Enqu�te bedrijven Vlaams-Brabant

Bedrijfsarchieven in Vlaams-Brabant

Brouwerij en maalderij de la Vignette, de Hambrouck, Vanderhaert & Compagnie te Leuven
La Belgique industrielle, 1854, plaat 105. Topografisch-historische atlas, nr. 2180 Algemeen Rijksarchief

Vlaams-Brabant ... dynamisch bedrijfsleven ... rijke bedrijfsarchieven ?

Vlaams-Brabant, de tiende en jongste provincie van België. Met meer dan 20.000 bedrijven, overwegend kleine en middelgrote ondernemingen, gaande van de traditionele nijverheden (metaalindustrie te Vilvoorde, agro- en levensmiddelenindustrie te Leuven, chemische nijverheid) over de zich in de late 19de eeuw ontwikkelende dienstensector (transport, handel, bank- en verzekeringswezen, horeca) tot de recente opkomst van de moderne technologieën (telecommunicatie, informatica). Het geheel biedt een snel veranderend economisch landschap met fusies en delokalisaties. Meteen raken we de kern van het probleem voor de bedrijfsarchieven: dreigen zij met deze veranderingen niet verloren te gaan of versnipperd te geraken? Indien we ons niet inzetten voor het behoud van oude bedrijfsarchieven, dan verliezen we tegelijkertijd een schat aan gegevens over de economische ontwikkeling van Vlaams-Brabant in het verleden en geven we een belangrijk stuk historisch en cultureel patrimonium op.

Aandeelbewijs Leerlooierij van Zaventem
Rijksarchief te Beveren

Behoud van het patrimonium

Het Algemeen Rijksarchief zet zich reeds jaren in voor het behoud en beheer van bedrijfsarchieven en wil met initiatieven van registratie, adviesverlening en ontsluiting de valorisatie en het gebruik van deze bronnen voor historisch onderzoek stimuleren. Gelijkaardige initiatieven zien het licht in onze buurlanden en in andere Belgische steden en regio's. Ook voor een nieuwe provincie als Vlaams-Brabant is het essentieel deze lacune in de kennis van een rijk industrieel, financieel en commercieel verleden aan te vullen.

Fabriek van lichte wollen stoffen François Scheppers te Lot
La Belgique industrielle, 1854, plaat 11. Topografisch-historische atlas, nr. 2180. Algemeen Rijksarchief

Bedrijfseconomische motieven

Het bedrijf heeft zelf ook voordeel bij een efficiënt archiefbeheer. Historische informatie kan aangewend worden in actuele beslissingsprocessen en voor het huidige management, onder meer inzake:
- Profilering van het bedrijf op de markt en versterking van het imago;
- Bedrijfscultuur en personeelsbeleid ;
- Public relations door het aanbieden van een gedenkboek ;
Sommige ondernemingen (KBC) hebben reeds het nut van een valorisatie van hun verleden aangetoond met publicaties en de openstelling van hun archieven voor onderzoek.

Wetenschappelijke motieven

Bedrijfsarchieven (jaarverslagen, personeelsbladen, reglementen, kaarten en plattegronden, foto’s, affiches, enz.) vormen als neerslag van de dagelijkse bedrijfsactiviteit een informatiebron voor tal van wetenschappelijke disciplines zoals:
- Sociaal-economische geschiedenis: evolutie van de productie en van de productiviteit;
- Economie: wat is de bijdrage van de onderneming aan de economische groei; hoe is het consumentengedrag geëvolueerd?;
- Management en bestuurskunde: het profiel van de ondernemer; ontwikkeling van de bedrijfsstructuur en -organisatie;
- Sociale wetenschappen: hoe beïnvloedt het bedrijf zijn omgeving; arbeidsverhoudingen en -omstandigheden;
- Kunst- en architectuurgeschiedenis: denk aan de gebouwen en het patrimonium van sommige ondernemingen.

Enquête bij de Vlaams-Brabantse ondernemingen

Archieven vormen het geheugen van de onderneming. Ze kunnen ook de dagelijkse bedrijfsvoering ondersteunen. Nochtans worden ze dikwijls vernietigd of geraken ze in de vergeethoek van een kelder of zolder. Met dit waardeloos oud papier meent men niets te kunnen aanvangen. Wij denken daar anders over. Bedrijfsarchieven die in goede en geordende staat worden bewaard, kunnen een zeer rijk historisch en cultureel patrimonium vertegenwoordigen. Het Algemeen Rijksarchief zet zich reeds jaren in voor het behoud en beheer van bedrijfsarchieven en beschikt over archivarissen en historici die advies verlenen inzake selectie, inventarisatie en de historische waardebepaling van bedrijfsdocumenten. In dit kader is het de bedoeling een gids op te stellen van bedrijfsarchieven die zich hoofdzakelijk nog in de Vlaams-Brabantse bedrijven zelf bevinden.

Om dit project te kunnen realiseren hebben we gegevens nodig over de historische archieven van een maximum aantal bedrijven. Er wordt een enquête verstuurd met vragen over bewaarplaats, toegankelijkheid, omvang en inhoud met de bedoeling deze gegevens samen te brengen in een gids die door vorsers als zoekinstrument kan worden gebruikt. De verzamelde informatie dient strikt wetenschappelijke doeleinden. De inzagevoorwaarden zijn volledig door de ondernemingen zelf te bepalen.

Het project loopt in samenwerking met de Katholieke Universiteit Leuven en krijgt de steun van de Kamers voor Handel en Nijverheid van Leuven en Halle-Vilvoorde en van de Gewestelijke Ontwikkelingsmaatschappij voor Vlaams-Brabant.
Deze enquête wordt verstuurd aan ongeveer 2000 Vlaams-Brabantse bedrijven.

In de overtuiging dat dit initiatief bij een breed spectrum van ondernemingen enthousiast zal worden onthaald, danken wij u bij voorbaat voor uw welwillende medewerking.

Laatst geupdate ( Friday 25 November 2005 )

[ terug ]