Rijksarchief in België

Ons collectief geheugen !

FR | NL | DE | EN
Menu

Rijksarchief te Brussel

Texte petit  Texte normal  Texte grand

Contact:

Luttrebruglaan 74
1190 Vorst
  Hoe te bereiken ?

T : 02 524 61 15
rijksarchief.brussel@arch.be

Openingsuren:

  Bekijk hier alle sluitingsdagen

Het Rijksarchief te Brussel (Anderlecht) is verhuisd naar een groter en moderner gebouw. Op 1 september openen de deuren van de nieuwe locatie in Vorst en verandert de naam in kortweg ‘Rijksarchief te Brussel’. Het nieuwe adres? Luttrebruglaan 74, 1190 Vorst. Wees welkom!

25/08/2017 - Archiefbeheer

Op de website van het Rijksarchief is een geactualiseerde versie van de selectielijst voor de archieven van de lokale politie beschikbaar. De vernieuwde selectielijst kwam tot stand dankzij de input en medewerking van tal van politiemedewerkers, en dankzij de gewaardeerde steun van de Vaste Commissie van de Lokale Politie, die ook instond voor de officiële goedkeuring ervan.

Tussen april en september 2017 werd meer dan 14 km archief van Anderlecht naar Vorst verhuisd en ook vanuit het Algemeen Rijksarchief 2 - Depot Joseph Cuvelier vertrok 7,7 km archief richting Vorst. De archieven staan opnieuw netjes in de rekken en de nieuwe leeszaal is bijna klaar voor gebruik. Wees welkom op onze nieuwe locatie in Vorst vanaf 1 september 2017!

09/06/2017 - Archiefbeheer

Eind maart 2017 werd een wetswijziging goedgekeurd inzake de organisatie van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. In de nieuwe wettekst zijn diverse bepalingen i.v.m. het archief van deze diensten opgenomen. Er wordt onder meer voorzien in een verlenging van de termijn waarin de Veiligheid van de Staat haar archief moet overbrengen naar het Rijksarchief, wat het Rijksarchief betreurt. Maar er zijn vanuit archiefperspectief ook positieve signalen op te vangen in dit dossier.

Procesdossiers uit de vroegmoderne periode zijn een erg rijke bron, die veel prijs geeft over het dagelijks leven van onze voorouders. Van de 15de tot de 18de eeuw was de Raad van Brabant de belangrijkste rechtbank in het Hertogdom Brabant en de “Landen van Overmaas”. In het Rijksarchief te Brussel wordt sinds tien jaar hard gewerkt om de procesdossiers van deze rechtbank te ontsluiten voor het publiek. Recent verschenen vijf nieuwe inventarissen.

16/05/2017 - Digitalisering

Op 16 mei 2017 werd de onlinecollectie historische kadasterplannen en -documenten uit de eerste helft van de 19de eeuw gelanceerd in aanwezigheid van de Minister van Financiën en de Staatssecretaris voor Wetenschapsbeleid. De creatie van het ‘primitief’ (in de zin van ‘eerste’) kadaster in de eerste helft van de 19de eeuw ging gepaard met de opmaak van tienduizenden kaarten en van de ‘processen-verbaal van afpaling van gemeentegrenzen’. Dankzij een scanningsoperatie van Financiën staan al deze stukken nu online, via de zoekrobot van het Rijksarchief. Nieuwsgierig? Bekijk ons filmpje! Overtuigd? Duik online in de collectie (ca. 85.000 beelden)!

04/05/2017 - Divers

Begin 2017 werden binnen het BRAIN-programma van het federaal Wetenschapsbeleid zes nieuwe onderzoeksprojecten geselecteerd waarop het Rijksarchief intekende. In tijden van budgettaire krapte is dit bemoedigend nieuws. De deelname aan BRAIN-projecten is immers een van de weinige mogelijkheden voor het Rijksarchief om bijkomende middelen te verwerven voor de ontwikkeling van wetenschappelijke activiteiten. We zetten voor u de zes nieuwe onderzoeksprojecten op een rijtje.

Nu het Rijksarchief te Brussel dankzij de verhuis naar Vorst een veel grotere opslagcapaciteit krijgt, kunnen enkele archiefbestanden die noodgedwongen elders werden bewaard, naar hun rechtmatige plek verhuizen. Zo zullen een aantal archiefbestanden m.b.t. ‘Justitie’ binnenkort vanuit het Algemeen Rijksarchief 2 - depot Joseph Cuvelier naar het Rijksarchief te Brussel (nieuwe locatie in Vorst) verhuizen en tijdelijk niet raadpleegbaar zijn.

