 daarvan kunnen geraadpleegd worden in de digitale leeszalen van het Rijksarchief.

Tweehonderd jaar geleden, op 18 juni 1815, werd de beroemde Slag bij Waterloo uitgevochten. Het Rijksarchief bewaart honderden meters archief uit deze periode, raadpleegbaar aan de hand van archiefgidsen, inventarissen, historische studies, … Naar aanleiding van de herdenking dit jaar staan ook enkele evenementen op stapel.

09/06/2015 - Inventarisatie - Aanwinsten

De medewerkers van het project SATURN hebben al bijna 9 km archief van de FOD Financiën laten vernietigen of overbrengen naar verschillende rijksarchieven. De eerste inventarissen, waaronder enkele toegangen op de archieven van de hypotheekkantoren, zijn gepubliceerd. Benieuwd wat u in hypotheekarchief kan terugvinden en hoe u ermee aan de slag kan?

Blokken in het Rijksarchief?

Juni betekent… examens. Op zoek naar een rustige plek om samen met anderen te studeren? Wees welkom in één van onze volgende leeszalen in Brussel ( Algemeen Rijksarchief, Rijksarchief te Brussel /Anderlecht), Vlaanderen (Antwerpen-Beveren, Brugge, Gent, Hasselt, Kortrijk, Leuven) of Wallonië (Aarlen, Bergen, Louvain-la-Neuve, Luik, Namen). Studenten betalen voor een jaarkaart € 10,00, maar krijgen daarvoor de luxe van een studiezaal, waar een sfeer van historisch onderzoek hangt!

SATURN & MONETA: nieuws over onze bestaande en nieuwe archiefprojecten met betrekking tot de FOD Financiën

De projectmedewerkers van SATURN – de ‘archiefploegen Financiën’ – hebben al bijna 9 km archief van de FOD Financiën laten vernietigen of overbrengen naar verschillende rijksarchieven. De eerste inventarissen, waaronder enkele toegangen op de archieven van de hypotheekkantoren, zijn gepubliceerd. Benieuwd wat u in hypotheekarchief kan terugvinden en hoe u ermee aan de slag kan? We geven u enkele onderzoektips. Om naast de specifieke inventarissen ook een algemeen overzicht te kunnen bieden van het archief van de centrale diensten van de FOD Financiën, wordt sinds april 2015 aan een archiefgids, getiteld MONETA, gewerkt.

  MONETA: een archiefgids over de archieven van de FOD Financiën
  SATURN: onderzoektips voor hypotheekarchief

Met de alsmaar toenemende digitale dienstverlening van archiefinstellingen groeide binnen de Europese archiefgemeenschap de behoefte om haar ervaring en deskundigheid te bundelen in een pioniersproject, namelijk de uitbouw van een gemeenschappelijk archievenportaal. Het Rijksarchief doet mee aan dit APEx-project en neemt de coördinatie van de Belgische bijdragen op zich door andere Belgische archiefinstellingen uit te nodigen om mee te bouwen.

27/04/2015 - Evenementen - Luik

Het Frans bewind bracht onze contreien heel wat innovaties die veel meer sporen hebben nagelaten dan de slag bij Waterloo… Archéoforum Luik organiseert samen met het Rijksarchief van 29 april tot 2 oktober 2015 de tentoonstelling “Liège au temps de la France (1795-1814)” en biedt zo een inkijk in deze boeiende periode.

Het Rijksarchief heeft een overeenkomst afgesloten met de Archeologische Dienst van Wallonië. De doelstelling is om archeologen die actief zijn op de sites van Liernu, Chièvres, Dinant en Namen relevante (ancien régime) bronnen en wetenschappelijke expertise aan te reiken vanuit het Rijksarchief.

27/03/2015 - Archiefbeheer - Aanwinsten

Het Rijksarchief verwerft de laatste jaren meer en meer parochiearchieven. De regionale verschillen in frequentie en omvang van kerkelijke aanwinsten zijn aanzienlijk, maar het fenomeen is in heel België merkbaar. In samenspraak met de bisdommen, en met de hulp van vele vrijwilligers, werkt het Rijksarchief mee aan lange termijn oplossingen. Een blik op het bisdom Gent leert dat dit tot mooie resultaten kan leiden.

