Rijksarchief in België

Ons collectief geheugen !

FR | NL | DE | EN
Menu

SATURN (de archiefploegen Financiën)

Texte petit  Texte normal  Texte grand

Inhoud

De archieven van de FOD Financiën bevatten massa’s informatie over de geschiedenis van de 19de en de 20ste eeuw. De vele activiteiten van de FOD zoals de heffing van belastingen, strijd tegen de fiscale fraude, beheer van de schatkist, bijhouden van het kadaster, ’sekwestratie’ (tijdelijke inbeslagname) van vijandelijke goederen, aan- en verkoop van (on)roerende goederen, enz. werden en worden gedocumenteerd in kilometers archief. Voor de opslag van dit soort documenten in de kantoren van de FOD Financiën heb je ruime en goed uitgeruste archiefruimten nodig: een grote uitgavenpost. De opslag kost tot € 30,00 per strekkende meter archief per jaar en het gaat om tientallen kilometers archief. Een belangrijk deel kan evenwel naar het Rijksarchief worden overgebracht. Een ander deel komt in aanmerking voor vernietiging, na beargumenteerde selectie uiteraard.

In 2012 besliste de FOD Financiën om zijn archiefbeheer te rationaliseren en in overeenstemming te brengen met de huidige archiefwetgeving. Middelen werden vrijgemaakt en er werd aangeklopt bij het Rijksarchief voor de nodige expertise en competenties. Al in 2004 werd immers binnen het Rijksarchief een ‘werkgroep Financiën’ opgericht.  De betrokken archivarissen waren intussen goed vertrouwd met het beleidsdomein en bijgevolg prima geplaatst om de aansturing van het project op zich te nemen. Dit kaderde bovendien perfect binnen hun toezichttaken ten aanzien van de archiefvormers (art. 5 en 6 van de Archiefwet van 24 juni 1955, zoals gewijzigd door de wet van 6 mei 2009).

Op 1 februari 2013 ging een driejarig project van start, waarvan de reële kosten gedragen werden door de FOD. Er werden zes personen aangeworven die zich uitsluitend zouden bezighouden met de bewerking van de archieven van de FOD Financiën: drie archivarissen en drie archiefassistenten. Het Rijksarchief zorgde voor de selectie van een competente ‘archiefploeg Financiën’ en in overleg met het management van de FOD Financiën werden de prioriteiten bepaald. Daarbij werd rekening gehouden met verhuisoperaties, uitpuilende archiefruimten, kwetsbare en/of aangetaste stukken, maar ook met de wettelijke verplichtingen van de FOD. Een permanente overlegstructuur tussen de FOD Financiën en het Rijksarchief houdt de operationele prioriteiten up-to-date.

Met het oog op een grotere herkenbaarheid werd het project in mei 2015 omgedoopt tot SATURN, de afkorting van ‘Selection of Archives and Transfer Under Right coNditions’ en een verwijzing naar de gelijknamige Romeinse god. Een project zoals SATURN is hét schoolvoorbeeld van een win-winsituatie en levert onmiskenbaar globale besparingen op. Selectie, ordening, verpakking en verwerving van archieven van de FOD Financiën worden op efficiënte wijze gespreid en de expertise van de betrokken partners wordt maximaal benut. Voor het Rijksarchief betekende de extra ploeg dat meer tijd kon worden geïnvesteerd in andere taken en projecten. De productiviteitswinst kan worden ingeschat op iets meer dan 100% in ruwe cijfers (omvang van het overgebracht, dan wel vernietigd archief). Wanneer rekening wordt gehouden met de kwaliteit , dan ligt het rendement nog veel hoger. Het project heeft het personeel van de FOD veel meer werkuren bespaard dan de door de archivarissen gepresteerde uren.

Het oorspronkelijke doel om op drie jaar tijd 10 kilometer papieren archief van de FOD Financiën te verwerken, werd vlot gehaald. Eind januari 2016 was:
                - 3771 meter archief vernietigd
                - 6503 meter archief overgebracht naar het Rijksarchief
                - de FOD Financiën in totaal 10274 meter of meer dan 10 km archief lichter geworden
                - een duizendtal archiefdocumenten gerestaureerd en zo gered van de vernieling

De archiefdocumenten die via SATURN in het Rijksarchief terecht kwamen en komen, bieden buitengewone onderzoeksperspectieven:
                - Alle hypothecaire registers tot 1913 kunnen geraadpleegd worden, wat de mogelijkheid biedt om vanaf 1798 de eigendomswijzigingen van alle
                  in België gelegen onroerende goederen te reconstrueren.
                - De archieven van de aankoopcomités bieden quasi volledige informatie over alle grote en kleine infrastructuurwerken sinds de jaren 1930.
                - De grondig geselecteerde personeelsarchieven bieden onderzoeksmogelijkheden voor zowel genealogen als historici.
                - Belangrijke centrale reeksen zoals de originele koninklijke en ministeriële besluiten en de verslagen van de Directieraad kregen voorrang bij
                  de inventarisatie.