Het Rijksarchief tekent present op het 'Salon des Mandataires'

Het Rijksarchief nam op donderdag 16 en vrijdag 17 februari 2017 deel aan het Salon des Mandataires in Marche-en-Famenne: een evenement voor lokale overheden uit het Waals Gewest. In het kader van het project 'Lokaal archief Wallonië' gaven rijksarchivarissen er advies over archiefbeheer aan de administratieve en politieke verantwoordelijken van lokale instellingen.

Vanaf 1 januari 2017 gelden in het Rijksarchief nieuwe openingsuren. We kiezen voor een gedifferentieerde aanpak wat de openingsuren van de verschillende leeszalen betreft. Waarom? De daling van het budget en de inkrimping van het personeelsbestand zijn bepalende factoren. Ook de gewijzigde noden van het publiek en de uiteenlopende regionale of lokale behoeften nopen tot deze keuze.

De vermindering van het aantal openingsuren betekent niet dat de dienstverlening wordt afgebouwd. Ook op weekdagen waarop een leeszaal gesloten is, blijven we beschikbaar (via e-mail of telefoon) voor vragen en opzoekingen, blijven we archieven ontsluiten, blijven we digitaliseren, blijven we publieksevenementen organiseren en blijft onze zoekwebsite search.arch.be online. Leeszaalbezoekers die omwille van de nieuwe regeling niet meer in de mogelijkheid zijn om hun archiefonderzoek uit te voeren, worden uitgenodigd om contact op te nemen met het diensthoofd van het rijksarchief in kwestie.

21/12/2016 - Archiefbeheer

Op 21 december 2016 is in het Belgisch Staatsblad een ministerieel besluit verschenen over de technische voorschriften en normen waaraan archieflokalen van de overheden en openbare instellingen opgesomd in art. 2 § 2, moeten voldoen. Voor het Rijksarchief is de publicatie van dit ministerieel besluit een nieuwe, belangrijke stap in de richting van een sluitend reglementair kader, dat tot doel heeft overheden tot een rationeel archiefbeleid aan te zetten en de duurzame bewaring van maatschappelijk relevante overheidsinformatie te waarborgen.

Overdrachten en ontsluiting van gerechtelijk archief? Kijk zelf hoever we staan

Het vijfjarig programma Interuniversitaire Attractiepool ‘Justice & Populations’ is een samenwerkingsverband van 14 universiteiten en federale wetenschappelijke instellingen. Het vertrekpunt is een bottom up-benadering van justitie, met aandacht voor de interacties tussen instellingen, sociale groepen en individuen, van de late 18de eeuw tot vandaag. Projectmedewerkers Christophe en Delphine lichten de twee doelstellingen van dit project toe die voor het Rijksarchief belangrijk zijn: het wegwerken van de achterstanden in de ontsluiting van gerechtelijk archief uit de 19de en de 20ste eeuw, en de overbrenging van archieven die nu nog her en der aanwezig zijn in verschillende rechtbanken of gevangenissen.

 Bekijk de projectfilm om te zien hoever we staan!

In september 2016 kondigden we aan dat het Rijksarchief te Brussel (Anderlecht) waarschijnlijk zou sluiten vanaf december 2016, in functie van de verhuis naar Vorst. Deze verhuisoperatie kent echter administratieve vertraging door omstandigheden buiten onze verantwoordelijkheid. Daarom blijft het Rijksarchief te Brussel (Anderlecht) tot nader order gewoon open voor het publiek. We houden u op de hoogte van de verdere ontwikkelingen.

25/11/2016 - Digitalisering

In 1934 schonk de Nederlandse regering honderden kaarten en plattegronden aan ons land. De collectie bestond vooral uit de plannen van de fortificaties van Zuid-Nederlandse steden, van de 17de eeuw tot de eerste helft van de 19de eeuw. Een 700-tal kaarten uit deze collectie zijn nu toegevoegd aan www.cartesius.be en dus online te bekijken.

Mededeling aan de bezoekers en partners van het Rijksarchief

Het Rijksarchief is zich ervan bewust dat de instelling een belangrijke rol vervult inzake de toegang tot  informatie en archieven. Reeds vele jaren werden aanzienlijke inspanningen geleverd om alle gebruikers een kwaliteitsvolle dienstverlening te bieden. Als gevolg van de daling van het budget en de inkrimping van het personeelsbestand en door de gewijzigde noden van het publiek, zal het Rijksarchief zich de komende maanden evenwel genoodzaakt zien om die dienstverlening op een andere manier in te vullen. De heroriëntatie zal de komende weken worden voorbereid. Verschillende opties liggen nog open, maar het is reeds duidelijk dat er gevolgen zullen zijn voor de openingstijden van de studiezalen. We informeren u zo snel mogelijk over de beslissingen die in dat verband zullen genomen worden.