19/02/2015 - Divers
Procesdossiers en de Bibliografie van de Geschiedenis van België in 'Science Connection'

Het Rijksarchief bewaart vele honderden meters procesdossiers, verspreid over zijn verschillende vestigingen in België. Ontsluiting en valorisatie van dit interessante bronnenmateriaal heeft sinds kort een nieuwe adem gevonden, die wordt toegelicht in het laatste nummer van Science Connection (p. 28 t/m 30). En ook de Bibliografie van de Geschiedenis van België, sinds 2012 gerealiseerd binnen het Rijksarchief, komt aan bod, op p. 20 t/m 23.

Begin 2015 verscheen de inventaris van het archief van het kasteel Belle-Maison te Marchin (1451-1916), dat wordt bewaard in het Rijksarchief te Luik.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd grote schade aangericht aan privébezittingen, waarvoor nadien schadevergoeding kon worden aangevraagd. Het Rijksarchief bewaart honderdduizenden van dergelijke ‘oorlogsschadedossiers'. De dossiers bevatten een schat aan unieke en gediversifieerde informatie, die ongetwijfeld talrijke onderzoekers – zowel vakspecialisten als het grote publiek – van waarde kan zijn.

24/12/2014 - Inventarisatie - Luik

Op 24 december 1944 werd het Rijksarchief te Luik gebombardeerd door de Duitsers. Dag op dag 70 jaar na datum is een voorgoed verloren gewaand procesdossier teruggevonden, met een tekening en een schets van het retabel van Sint-Remaclus van Stavelot.

18/11/2014 - Divers - Luik

CNN ging in het Rijksarchief te Luik op zoek naar de Luikse roots van één van zijn nieuwsankers!

13/10/2014 - Publicaties - Luik - Anderlecht - ARA

Op 11 maart 2013 werd in het Algemeen Rijksarchief de druk bijgewoonde studiedag ‘Het pleit is in den zak! Procesdossiers uit het ancien régime en hun perspectieven voor historisch onderzoek’ georganiseerd. De acta van de studiedag werden in 2014 gepubliceerd.

Om het grote publiek een aanlokkelijk overzicht van het archivalisch patrimonium rond de Eerste Wereldoorlog voor te schotelen, heeft het Rijksarchief een nieuwe website op touw gezet: http://14-18-wallonie.arch.be. U vindt er een uitgebreide waaier van documenten terug: brieven, affiches, foto's, notulen, enz.

15/07/2014 - Publicaties - Luik

U wil opzoekingen doen in het Rijksarchief te Luik? Bereid uw bezoek voor aan de hand van het Archievenoverzicht van het Rijksarchief te Luik, ook te koop als e-book.

15/07/2014 - Publicaties - Luik

Het Rijksarchief te Luik bewaart tal van waardevolle archiefbestanden uit het ancien régime. Het is echter niet altijd eenvoudig een weg te vinden in dit soort archief. Het bronnenoverzicht van de overheidsinstellingen van het prinsdom Luik (980-1794) biedt een handige leidraad.

04/03/2014 - Divers

Op 27 januari 2014 trad het Koninklijk besluit in werking dat een wijziging inhoudt van de regels rond raadpleging van de bevolkings- en vreemdelingenregisters.

Wat verandert er voor u als lezer/klant/partner van het Rijksarchief?

25/04/2013 - Aanwinsten - Eupen - Luik

In april 2013 heeft het Landesarchiv van Noordrijn-Westfalen 250 akten teruggegeven die tijdens de Tweede Wereldoorlog ontvreemd werden uit België. Het gaat om documenten die uit bestanden van het hertogdom Limburg stammen of opgemaakt werden in de voormalige Pruisische districten Eupen en Malmedy.

In 2013 werd de inventaris van een eerste reeks van 1.600 procesdossiers van de ‘soevereine’ schepenbank van Luik ontsloten. De dossiers beslaan bijna drie eeuwen (1529-1794) en bieden tal van onderzoeksmogelijkheden.

De soevereine Raad van Limburg vormt een boeiend studieobject: zijn kort bestaan speelde zich af in een bijzonder woelige periode.

27/02/2013 - Inventarisatie - Luik

Wie aan archiefonderzoek doet, ontdekt soms vreemde zaken… In 2013 merkten archivarissen van het Rijksarchief te Luik in het archiefbestand van het Ourthedepartement twee staaltjes wol en laken op van een merinoschaap, een van de bekendste schapenrassen ter wereld.