SATURN levert het Rijksarchief niet alleen mooie aanwinsten op, het schept ook - letterlijk en figuurlijk - ruimte voor de FOD Financiën om de werking te verbeteren en de overstap van papier naar digitaal te maken. Dat is ook de Minister van Financiën en de Staatssecretaris voor Wetenschapsbeleid niet ontgaan: beide ondertekenden eind december 2015 een nieuwe overeenkomst waarmee SATURN met nogmaals drie jaar verlengd wordt, tot januari 2019.

Partners

Projectmedewerkers

Archivarissen: Abdelmjid Assif, Valerie Gheysens, Kenzo Lannoo, Caroline Staelens,Nicolas Surdiacourt en Matthys Thibaut

Omkadering: François Antoine, Joachim Derwael, Paul Drossens, Pierre-Jean Niebes, Filip Strubbe

Coördinatie: Geert Leloup, Michel Trigalet

Publicaties

  1. Brussel
  2. Vlaanderen
  3. Wallonië

1. BRUSSEL


Algemeen Rijksarchief

Algemeen Secretariaat

Kadaster

Douane en Accijnzen

Registratie en Domeinen

Belastingen

Rijksarchief te Brussel

Kadaster

Hypotheken

2. VLAANDEREN
 

Rijksarchief te Antwerpen-Beveren

Registratie

Hypotheken

Rijksarchief te Brugge

Hypotheken

Registratie

Rijksarchief te Gent

Kadaster

Registratie

Hypotheken

In voorbereiding

  • LANNOY P., Inventaris van het archief van het ontvangkantoor der domeinen en penale boenen Kortrijk, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • LANNOY P., Verzamelinventaris van het archief van het kantoor der hypotheken van Oudenaarde (1799-1914),Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • LANNOY P., Inventaris van het archief van het kantoor der registratie van Aarschot. Overdracht 2014 (1838-1984), Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding. 
  • LANNOY P., Inventaris van het archief van het kantoor der registratie van Grimbergen. Overdracht 2014 (1838-1984), Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding. 
  • LANNOY P., Inventaris van het archief van het kantoor der registratie van Landen, overgedragen door het tweede registratiekantoor van Tienen. Overdracht 2014, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding. 
  • LANNOY P., Inventaris van het archief van het kantoor der registratie van Glabbeek en Glabbeek-Zuurbemde, overgedragen door het eerste registratiekantoor van Tienen. Overdracht 2014, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding. 
  • LANNOY P., Inventaris van het archief van het kantoor der registratie van Zoutleeuw, overgedragen door het tweede registratiekantoor van Tienen. Overdracht 2014, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding. 
  • LANNOY P., Inventaris van het archief van het eerste registratiekantoor van Tienen. Overdracht 2014, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding. 
  • LANNOY P., Inventaris van het archief van het tweede registratiekantoor van Tienen. Overdracht 2014, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding. 
  • LANNOY P., Inventaris van het archief van het tweede registratiekantoor van Beringen. Overdracht 2014, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding. 
  • LANNOY P., Inventaris van de primitieve plannen van de gewestelijke directie van het kadaster van West-Vlaanderen, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding. 
  • LANNOY P., Inventaris van het archief van het registratiekantoor Overijse en het registratiekantoor Tervuren. Overdracht 2014, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding. 
  • LANNOY P., Inventaris van het archief van het ontvangkantoor der domeinen en penale boenen Ieper, overgedragen door het ontvangkantoor der domeinen en penale boenen Kortrijk, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding. 
  • LANNOY P., Inventaris van het archief van het ontvangkantoor der domeinen en penale boenen Dendermonde, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding. 
  • LANNOY P., Verzamelinventaris van het archief van de Antwerpse registratiekantoren, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding. 