Karel Velle
Algemeen Rijksarchivaris

04/10/2016 - Publicaties

U bent nieuwsgierig naar de geschiedenis van uw huis of van ander privévastgoed? In september 2016 verscheen een boek van Laurence Druez, werkleidster bij het Rijksarchief te Luik, dat onderzoekers die de geschiedenis van een woning willen achterhalen wegwijs maakt in de talloze bronnen die in dit verband worden bewaard, onder meer bij het Rijksarchief.

Het archief van de provincie Brabant over subsidies en aankopen van de gemeenten en Commissies voor Openbare Onderstand (de huidige Openbare Centra voor Maatschappelijk Welzijn) is geïnventariseerd. De 19 strekkende meter archief, bewaard in het Rijksarchief te Brussel, is een mooie illustratie van de voogdijbevoegdheden van de provincies.

Vrijwilliger in het Rijksarchief? Bekijk het filmpje en krijg de smaak te pakken!

De vrijwilligers van het Rijksarchief zetten zich via projecten zoals Demogen en Notarius dag in dag uit enthousiast in om eindeloze reeksen genealogische bronnen en notarisakten te analyseren en in te voeren in databanken. Het resultaat van hun werk wordt verwerkt in de zoekrobot Zoeken naar Personen en geraadpleegd door genealogen in binnen- en buitenland. Ook voor het wetenschappelijk onderzoek is de verzameling van “new data” van onschatbare waarde. Bekijk het filmpje waarin enkele vrijwilligers zelf uitleggen hoe ze te werk gaan en waarin voor hen de waarde van hun monnikenwerk schuilt. Professor Koen Matthijs van de KU Leuven licht op zijn beurt toe hoe dataverzameling cruciaal is voor zijn vakgebied, de historische demografie.

 Klik hier om het filmpje over de vrijwilligers van het Rijksarchief te bekijken.

Voortaan kan in het Algemeen Rijksarchief 2 - depot Joseph Cuvelier meer dan een eeuw archief van het Parket-Generaal bij het Hof van Beroep te Brussel worden geraadpleegd. Het archief bevat onder meer stukken over criminele, correctionele, burgerlijke en financiële zaken uit de provincies Brabant, Henegouwen en Antwerpen. Documenten ouder dan 100 jaar zijn vrij raadpleegbaar.

Na de Tweede Wereldoorlog kende België een sterke economische en demografische groei, die hand in hand ging met een grote bouwactiviteit. Het Rijksarchief te Brussel (Anderlecht) bewaart in een bijzonder archiefbestand bijna 15.000 bouwvergunningen mét plannen die deze bouwexpansie mooi illustreren. Recent werden de vergunningen en plannen raadpleegbaar via een digitale inventaris.

07/07/2016 - Digitalisering - Divers
Instructiefilmpje over de zoekrobotten van het Rijksarchief online!

Het Rijksarchief bewaart meer dan 315 kilometer archief. Jaarlijks komt daar, na selectie, meer dan 10 km bij. Hoe begin je te zoeken in die onvoorstelbare berg informatie? Hét werkinstrument om je op weg te helpen is de zoekwebsite http://search.arch.be. In deze instructievideo krijg je, na een korte voorstelling van het Rijksarchief, heel concrete tips over hoe je het maximale uit de zoekrobotten van het Rijksarchief kan halen.

 Klik hier om de instructievideo te bekijken via YouTube

06/07/2016
Gevangenisarchieven geven hun geheimen prijs

Science Connection, het magazine van het Federaal Wetenschapsbeleid, heeft zopas nr. 51 (juni-juli 2016) uitgebracht met allerhande nieuws over en van de 10 federale wetenschappelijke instellingen. Op blz. 4 vindt u een artikel over het gevangenisarchief dat in het Rijksarchief kan worden geraadpleegd. De inventarissen van de gevangenissen van Charleroi, Bergen, Verviers, Hoei, Dinant, enz. zijn te koop in de archiefwinkel van het Algemeen Rijksarchief .

Klik hier om Science Connection nr. 51 (juni-juli 2016) gratis te downloaden

20/05/2016 - Digitalisering

De afgelopen jaren heeft het Rijksarchief meer dan 27.000 parochieregisters gedigitaliseerd en online gezet, goed voor meer dan 5,8 miljoen pagina’s. En sinds de update van 19 mei 2016 zijn daar nog eens 1.472 parochieregisters bijgekomen, goed voor zo'n 500.000 pagina's! Tussen de nieuwe registers zitten enkele grote reeksen, zoals 803 parochieregisters van Brugge, 211 van Mechelen en 88 van Aat. Ontdek de volledige lijst!

