Rijksarchief in België

Ons collectief geheugen !

FR | NL | DE | EN
Menu

Kom jij mee ‘boeven’ vangen? Vrijwilligersoproep en eerste resultaten van het OUTLAW-project

Texte petit  Texte normal  Texte grand
14/06/2022 - Onderzoek - Inventarisatie - Digitalisering - Rijksarchief te Gent

Het onderzoeks- en valorisatieproject OUTLAW (over strafrechtelijke archieven, gevangenissen & outsiders), gefinancierd door BELSPO in het kader van het onderzoeksprogramma BRAIN-be 2.0, is een samenwerking tussen het Rijksarchief, UGent en Histories vzw, maar kan ook jouw hulp gebruiken! OUTLAW is op zoek naar vrijwilligers om de gegevens van ongeveer 150.000 gevangenen in te voeren in een databank. Het gaat om veroordeelde mannen en vrouwen die in de 19de en het begin van de 20ste eeuw hun straf uitzaten in één van de vele Belgische gevangenissen. 

Als vrijwilliger transcribeer je onder andere hun naam, voornaam, burgerlijke status, welk beroep ze uitoefenden en wanneer ze toekwamen in de gevangenis. Maar natuurlijk ontcijfer je ook de sappige informatie over de misdrijven waarvoor ze werden veroordeeld en hoe ze zich gedroegen tijdens hun gevangenisverblijf. Kortom, je krijgt een fascinerende inkijk in de historische onderbuik van de Belgische samenleving.

Je zal bovendien snel merken dat de meeste gedetineerden geen ordinaire ‘boeven’ waren. Zo was er Marie die in 1921 naar de centrale gevangenis van Gent vloog voor ‘melkvervalsing’. Of Louis die in 1926 uit pure wanhoop en depressie zijn vrouw vermoordde en nadien probeerde zelfmoord te plegen omdat ze van hem wilde scheiden. Hij bekende alles in een emotionele afscheidsbrief aan zijn ouders, zussen en broers die bewaard bleef in zijn dossier.

De informatie die je zal invoeren, is afkomstig uit de zogenaamde “morele registers” die momenteel volop worden gescand. Deze registers werden geïntroduceerd in het Belgische gevangeniswezen vanaf 1855 en bevatten tal van notities over de gedetineerde, zijn of haar familieachtergrond, opleidingsniveau, gedrag en ook fysieke en mentale toestand. De registers waren voor de autoriteiten een hulpmiddel om te beslissen over eventuele genade of vervroegde vrijlating.

Meedoen?

Zin om mee te werken aan het OUTLAW-project? Meld je aan bij An Vandenberghe, de projectverantwoordelijke binnen het Rijksarchief, via mail of telefoon (09 265 76 76).

Heb je een voorkeur voor een bepaalde gevangenis of een specifieke groep gevangenen (mannen, vrouwen, militairen …)? Geef dit gerust door en dan houden we daar rekening mee.

Online doorzoekbare databank

Als vrijwilliger draag je bij aan de creatie van een databank die een ongekend overzicht zal bieden van de veroordeelde gevangenisbevolking in België tijdens de tweede helft van de 19de en het eerste kwart van de 20ste eeuw.

Alle gegevens zullen – samen met de gedigitaliseerde beelden – geïntegreerd worden in de online zoekomgeving van het Rijksarchief.

Elke genealoog of geïnteresseerde zal kunnen opzoeken of zijn voorvader of -moeder ooit achter de tralies zat. De databank wordt tevens een krachtige onderzoekstool voor sociale historici en historische criminologen om de kenmerken en werking van het Belgische rechts- en strafsysteem in die periode bloot te leggen.

Registers van de gevangenissen van Oudenaarde, Brugge en Veurne online

Dankzij onze scanmedewerker Ines Decoodt zijn de morele registers van de gevangenissen van Oudenaarde, Brugge en Veurne ondertussen volledig gescand en kan je ze via de links hieronder raadplegen in de online zoekomgeving van het Rijksarchief.

Opgelet! Om gedigitaliseerde archieven online te kunnen raadplegen, moet je eerst een Rijksarchiefaccount aanmaken. Om de scans te bekijken klik je op de knop ‘Gedigitaliseerde archiefdocumenten‘ naast ‘Archiefbeschrijving‘.

Binnenkort verschijnen ook de registers van de gevangenissen van Hasselt en Tongeren online.

En ondertussen staan ook de gevangenisregisters van Antwerpen, Mechelen en Turnhout klaar om gescand te worden. Ze reisden enkele weken geleden vanuit het depot van Rijksarchief Beveren naar Gent. Theo Van Geystelen van het Rijksarchief Beveren zorgde voor een mooie verpakking zodat de registers zonder kleerscheuren toekwamen.

Lees meer

www.belspo.be www.belgium.be e-Procurement