Het Rijksarchief te Luik bewaart meer dan 220 meter archief van de staalondernemingen uit het Luikse bekken, waaronder dat van Cockerill Sambre. Een archiefgids en verschillende inventarissen bieden een handige leidraad voor opzoekingen in dit archief.

Het Rijksarchief publiceerde in 2012 een dossier met praktische raadgevingen voor het beheer van de archieven van kerkfabrieken en van parochies in Wallonië. Kerkfabrieken zijn openbare instellingen en de documenten die ze aanmaken en bewaren vallen onder het toezicht van het Rijksarchief (archiefwet van 24 juni 1955, gewijzigd door de wet van 6 mei 2009 en aangevuld door de koninklijke besluiten van 18 augustus 2009). Parochies daarentegen zijn privéorganisaties die hun archief aan het Rijksarchief kunnen schenken of in bewaring geven.

Tot in 1990 kende België een Bestuur van Bruggen en Wegen, dat deel uitmaakte van het ministerie van Openbare Werken. Als ook rekening wordt gehouden met zijn voorganger uit de periode van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, de “Waterstaat”, kan men stellen dat dit Bestuur gedurende 150 jaar actief is geweest in ons land.

27/06/2012 - Publicaties - Luik

In 1887 maakte de Belgische regering een uitzonderlijk krediet vrij voor de bouw van meerdere versterkte vestingen in Luik (als verdediging tegen Duitsland) en in Namen (tegen de Fransen). De archieven van de twaalf vestingen op de oevers van de Maas worden bewaard in het Rijksarchief te Luik en zijn ontsloten voor onderzoek.

25/06/2012 - Inventarisatie - Luik
Studie over procesdossiers van onderdanen van het prinsbisdom Luik voor het Reichskammergericht

Op 1 april 2012 ging in het Rijksarchief te Luik een onderzoeksproject van start rond procesdossiers van onderdanen van het prinsbisdom Luik voor het Reichskammergericht. Meer info vindt u op de projectpagina.

16/03/2012 - Inventarisatie - Divers - Luik

In 2012 werden in het Rijksarchief te Luik bij de inventarisatie van het archief van het Ourthe-departement twee wolvenoren ontdekt, in perfecte staat!

Begin 2009 verwittigde een bezorgde archiefliefhebber het Rijksarchief dat archieven uit het ancien régime online te koop werden aangeboden. Het ging om twee registers van de Gerechtshoven van Boelhe en van Hollogne-sur-Geer (1741-1791).

De oorsprong van de overheidsarchiefdienst van Luik gaat terug tot 1794, de periode van de Franse bezetting. De archiefdienst bevond zich toen in het prinsbisschoppelijk paleis. In 1851 kwam de archiefdienst onder voogdij van de algemeen rijksarchivaris. In 1931 vestigde het Rijksarchief zich in de gebouwen van het voormalige goederenstation van Jonfosse. Op 24 december 1944 werd het Rijksarchief te Luik getroffen tijdens een bombardement op het spoorwegnetwerk. In 1988 en 1989 verhuisde het Rijksarchief naar een nieuw gebouw op de heuvel van Cointe.

De oorsprong van de overheidsarchiefdienst van Luik gaat terug tot 19 september 1794: die dag werd Pierre-Joseph Henkart, een voormalig lid van de Geheime Raad van de prinsbisschop van Luik benoemd tot archivaris van het voorlopig centraal bestuur van het land van Luik. Een jaar na de aanhechting bij Frankrijk werd de archiefdienst voor het Ourthe-departement opgericht, om te voldoen aan een wet van 26 oktober 1796 die verordent dat het ancien regime-archief moet bijeengebracht worden in de departementshoofdsteden. De archiefdienst had tot taak in te staan voor de bewaring van alle “akten en documenten” van de besturen uit het ancien régime en van de kerkelijke instellingen die aan het begin van de revolutie waren afgeschaft.

De archiefdienst werd ondergebracht in de noordelijke vleugel van het voormalig prinsbisschoppelijk paleis, vandaag het gerechtshof. Tot 1794 was dit gebouw trouwens de zetel van alle centrale instellingen van het prinsbisdom, zoals de Geheime Raad, de Staten, de Rekenkamer, de Gewone Raad, de Schepenen van Luik, het feodaal Hof, enz. De dossiers en registers van al deze instanties waren nog steeds ter plaatse en het was dus niet moeilijk een eerste basisarchiefcollectie samen te stellen. Na 1800 kwam het archief onder gezag van de prefect en verkreeg het ook bestuurlijke stukken die geen onmiddellijk nut meer hadden maar wel nog konden dienen om de belangen van de Staat en de burgers te verdedigen.