11/04/2016 - Digitalisering

België beschikt over een unieke reeks registers met bevolkingsstatistieken over de periode 1841-1976. Nergens in Europa zijn er zulke oude, gedetailleerde bevolkingscijfers beschikbaar. In 2001 kwamen de registers in het Rijksarchief terecht. Ze werden integraal gedigitaliseerd, ontsloten via een databank en zopas online gezet.

Archivarissen van het Rijksarchief zijn samen met enthousiaste vrijwilligers al jaren bezig met de ontsluiting van de procesdossiers van de Raad van Brabant. Hun jongste vrucht is een inventaris die ruim 3.000 procesdossiers van particulieren beschrijft.  De processen schetsen een zeer levendig beeld van het dagelijks leven in late 18de eeuw, maar ook voor onderzoek naar de Brabantse Omwenteling bevatten ze een schat aan informatie.

Archieven van gemeenten bieden zeer interessante gegevens voor de lokale geschiedenis. Jammer genoeg werden (en worden!) sommige lokale archieven verwaarloosd, en is heel wat historisch patrimonium verloren gegaan. In Vorst werd enkele jaren geleden een kentering ingezet, waarvan de publicatie van de inventaris van het gemeentearchief het levende bewijs vormt!

25/02/2016 - Publicaties

Het Algemeen Rijksarchief heeft een repertorium heruitgegeven dat een overzicht biedt van alle parochies van de Oostenrijkse Nederlanden, de prinsdommen Luik en Stavelot-Malmédy, en het hertogdom Bouillon in 1787.

In het Rijksarchief te Brussel (Anderlecht) wordt meer dan 2 km archief bewaard van honderden notarissen die actief waren in de Brusselse regio tussen de 16de eeuw en ruwweg 1940. Het probleem was echter dat je steeds de naam van de notaris en de datum van de akte moest kennen om iets te kunnen terugvinden over een persoon, een familie, of één van je voorouders. Dankzij de nota’s van Fernand de Jonghe d’Ardoye is daar nu verandering in gekomen.

03/12/2015 - Digitalisering
Update van 1 miljoen pagina’s Burgerlijke Stand

* Toevoeging van nieuwe gemeenten, aktetypen of jaren voor alle provincies.
* Verbetering van fouten in de beschrijvingen + toevoegen van ontbrekende pagina’s.
* Terbeschikkingstelling van de jaren 1914 en 1915.

Enkele steden/gemeenten die ofwel volledig nieuw beschikbaar zijn of waar er nieuwe aktetypen of jaren bij komen:
* Vlaanderen: Boutersem, Erembodegem, Hamme, Kemmel, Lochristi, Mechelen, Moelingen,Tollembeek, Waregem, Zelzate,…
* Brussel: Brussel, Etterbeek, Schaarbeek, Watermaal-Bosvoorde,…
* Wallonië : Ath, Cheratte, Froidmont, Izier, Landenne, Luik, Namen, Neufvilles, Ramelot, Tubeke,…

Veel succes met de opzoekingen in http://search.arch.be!

De (voormalige) provincie Brabant oefende een administratief toezicht uit op de giften en legaten aan kerkfabrieken, burelen van weldadigheid/OCMW’s, gemeenten of hulporganisaties zoals het Rode Kruis. De dossiers over deze giften en legaten vormen geschikt studiemateriaal voor de geschiedenis van het schenken aan en steunen van goede doelen. De analyse ervan door vrijwilligers leverde 3.542 nieuwe namen op in de zoekrobot ‘Zoeken naar Personen’.

28/09/2015 - Digitalisering - Bruxelles - ARA

Halverwege de 19de eeuw werden alle gemeentelijke wegen en paden geïnventariseerd. Dit gigantisch werk heeft vandaag nog altijd administratief nut. De Atlas die uit deze inventarisatie voortkwam, is een eersterangsbron voor het beslechten van geschillen tussen particulieren en gemeentelijke overheden, maar ook voor de studie van de geschiedenis van de openbare weg en meer in het algemeen van de ruimtelijke ordening. Na de splitsing van de provincie Brabant kwam de betrokken archiefreeks terecht bij drie verschillende bestuurlijke entiteiten.

Pogingen tot oplichting via e-mail, zogenaamde voorschotfraude, zijn helemaal niet zo nieuw als we graag denken. Een projectmedewerker van het IUAP-project 'Justice & Populations: The Belgian Experience in International Perspective, 1795-2015' vond bij het inventariseren van het archief van de gerechtelijke politie van Brussel een staaltje van voorschotfraude terug, op naam van de mysterieuze "Prisonnier espagnol"…

06/08/2015 - Publicaties

Huizenonderzoek wint almaar aan populariteit, niet alleen bij architectuurhistorici, ook bij wie een sterke band heeft met zijn of haar eigen woning. Wie dit onderzoeksterrein wil verkennen, kan terecht bij het Rijksarchief, dat hierover talloze bronnen bewaart. Opzoekingen in dit soort bronnenmateriaal vergen evenwel een flinke dosis geduld. Hierbij een korte leidraad...