3. WALLONIË


Rijksarchief te Bergen

Hypotheken

Rijksarchief te Luik

Registratie

Domeinen en penale boenen

In voorbereiding

  • MOREAU Fr., Inventaire des archives de la Conservation des hypothèques de Mons, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Bureau de l’enregistrement de Binche, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Premier bureau de l’enregistrement de Charleroi, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Deuxième bureau de l’enregistrement de Charleroi, anciennement Bureau de l’enregistrement de Jumet, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Troisième bureau de l’enregistrement de Charleroi, anciennement Deuxième bureau de l’enregistrement de Charleroi, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Troisième bureau de l’enregistrement de Charleroi (1929-1976), Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Quatrième bureau de l’enregistrement de Charleroi, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Sixième bureau de l’enregistrement de Charleroi, anciennement Bureau de l’enregistrement de Marchienne-au-Pont, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Bureau de l’enregistrement de Colfontaine, anciennement Bureau de l’enregistrement de Pâturages, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Bureau de l’enregistrement de Dour, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Bureau de l’enregistrement de Fleurus, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Bureau de l’enregistrement de Fontaine-l’Évêque, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Bureau de l’enregistrement de Gosselies, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Premier bureau de l’enregistrement de La Louvière, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Deuxième bureau de l’enregistrement de La Louvière, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Bureau de l’enregistrement de Le Rœulx, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Premier bureau de l’enregistrement de Mons, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Deuxième bureau de l’enregistrement de Mons, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Troisième bureau de l’enregistrement de Charleroi, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Bureau de l’enregistrement de Morlanwelz-Mariemont, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Premier bureau de l’enregistrement de Saint-Ghislain, anciennement Premier bureau de l’enregistrement de Boussu, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Bureau de l’enregistrement de Saint-Ghislain, anciennement Deuxième bureau de l’enregistrement de Boussu, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Premier bureau de l’enregistrement de Seneffe, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Bureau de l’enregistrement de Seneffe, anciennement Deuxième bureau de l’enregistrement de Seneffe, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Bureau de l’enregistrement de Thuin, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Premier bureau de l’enregistrement de Tournai. Série des comptes mobiles, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Deuxième bureau de l’enregistrement de Tournai. Série des comptes mobiles, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Troisième bureau de l’enregistrement de Tournai. Série des comptes mobiles, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr., Inventaire des archives du Bureau des produits divers de Boussu, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr. en NIEBES P.-J., Inventaire des archives de la Direction régionale du cadastre du Hainaut. Série des plans primitifs, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.
  • MOREAU Fr. en NIEBES P.-J., Inventaire des archives de la Direction régionale du cadastre du Hainaut. Série des plans ozalid en situation au 1er janvier 1995, Algemeen Rijksarchief, Brussel, in voorbereiding.

Nieuws

Tussen april en september 2017 werd meer dan 14 km archief van Anderlecht naar Vorst verhuisd en ook vanuit het Algemeen Rijksarchief 2 - Depot Joseph Cuvelier vertrok 7,7 km archief richting Vorst. De archieven staan opnieuw netjes in de rekken en de nieuwe leeszaal is bijna klaar voor gebruik. Wees welkom op onze nieuwe locatie in Vorst vanaf 1 september 2017!

13/01/2016 - Archiefbeheer
Succesvol SATURN-project wordt met drie jaar verlengd

Zoals eerder gesignaleerd boekte het SATURN-project van het Rijksarchief, ook de "archiefploegen financiën" genoemd, tot nog toe bijzonder mooie resultaten. Het doel om op drie jaar 10 kilometer papieren archief van de FOD Financiën te verwerken, werd vlot gehaald. SATURN levert het Rijksarchief niet alleen mooie aanwinsten op, het schept ook - letterlijk en figuurlijk - ruimte voor de FOD Financiën om de werking te verbeteren en de overstap van papier naar digitaal te maken. Dat is ook de Minister van Financiën en de Staatssecretaris voor Wetenschapsbeleid niet ontgaan: beide ondertekenden eind december 2015 een nieuwe overeenkomst waarmee SATURN met nogmaals drie jaar verlengd wordt, tot januari 2019. Fantastisch nieuws voor de betrokken collega's en voor heel het Rijksarchief!

  Lees meer over SATURN

02/12/2015 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Als gevolg van hervormingen bij de FOD Financiën werden in 2009 alle personeelsdiensten en bijgevolg ook hun archieven gecentraliseerd in één Stafdienst Personeel & Organisatie. Tot 2009 werden alle personeelsaangelegenheden van de FOD Financiën behandeld door de afzonderlijke administraties, die elk een eigen aanpak hanteerden. Alles samen bestrijkt dit personeelsarchief, gecentraliseerd in het North-Galaxy complex (Brussel), bijna 4 km: een hele uitdaging voor de "archiefploeg" Brussel van het SATURN-project.  

Links

Naar aanleiding van de lancering van het project MONETA (realisatie van een archiefgids over de archieven van de FOD Financiën) is het project "Archiefploegen Financiën" in mei 2015 omgedoopt tot SATURN (Selection of Archives and Transfer Under Right coNditions).

Deze pagina delen:
www.belspo.be www.belgium.be e-Procurement