In de 19e eeuw werd de reeds bestaande collectie aangevuld met drie reeksen archief, namelijk archief van de heerlijkheden, kerkelijk archief en notarisprotocollen uit de 17e en 18e eeuw. Het merendeel van het archief van de instellingen die tijdens de Franse revolutie waren afgeschaft werd dus in 40 jaar tijd weer bijeen gebracht.

In 1851 werd de archiefdienst onttrokken aan het gezag van het provinciebestuur en onder voogdij van de algemeen rijksarchivaris geplaatst.

Tussen 1863 en 1865 groeiden de collecties gestaag aan en de archiefdienst werd overgebracht naar de noordelijke en oostelijke vleugels van het voormalig prinsbisschoppelijk paleis.

Aan het begin van de 20e eeuw was het depot opnieuw te klein geworden en bovendien betekende de aanwezigheid van andere bestuurlijke en gerechtelijke instanties in hetzelfde gebouw een bedreiging voor de veiligheid van het archief. Deze dreiging werd pijnlijk tastbaar tijdens de Eerste Wereldoorlog: in 1916 verdreef het Duitse leger al het personeel van de archiefdienst om zelf het gebouw te betrekken. De archiefcollecties werden daarna geplunderd door garnizoenssoldaten.

In 1931 nam het Rijksarchief zijn intrek in de gebouwen van het voormalige goederenstation van Jonfosse. Hoewel de stationsinrichting nogal karig was, was het gebouw toch veel geschikter dan de weliswaar pittoreske maar zeer oncomfortabele lokalen van het eerbiedwaardige paleis… Op 24 december 1944 bombardeerde de Luftwaffe tijdens het von Rundstedt-offensief de Luikse spoorinfrastructuur en raakte daarbij een van de archiefmagazijnen: deuren en ramen werden weggeblazen en de collecties stonden bloot aan de weersomstandigheden van een uitzonderlijk strenge winter. Hoewel de stad dagelijks werd opgeschrikt door gemiddeld zesenzestig luchtalarmen slaagden archivarissen en vrijwilligers erin om in de sneeuw en onder de bedreiging van de vliegende bommen tussen het puin honderden min of meer beschadigde dossiers en registers te recupereren. Talrijke documenten van de Staten van het land van Luik, van de Geheime Raad, van de Rekenkamer, van het Rijkskamergerecht, van de Luikse en plaatselijke schepenbanken, evenals verschillende cartularia en charterboeken waren vernield of beschadigd.

Later werden twee archiefdiensten opgericht voor de bewaring van het archief van respectievelijk het gerechtelijk arrondissement van Hoei (1965) en van Eupen (1988).

Om te beantwoorden aan de vereisten van moderne archiefzorg en om de aangroei van de collecties te kunnen opvangen werd een nieuw gebouw opgetrokken op de Cointe-heuvel. In 1988 en 1989 werden 13 kilometer archief verhuisd van het stadscentrum naar het nieuw depot van Luik.

In 2007 werd het Rijksarchief te Hoei gesloten en werd het betrokken archief overgebracht naar Luik.

Het Rijksarchief te Luik is het grootste archiefdepot van Wallonië en het op twee na grootste van het land: het bewaart momenteel meer dan 26 kilometer documenten.  

Bibliografie

Coppens H. en Laurent R. (o.l.v..), Les Archives de l’État en Belgique, 1796-1996, Historique de l’institution et répertoire bio-bibliographique des archivistes, Algemeen Rijksarchief, publicatie nr.2410, Brussel, 1996, 661 p.

Dubois Sébastien, Demoulin Bruno & Kupper Jean-Louis (o.l.v.), Les institutions publiques de la principauté de Liège (980-1794), Algemeen Rijksarchief, Reeks Studia 133, publicatie nr. 5100, 2 volumes, Brussel, 2012, 1.300 blz.

Dumont Bruno, Guide des fonds et collections des Archives de l'État à Liège, Reeks Gidsen 79, publicatie nr. 5152, 3 volumes, Algemeen Rijksarchief, Brussel, 2012, 1.350 blz.