22/07/2015 - Digitalisering

Het Rijksarchief bewaart een grote collectie kaarten en plattegronden, waarvan sommige meer dan 500 jaar oud zijn. 112.419 exemplaren werden reeds gedigitaliseerd, en 77.894 daarvan kunnen geraadpleegd worden in de digitale leeszaal van het Rijksarchief. Via www.cartesius.be is een deel (31.923 kaarten) ook online toegankelijk.

06/07/2015 - Digitalisering - Bruxelles

Er wordt geschat dat de laatmiddeleeuwse stad Brussel enkele tienduizenden inwoners telde. Daarenboven werd de stad bezocht door talloze handelaars, leden van het hof, reizigers, deputaties, vluchtelingen en gelukszoekers. Maar wie waren al die mensen die leefden, woonden, werkten en vertoefden in Brussel? In de zoekrobot Zoeken naar personen is een nieuwe databank geïntegreerd met gegevens van 33.000 personen die leefden of werkten in middeleeuws Brussel (tot 1600).

Op 1 mei 2015 ging Michel Van der Eycken, hoofd van het departement ‘Brussel’, na meer dan 34 jaar trouwe dienst bij het Rijksarchief met pensioen. Bij zijn afscheid kreeg Michel een Liber Amicorum overhandigd, gestructureerd rond de thema’s ‘Archieven, archivistiek en internationale samenwerking tussen archieven’, ‘Duitse orde’ en ‘Lokale geschiedenis van Brabant en Limburg’.

In 1995 werd de unitaire provincie Brabant gesplitst in de nieuwe provincies Vlaams- en Waals-Brabant en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Dat deze verdeling het niet eenvoudig maakt om informatie over de oorspronkelijke provincie terug te vinden, spreekt voor zich. Het archief dat destijds nog administratief nut had, werd immers verdeeld over de verschillende rechtsopvolgers van de unitaire provincie Brabant. Het Rijksarchief doet al een aantal jaren belangrijke inspanningen om dit ‘archiefkluwen’ te ontwarren.

09/06/2015 - Inventarisatie - Aanwinsten

De medewerkers van het project SATURN hebben al bijna 9 km archief van de FOD Financiën laten vernietigen of overbrengen naar verschillende rijksarchieven. De eerste inventarissen, waaronder enkele toegangen op de archieven van de hypotheekkantoren, zijn gepubliceerd. Benieuwd wat u in hypotheekarchief kan terugvinden en hoe u ermee aan de slag kan?

Naast het toegankelijk maken van de eigen collecties ondersteunt het Rijksarchief ook de ontsluiting van bijzondere archiefbestanden in externe archiefbewaarplaatsen. Zopas werd de inventaris van het vroegmoderne officialiteitsarchief, bewaard in het Aartsbisschoppelijk Archief van Mechelen, gepubliceerd.

Blokken in het Rijksarchief?

Juni betekent… examens. Op zoek naar een rustige plek om samen met anderen te studeren? Wees welkom in één van onze volgende leeszalen in Brussel ( Algemeen Rijksarchief, Rijksarchief te Brussel /Anderlecht), Vlaanderen (Antwerpen-Beveren, Brugge, Gent, Hasselt, Kortrijk, Leuven) of Wallonië (Aarlen, Bergen, Louvain-la-Neuve, Luik, Namen). Studenten betalen voor een jaarkaart € 10,00, maar krijgen daarvoor de luxe van een studiezaal, waar een sfeer van historisch onderzoek hangt!

SATURN & MONETA: nieuws over onze bestaande en nieuwe archiefprojecten met betrekking tot de FOD Financiën

De projectmedewerkers van SATURN – de ‘archiefploegen Financiën’ – hebben al bijna 9 km archief van de FOD Financiën laten vernietigen of overbrengen naar verschillende rijksarchieven. De eerste inventarissen, waaronder enkele toegangen op de archieven van de hypotheekkantoren, zijn gepubliceerd. Benieuwd wat u in hypotheekarchief kan terugvinden en hoe u ermee aan de slag kan? We geven u enkele onderzoektips. Om naast de specifieke inventarissen ook een algemeen overzicht te kunnen bieden van het archief van de centrale diensten van de FOD Financiën, wordt sinds april 2015 aan een archiefgids, getiteld MONETA, gewerkt.

