Rijksarchief in België

Ons collectief geheugen !

FR | NL | DE | EN
Menu

Op zoek naar verloren gewaande archieven...

Kleine letters  Normale letters  Grote letters

Volgens de archiefwetgeving moeten overheidsdocumenten (archief van hoven en rechtbanken, van overheidsbesturen, overheidsarchief van het ancien régime, enz.) na 30 jaar worden overgebracht naar het Rijksarchief.

Ook notarissen moeten hun minuten en repertoria van meer dan 75 jaar oud overbrengen naar het Rijksarchief. De neerlegging bij het Rijksarchief van notariaatsarchief ouder dan 50 maar jonger dan 75 jaar is een mogelijkheid, geen verplichting.

Tot zover wetgeving en theorie. In de praktijk blijkt in de loop der eeuwen al eens archief verloren te gaan. Het Rijksarchief zet zich actief in om deze verloren publiekrechtelijke archieven maximaal op te sporen.

Overheidsarchief

Al dit archief is bij wet immers eigendom van de Belgische Staat en kan dus niet vervreemd worden door aan-of verkoop, schenking, legaat of verjaring, ongeacht het feit of de verkoper al dan niet te goeder trouw was.
De meeste mensen associëren het begrip “openbaar domein” spontaan met onroerend goed (gebouwen, openbare ruimten, verkeersinfrastructuur) dat eigendom is van de overheid, maar we willen – zonder in technisch-juridische details te treden - er toch graag aan herinneren dat ook roerende goederen deel uitmaken van dat “openbaar domein” waarmee de Staat haar dienstverlening aan de burger verzekert. Archief dat door een overheidsdienst en zijn rechtsvoorgangers werd gevormd bij het uitoefenen van zijn opdrachten behoort dus tot het “openbaar domein”.

Geen enkele privé-entiteit (natuurlijk persoon of rechtspersoon) kan de eigendom op archief claimen. In de praktijk stellen we echter vast dat sommige particulieren, verenigingen of gemeenschappen documenten bewaren die eigenlijk deel uitmaken van het openbaar domein en dat ze die beschouwen als hun bezit: het gaat dan bijvoorbeeld over oude parochieregisters, gemeentearchief, archief van kerkfabrieken, notarisprotocollen of oude kadasterplannen.

Indien geen minnelijke schikking kan worden bereikt – wat natuurlijk altijd de voorkeur heeft – kan het Rijksarchief gebruik maken van een heel arsenaal aan juridische middelen om in naam van de Staat de teruggave te eisen van overheidsarchief dat in privéhanden is. 

Hebt u privaatrechtelijke archieven in uw bezit of hebt u gemerkt dat overheidsarchief op het internet of elders te koop wordt aangeboden? Neem contact op met een Rijksarchief in uw buurt!

Verdwenen parochieregisters

In 1856 maakte de minister van Justitie bekend dat parochieregisters voortaan moesten worden neergelegd bij de Rijksarchieven in de provincies. Een aantal steden, gemeenten, parochies en kerkfabrieken hebben hun registers echter bewaard.

Sinds 2009 heeft het Rijksarchief meer dan 90% van de parochieregisters uit de periode 1482-1796/1802 gedigitaliseerd en ze voor het publiek beschikbaar gesteld via de zoekrobot Zoeken in het Rijksarchief. Ongeveer 3% van de parochieregisters is definitief verloren gegaan, onder meer tijdens de wereldoorlogen en door plaatselijke gebeurtenissen. De overige 7% van de parochieregisters ontbreekt nog in de collectie van het Rijksarchief. Maar een aantal van de registers duikt ook terug op. In 2013-2014 kon het Rijksarchief 800 parochieregisters opsporen.

Om de nog ontbrekende parochieregisters te kunnen terugvinden, doet het Rijksarchief een oproep aan steden, gemeenten, kerkfabrieken, verenigingen en privépersonen die parochieregisters zouden bezitten die nog niet zijn opgenomen in de digitale collectie van het Rijksarchief.

Hebt u vragen, suggesties en/of informatie over de ontbrekende registers? Neem contact op met het Rijksarchief via digita@arch.be of via een Rijksarchief in uw buurt!

“Eind goed, al goed”: een paar voorbeelden…

Deze pagina delen:
www.belspo.be www.belgium.be e-Procurement