Het Rijksarchief Luik bewaart archief van instellingen, verenigingen, families of natuurlijke personen die hun zetel of verblijfplaats hebben of hadden op het grondgebied van de provincie Luik

  • met inbegrip van de stukken die voordien werden bewaard in het Rijksarchief Hoei en die na de sluiting van deze archiefbewaarplaats in 2007 naar Luik werden overgebracht.
  • met uitzondering van documenten m.b.t. het arrondissement Eupen, die worden bewaard in het Rijksarchief Eupen.

Het oudste document dat in het Rijksarchief te Luik is terug te vinden, dateert van 862!

Volgende archiefdocumenten kunnen, met inachtneming van de privacywetgeving, in het Rijksarchief Luik worden geraadpleegd:

  • Archief van overheidsinstellingen uit het ancien régime (vóór de aanhechting bij Frankrijk in 1795):
    ° Archief van de overheidsinstellingen van de vorstendommen uit het ancien régime:
       ° Prinsbisdom Luik (Geheime Raad, Staten van Luik en Graafschap Loon, Rechtbank der XXII, Gewone Raad),
       ° Abdijvorstendom Stavelot-Malmedy
       ° Hertogdom Limburg
    ° Archief van plaatselijke overheidsinstellingen uit het ancien régime: schepenbanken, van Aubel, Tilff, schepenhoven, gerechtshof van Fallais, heerlijkheden, gemeenschappen, leen- en laathoven, cijnshof van Luik
     
  • Archief van kerkelijke instellingen: kathedraal Saint-Lambert, abdij van Stavelot-Malmedy, kapittelkerk Sint-Jan de Evangelist (Luik), kapittelkerk Sint-Pieter (Luik), abdij van Val-Saint-Lambert (Seraing), abdij van Flône, hospitalen, begijnhoven van Luik, Commanderij van Villers-le-Temple (Orde van Malta), bisdommen en pastorieën, …
     
  • Archief van overheidsinstellingen uit de hedendaagse periode (vanaf 1795):
    ° Hoven en rechtbanken: Hof van Beroep van Luik, Assisenhof, Correctionele rechtbanken, Rechtbanken van eerste aanleg, Vredegerechten, Krijgsraden, Handelsrechtbanken, Criminele Rechtbank van het Ourthe-departement, …
    ° Gedecentraliseerde overheidsdiensten: kadaster, registratie, hypotheekbewaring, bruggen en wegen, mijnbouw, waters en bossen, gevangenissen, …
    ° Ourthe-departement (1795-1814) en voorlopige besturen van de landen van Luik, Limburg, Franchimont, Stavelot en Logne (1792-1795)
    ° Provinciebestuur onder het Pruisisch bewind (1814-1815) en tijdens het Verenigd-Koninkrijk der Nederlanden (1815-1830)
    ° Provincie Luik (1830-1980): recent archief van de provincie Luik wordt nog door de provincie zelf bewaard
    ° Gemeenten en OCMW’s: de overdracht van gemeentearchief is facultatief en vele gemeenten bewaren dus zelf hun archief. De archiefdiensten van Luik en Verviers bewaren bijvoorbeeld het overgrote deel van de stukken die sinds 1794 door het gemeentebestuur werden gevormd.
     
  • Notariaatsarchief: Originele minuten van notariële akten
     
  • Privaatrechtelijk archief:
    ° Bedrijfsarchief: Cockerill, Charbonnages de l’Espérance et Bonne-Fortune te Montegnée, Banque Sauvage-Vercour, textielonderneming Jean-Nicolas David, textielonderneming Peltzer (Verviers), …
    ° Archief van families, staatslieden, geleerden, kunstenaars, verenigingen: archief van het kasteel van Modave, van de graven de Mercy-Argenteau, van Pierre Clerdent, Joseph Hanquet, het archeologisch instituut van Luik, de letterkundige kring van Luik, van het Comité voor onderlinge verstandhouding onder de vaderlandslievende groeperingen van de provincie Luik, …
     
  • Genealogische bronnen:
    ° Parochieregisters (16de eeuw -1796) en registers van de burgerlijke stand (1796-1910) op microfilm.
    Wil u ze liever online bekijken? Surf naar http://search.arch.be.
    ° Archiefbestanden met genealogische documenten (Lefort, Abry, Danet)
     
  • Collecties kaarten, plannen, plakkaten (affiches), kranten, zegels
     
  • Een grote bibliotheek (15.000 volumes) met werken over de geschiedenis van (de provincie) Luik. De bibliotheek bevat ook een ruime collectie officiële publicaties (Bulletin des lois (Franse tijd), Belgisch Staatsblad, Provinciaal memoriaal, Almanak van het Ourthe-departement en nadien van de provincie Luik).