  MONETA: een archiefgids over de archieven van de FOD Financiën
  SATURN: onderzoektips voor hypotheekarchief

Met de alsmaar toenemende digitale dienstverlening van archiefinstellingen groeide binnen de Europese archiefgemeenschap de behoefte om haar ervaring en deskundigheid te bundelen in een pioniersproject, namelijk de uitbouw van een gemeenschappelijk archievenportaal. Het Rijksarchief doet mee aan dit APEx-project en neemt de coördinatie van de Belgische bijdragen op zich door andere Belgische archiefinstellingen uit te nodigen om mee te bouwen.

Op 11 maart 2015 overleed Jean-Christian Servais. Hij was meer dan tien jaar lang een trouwe vrijwilliger van het Rijksarchief te Brussel (Anderlecht), waar hij onder meer ruim 11.700 namen invoerde in de zoekrobot Zoeken naar personen.

27/03/2015 - Archiefbeheer - Aanwinsten

Het Rijksarchief verwerft de laatste jaren meer en meer parochiearchieven. De regionale verschillen in frequentie en omvang van kerkelijke aanwinsten zijn aanzienlijk, maar het fenomeen is in heel België merkbaar. In samenspraak met de bisdommen, en met de hulp van vele vrijwilligers, werkt het Rijksarchief mee aan lange termijn oplossingen. Een blik op het bisdom Gent leert dat dit tot mooie resultaten kan leiden.

Dit jaar wordt de 200ste verjaardag van de Slag bij Waterloo herdacht. Sinds Napoleon op 18 juni 1815 werd verslagen door een internationale coalitie van Engels-Hollandse legers onder leiding van Wellington en Pruisische troepen onder commando van Blücher, staat Waterloo internationaal op de kaart. Maar kent u de geschiedenis van Waterloo vóór 1815?

19/02/2015 - Divers
Procesdossiers en de Bibliografie van de Geschiedenis van België in 'Science Connection'

Het Rijksarchief bewaart vele honderden meters procesdossiers, verspreid over zijn verschillende vestigingen in België. Ontsluiting en valorisatie van dit interessante bronnenmateriaal heeft sinds kort een nieuwe adem gevonden, die wordt toegelicht in het laatste nummer van Science Connection (p. 28 t/m 30). En ook de Bibliografie van de Geschiedenis van België, sinds 2012 gerealiseerd binnen het Rijksarchief, komt aan bod, op p. 20 t/m 23.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd grote schade aangericht aan privébezittingen, waarvoor nadien schadevergoeding kon worden aangevraagd. Het Rijksarchief bewaart honderdduizenden van dergelijke ‘oorlogsschadedossiers'. De dossiers bevatten een schat aan unieke en gediversifieerde informatie, die ongetwijfeld talrijke onderzoekers – zowel vakspecialisten als het grote publiek – van waarde kan zijn.

13/10/2014 - Publicaties - Luik - Bruxelles - ARA

Op 11 maart 2013 werd in het Algemeen Rijksarchief de druk bijgewoonde studiedag ‘Het pleit is in den zak! Procesdossiers uit het ancien régime en hun perspectieven voor historisch onderzoek’ georganiseerd. De acta van de studiedag werden in 2014 gepubliceerd.

04/03/2014 - Divers

Op 27 januari 2014 trad het Koninklijk besluit in werking dat een wijziging inhoudt van de regels rond raadpleging van de bevolkings- en vreemdelingenregisters.

Wat verandert er voor u als lezer/klant/partner van het Rijksarchief?

Rechtbank- en gevangenisarchieven overgebracht naar het Algemeen Rijksarchief 2 – depot Joseph Cuvelier

Het archief van Justitie en van de hoven en rechtbanken van het arrondissement Brussel werd overgebracht naar het Algemeen Rijksarchief 2 - depot Joseph Cuvelier. Drie archiefreeksen blijven – in het kader van een IAP-onderzoeksprogramma – nog in het Rijksarchief te Brussel (Anderlecht) voor inventarisatie en verpakking:

  • de notitieregisters en de zonder gevolg geklasseerde dossiers van het parket van de procureur des Konings van Brussel (1918-1950 en 1962-1969)
  • de dossiers van gevonniste zaken en van buitenvervolgingstelling van de correctionele rechtbank van Brussel (1893-1965)
  • het archief van de gerechtelijke politie van het parket van Brussel (1932-1960, vnl. 1940-1948)
01/08/2013 - Inventarisatie - Bruxelles

Goed nieuws voor de liefhebbers van kunst(-geschiedenis): in het Rijksarchief te Brussel (Anderlecht) werd een document ontdekt met daarop de handtekeningen van de schilders Pieter Paul Rubens en Pieter Breughel de Jonge!

28/02/2012 - Inventarisatie - Bruxelles

De Stichting de Moffarts besliste in 2012 om een substantieel bedrag uit te trekken voor de inventarisatie van de processen van de adel van de Raad van Brabant. Het Rijksarchief start hiermee een samenwerking met een belangrijke privésponsor.

