Rijksarchief in België

Ons collectief geheugen !

FR | NL | DE | EN
Menu

De FOD Buitenlandse Zaken draagt vanaf 2015 het zgn. ‘Afrika-archief’ over aan het Rijksarchief

Texte petit  Texte normal  Texte grand
11/12/2014 - Aanwinsten - Algemeen Rijksarchief 2 - depot Joseph Cuvelier - Algemeen Rijksarchief

Vóór 2018 wordt meer dan 10 km archief ‘Afrika-archief’ uit de periode 1885-1962 naar het Rijksarchief verhuisd. Het gaat om 5 km archief van het vroegere Ministerie van Koloniën; 4,5 km archief van de gouverneur-generaal van Congo en om 1,4 km personeelsdossiers van oud-kolonialen. Op 11 december 2014 werd hierover een ‘Memorandum of Understanding’ afgesloten tussen de Federale Overheidsdienst Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking  en het Rijksarchief.

Welke archieven worden overgebracht?

Het zgn. ‘Afrika-archief’ (1885-1962) omvat:

  • De archieven van het voormalige Ministerie van Koloniën (5 km)
  • De archieven van de gouverneur-generaal van Congo (4,5 km)
  • De personeelsdossiers van oud-kolonialen (1,4 km)

Het betreft zowel de archieven (de dossiers) als de fichesystemen en andere toegangen.

Waarom wordt het ‘Afrika-archief’ overgedragen aan het Rijksarchief?

De overdracht vindt enerzijds plaats omdat de FOD Buitenlandse Zaken wettelijk verplicht is om archieven die ouder zijn dan 50 jaar over te brengen naar het Rijksarchief (Archiefwet van 24 juni 1955, zoals gewijzigd door de wet van 6 mei 2009; Koninklijke Besluiten van 18 augustus 2010). Anderzijds is de FOD Buitenlandse Zaken van oordeel dat zij zich in tijden van budgettaire besparingen moet concentreren op die activiteiten die het best aansluiten bij haar opdracht en die de meeste toegevoegde waarde kunnen bieden.

Waar komt het ‘Afrika-archief’ terecht?

De archieven worden in de FOD Buitenlandse Zaken verpakt en om de zes maanden zullen de ingepakte archieven overgebracht worden naar het Algemeen Rijksarchief 2 - bewaarplaats Joseph Cuvelier (ARA 2), waar ze andere ‘Afrikaanse archieven’ (zoals de archieven van de Société Générale, van Union Minière du Haut-Katanga en van Sibeka)  vervoegen.

De expertise van het Rijksarchief in verband met ‘Afrikaanse archieven’ nam de voorbije jaren sterk toe, onder meer dankzij de voorbereiding van een archiefgids over archieven uit de koloniale periode van België. Deze archiefgids wordt samengesteld in samenwerking met het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika en verschijnt in het voorjaar van 2015. Het doel van de publicatie is eenvoudig: het werk van onderzoekers vergemakkelijken. In 2012 publiceerde het Rijksarchief reeds een Zoekwijzer over koloniale archieven, die gratis kan worden gedownload via de webshop van het Rijksarchief.

De gevolgen van de verhuisoperatie voor de onderzoeker

De verhuis zal drie jaar in beslag nemen (2015-2018), maar de gevolgen voor de raadpleegbaarheid van de archieven blijven beperkt. Voor elk onderdeel van het archief dat wordt ingepakt, zullen de documenten in kwestie hooguit twee weken niet raadpleegbaar zijn.

Een optimalere bewaring en dienstverlening

Met de ondertekening van het Memorandum verbindt het Rijksarchief zich formeel tot het waarborgen van de continuïteit van de dienstverlening. Meer nog, we willen zelfs beter doen. De ultieme doelstelling is de dienstverlening te verbeteren, zowel voor de diensten van de FOD Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking als voor diverse doelgroepen van onderzoekers.

De toegankelijkheid van de archieven zal geoptimaliseerd worden door het digitaliseren en online publiceren van de bestaande toegangen, en vooral door de omvorming (of herwerking) van de bestaande toegangen tot meer gedetailleerde inventarissen, opgesteld conform de internationale ISAD(G) norm.

Kunnen alle stukken vrij geraadpleegd worden?

Aangezien het om documenten gaat die minstens 50 jaar oud zijn, geldt vrije inzage, met uitzondering van:

  • persoonsgebonden dossiers (cf. de wet van 8 december 1992 tot bescherming van de persoonlijke levenssfeer ten opzichte van de verwerking van persoonsgegevens).
  • geclassificeerde documenten. Het Rijksarchief verbindt zich ertoe om dossiers die ter inzage worden overhandigd eerst te screenen op de aanwezigheid van geclassificeerde documenten. Voor deze documenten zal via de geëigende kanalen de declassificatie gevraagd worden aan de Staatsveiligheid (voor documenten voortkomend uit de Belgische civiele inlichtingendiensten) en aan de Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid (voor documenten voortkomend uit de Belgische militaire diensten) en dit in overeenstemming met de wet van 11 december 1998 betreffende de classificatie en de veiligheidsmachtigingen, veiligheidsattesten en veiligheidsadviezen.

Zullen ook diplomatieke archieven worden overgebracht naar het Rijksarchief?

Voorlopig blijft de overdracht beperkt tot het zgn. ‘Afrika-archief’. In een latere fase zullen de diplomatieke archieven en de archieven van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking volgen. Maar voor het zover komt, dienen deze nog verder ontsloten te worden.

   

Karel Velle, de algemeen rijksarchivaris, en Dirk Achten, de voorzitter van het directiecomité van de FOD Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en Ontwikkellingssamenwerking, ondertekenen het Memorandum. © ARA.

Deze tekst delen:
www.belspo.be www.belgium.be e-Procurement