Toegangen/zoekinstrumenten

  • Bruno DUMONT, Guide des fonds et collections des Archives de l'État à Liège, Publicatie nr. 5152, Algemeen Rijksarchief, Brussel, 2012.
  • Anne-Catherine DELVAUX, Guide des archives de la sidérurgie liégeoise, Publicatie nr. 5114, Algemeen Rijksarchief, Brussel, 2012.
  • Nieuwsgierig naar andere publicaties die u op weg kunnen helpen bij uw onderzoek? Neem hier een kijkje.

Rechtstreekse links naar onze zoekrobotten

Diensthoofd: Anne Jacquemin.

Archivaris: Laurence Druez.

Onthaal, leeszaal en magazijnbeheer: Sabine Breuer, Gilbert Hendrickx, Nadine Hendrickx, Marc Lannoy, Franck Malherbe, Noëlla Neuray, Thierry Noiroux.

Onderhoud: Sylvie Mezino, Félix Renier.

Het Rijksarchief Luik bevindt zich in de wijk Cointe, in de buurt van het station Luik-Guillemins.

Met trein en bus: Neem bus 20 (richting Cointe) van het station tot aan de halte Place du Baty.

Met de wagen: Neem op autoweg A602 (verbinding E40-E25) afrit 36 “Guillemins - Gare TGV”. Volg de richting “Cointe”. Neem de Avenue de l’Observatoire tot aan de rotonde met de place du Batty. Volg daarna de bewegwijzering “Archives de l’État”. Het Rijksarchief bevindt zich in de rue du Chéra, op 400 m van de Place du Batty.

De bezoekers van het Rijksarchief kunnen gebruik maken van een ruime parking.

Toegang voor personen met beperkte mobiliteit (PBM): Het Rijksarchief verbindt zich ertoe de toegang tot al zijn leeszalen en andere openbare ruimtes te garanderen voor alle gebruikers. In dit kader werden de voorbije jaren reeds aanpassingen aan de gebouwen uitgevoerd zoals aangepaste toiletten voor personen met beperkte mobiliteit, de beschikbaarheid van oprijplaten voor rolstoelen, etc. Hebt u concrete vragen rond de toegang tot het Rijksarchief te Luik? Contacteer ons via telefoon (+32 (0)4 252 03 93) of e-mail.

De vrienden van het Rijksarchief te Luik

De vzw CELIDA (Centre liégeois de documentation archivistique) werd opgericht in 1987 om het archivalisch erfgoed van het Rijksarchief te Luik te valoriseren. CELIDA is een kring van archiefgebruikers, liefhebbers van oude documenten, genealogen en heemkundigen. De doelstelling is om ondersteuning te bieden aan het Rijksarchief te Luik. CELIDA organiseert conferenties, opendeurdagen, tentoonstellingen, studiedagen, bezoeken aan andere archiefcentra, enz.

U wordt steunend lid van CELIDA door een bijdrage (vanaf € 15) te storten op rekening nr. BE21 0682 4579 5603 (BIC GKCCBEBB), met vermelding van naam en adres.

Enkele voorbije activiteiten van de vzw CELIDA :

  • Restauratie van charters en perkamenten (reeds meer dan 1200 stukken)
  • 2012: Tentoonstelling ‘Luik, stad aan het water van de middeleeuwen tot heden’
  • 2011: Beurs voor Geschiedenis en Genealogie van de Provincie Luik  
  • 2010: Tentoonstelling ‘Beelden van het Luikse’
  • 2007: Tentoonstelling ‘Schatten van het Rijksarchief’
  • 2007: Studiedagen over de bewaring en valorisatie van archivalisch erfgoed
  • 2005: Tentoonstelling ‘Luik en de Revolutie van 1830’

Alle tentoonstellingen vinden plaats in de cultuurruimte van het ING-bankfiliaal ‘Opéra’ in Luik.
Inlichtingen en inschrijvingen : celida@arch.be - rue du Chéra 79, 4000 Luik - tel. 04 252 03 93.

Deze pagina delen:
www.belspo.be www.belgium.be e-Procurement