Het Rijkarchief te Brussel ontstond in 2002 als gevolg van de splitsing van de provincie Brabant en de oprichting van het bestuurlijk arrondissement Brussel-Hoofdstad. Van 2002 tot 2017 was het Rijksarchief te Brussel gevestigd langs het kanaal van Charleroi te Anderlecht. In 2017 verhuist het naar een ruimer gebouw in Vorst. Door die verhuis is de leeszaal momenteel gesloten voor het publiek.

De vierde staatshervorming van 1993 leidde tot de opsplitsing van de provincie Brabant. Op 1 januari 1995 werden twee nieuwe provincies (Vlaams-Brabant en Waals-Brabant) en een apart bestuurlijk arrondissement (Brussel-Hoofdstad) opgericht. Om zich aan de nieuwe institutionele structuur aan te passen, richtte het Rijksarchief drie nieuwe entiteiten op:

In oktober 2002 opende het Rijksarchief te Brussel zijn deuren aan de Fernand Demetskaai 7 te Anderlecht, in een industrieel gebouw dat de in 1964 werd opgetrokken door de Anglo-belge de Bonneterie op de linkeroever van het kanaal van Charleroi.

Verhuis naar een ander ”industrieel gebouw”

Op 31 maart 2017 sloot het Rijksarchief te Brussel zijn deuren aan de Demetskaai 7 te Anderlecht om te verhuizen naar Vorst. Het Rijksarchief zal er twee verdiepingen betrekken van een gebouw gelegen aan de Luttrebrug. Van de jaren 1930 tot 2004 was de onderneming Diamont Boart hier gevestigd (nu met zetel in Gellingen). Het Rijksarchief zal het gebouw delen met de drukkerij van de FOD Financiën (Fedopress). 

De nieuwe leeszaal van het Rijksarchief te Brussel opent op 1 september 2017 zijn deuren voor het publiek.

Het Rijksarchief te Brussel bewaart het archief van overheidsinstellingen met regionale en lokale bevoegdheden, sinds het ancien régime actief in de Brusselse regio. Ook de archieven van de buitendiensten van de Federale Overheidsdiensten (de vroegere ministeries) zijn hier te vinden, evenals de minuten van notarissen gelegen binnen het ressort van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Daarnaast kunnen in het Rijksarchief te Brussel ook de microfilms van de parochieregisters (vóór 1795) en van de registers van burgerlijke stand van Brusselse gemeenten en van de provincies Waals-Brabant, Henegouwen, Luik en Namen worden geconsulteerd. Voor enkele gemeenten van de vroegere provincie Brabant zijn eveneens bevolkingsregisters beschikbaar op microfilm.

Overheidsarchief ancien régime

  • centrale instellingen van het vroegere hertogdom Brabant:
    • Kanselarij van Brabant
    • Staten van Brabant
    • Raad van Brabant
    • Officie Fiscaal van Brabant
    • Leenhof van Brabant
    • Drossaard van Brabant
    • Houtvesterij
    • Consistorie van de Hoorn
  • openbare gewestelijke en lokale instellingen:
    • Douanerechtbank van het departement Brussel
    • Tolkamer van Brussel
  • lokale gerechtelijke en administratieve instellingen:
    • Schepengriffies van het Brussels arrondissement
    • Ambachten en gilden

Overheidsarchief hedendaagse periode

  • arrondissementele instellingen:
    • administratie van het arrondissement Brabant onder de Franse bezetting
  • departement van de Dijle:
    • administratie van het Dijledepartement
    • administratie van de Dijleprefectuur
  • provincie Brabant
  • buitendiensten van de ministeries Financiën en Justitie:
    • kantoren van het kadaster
    • kantoren van de registratie, van de domeinen en de bewaring van de hypotheken
    • gevangenissen
  • gemeentelijke instellingen:
    • volgens de archiefwetgeving van 24 juni 1955 en 12 december 1957 kunnen de openbare administraties zoals de openbare instellingen en de gemeenten hun archief, zonder enige wettelijke verplichting, overdragen aan het Rijksarchief. Het Rijksarchief te Brussel bewaart slecht een klein aantal bestanden van Brusselse gemeenten.

Archief van kerkelijke instellingen

Het kerkarchief van Brabant uit het ancien régime was in oorsprong privaat archief, maar werd openbaar als gevolg van de nationalisatie van de kerkgoederen onder de Franse revolutie. Het groepeert archief van kloosters en abdijen, van kerken en kapittels en van andere lokale kerkelijke instellingen (armentafels). In de loop van de 19de en 20ste eeuw gaven ook vele kerkelijke instellingen hun archief in bewaring bij het Rijksarchief. Dit Brabantse kerkarchief (meer dan 1 strekkende km) werd bij de opsplitsing van de provincie Brabant verdeeld over de drie nieuw bevoegde archiefbewaarplaatsen.  In het Rijksarchief te Brussel worden dus enkel de archieven bewaard van Brusselse kerkelijke instellingen.

Notariaatsarchief

Het notariaatsarchief van het gerechtelijk arrondissement Brussel heeft onder invloed van wijzigende wetgeving ter zake en bestuurlijke herindeling van het gerechtelijk arrondissement een bewogen geschiedenis gekend. Vooral na de nieuwe wet van 28 april 1999 die neerlegging van notariële documenten van meer dan 50 jaar mogelijk maakte en neerlegging van deze repertoria, tabellen en minuten van meer dan 75 jaar oud verplichtte, volgde een toevloed van notariaatsarchief bij de verschillende rijksarchieven, en dus ook in Brussel.

Genealogische bronnen

  • in de leeszaal van het Rijksarchief te Brussel:
    • microfilms van de parochieregisters van vóór 1795
    • microfilms van de registers van de burgerlijke stand (van 1796 tot 1890) van de Brusselse gemeenten, de provincies Waals-Brabant, Henegouwen, Namen en Luik
    • deze microfilms staan in open rekken, gerangschikt volgens provincie
  • online: http://search.arch.be

Diensthoofd: Harald Deceulaer.

Archivaris: François Antoine.

Onthaal, leeszaal en magazijnbeheer: Pascale Haustrate, Liliane Hierro, Agnès Nyiramisago-Trouveroy, Marnix Tanghe.

Onderhoud: Pamela Jacob.

Op 31 maart 2017 sloot het Rijksarchief te Brussel de deuren van de leeszaal in Anderlecht en ging de verhuis richting de nieuwe locatie in Vorst van start. Sinds 1 september 2017 is de nieuwe leeszaal in Vorst open voor het publiek. Het nieuwe adres is Luttrebruglaan 74, 1190 Vorst.

Hoe geraak je er?

  • Met het openbaar vervoer:
    • Vanuit het station Brussel-Zuid
      • Bussen 49 (richting Bockstael) en 50 (richting Lot Station) brengen je vlakbij de nieuwe vestiging van het Rijksarchief te Brussel. Stap af aan de halte Gerij (net na halte Wiels). De halte bevindt zich op de hoek van de Gerijstraat en de Luttrebruglaan, op 150 meter van het Rijksarchief. De busrit duurt ongeveer 7 minuten.
      • Vanaf het Zuidstation kan je ook tram 82 nemen (richting Drogenbos Kasteel). Stap af aan halte Wiels in de Van Volxemlaan. Volg daarna de Luttrebruglaan, en ga onder de brug door. Het Rijksarchief bevindt zich aan je rechterkant, net na het speelpleintje. Vanaf de tramhalte is het ongeveer 400 meter wandelen.
        Raadpleeg voor de uurregeling van bus of tram de website van de MIVB.
  • Met de wagen: Langs de Luttrebruglaan zijn een aantal betalende parkeerplaatsen beschikbaar.

De toegang ter plaatse?

  • Bel aan en meld je aan bij het onthaal (Luttrebruglaan 74, 1190 Vorst).
  • Aan het onthaal op het gelijkvloers krijg je na je inschrijving in het register een bezoekersbadge, in ruil voor een persoonlijk document.
  • Je gaat door de draaideurtjes, met de badge, en neemt de lift tot de derde verdieping. Daar neem je de deur links van de lift. Je komt in een gang die uitgeeft op een deur, te openen met de bezoekersbadge. Vervolgens kom je in een tweede gang die uitgeeft op de leeszaal.
  • Als lezer heb je toegang tot de leeszaal op de derde verdieping en het sanitair op de vierde verdieping. Er is geen toegang tot het gelijkvloers, de eerste en tweede verdieping en de magazijnen op de vierde verdieping.
  • Op het einde van de dag geef je de bezoekersbadge terug af aan het onthaal op het gelijkvloers.

Toegang voor personen met beperkte mobiliteit (PBM):
Het Rijksarchief verbindt zich ertoe de toegang tot al zijn leeszalen en andere openbare ruimtes te garanderen voor alle gebruikers. In dit kader werden de voorbije jaren reeds aanpassingen aan de gebouwen uitgevoerd zoals aangepaste toiletten voor personen met beperkte mobiliteit, de beschikbaarheid van oprijplaten voor rolstoelen, etc. Hebt u concrete vragen rond de toegang tot het Rijksarchief te Brussel (Anderlecht)? Contacteer ons via telefoon (+32 02 524 61 15) of e-mail.

Deze pagina delen:
www.belspo.be www.belgium.be e-Procurement