7000 zegelafgietsels online!

Afdeling 4 heeft meerdere taken.
Ze biedt een kwaliteitsvolle dienstverlening, met inbegrip van het aanbieden van een rustige werkplek in de studiezaal, waar lezers in de best mogelijke omstandigheden de documenten kunnen raadplegen. Naleving van het bezoekersreglement maakt het mogelijk documenten in consultatie te geven, zonder de goede staat ervan in het gedrang te brengen.

De afdeling is verantwoordelijk voor de archieven van het ancien régime en voor familiearchieven.
De eerste categorie betreft de archieven van de centrale instellingen vanaf de Bourgondische periode:

• De archieven van de regeringsorganen: de collaterale raden (Raad van State, Geheime Raad, Raad van Financiën) en hun rechtsopvolgers (Koninklijke Raad van Filips V, Algemene Regeringsraad)
  
• De archieven van de Rekenkamers
  
• De bestanden van de secretarieën die de gouverneur-generaal en de regeringsraden bijstonden (Audiëntie, Secretarie van State en Oorlog, Duitse Staatssecretarie)
  
• Subalterne instellingen met een specifieke opdracht, ontstaan tijdens de Oostenrijkse periode om de collaterale Raden te ontlasten (Jointe voor de Amortisaties, Comité voor de opheffing van de Jezuïetenorde in de Nederlanden, Comité voor de Religiekas)
  
• Centrale Rechtbanken (de Grote Raad te Mechelen, Raad van Beroerten…)
  
• Diverse andere instellingen, verschillend naar aard en bevoegdheden: Huis van Karel van Lotharingen, Officie van de Hofwerken, …
  
  

Deze bijzonder rijke archieven bieden tal van interessante onderzoekspistes om onze regio tijdens het ancien régime op institutioneel, cultureel, economisch, sociaal en militair vlak te bestuderen.

Het Algemeen Rijksarchief bewaart eveneens een honderdtal familiearchieven, zoals de bestanden van de families Arenberg, Merode en Ursel, die samen reeds goed zijn voor ongeveer 2000 strekkende meter archiefdocumenten. Deze bestanden vormen een mooie aanvulling op informatie te vinden in overheidsarchief. Ze bevatten immers niet gekende en niet gepubliceerde documenten, relevant voor tal van onderzoeksdomeinen: politiek-institutionele geschiedenis, militaire geschiedenis, genealogie en heraldiek, sociaal-economische geschiedenis en culturele geschiedenis in de breedste zin (mentaliteits- en kunstgeschiedenis, literaire en intellectuele geschiedenis).

De rijke verzameling Kaarten en Plattegronden wordt ook door afdeling 4 beheerd en betekent eveneens een waardevolle aanvulling voor onderzoek in zowel ancien régimebestanden, als in hedendaagse archieven.

De bibliotheek telt ongeveer 500.000 volumes, die vooral de geschiedenis van België (en dan meer bepaald die van Brabant) en de archivistiek betreffen. Verder beschikt ze ook over een belangrijke verzameling werken met betrekking tot de Eerste Wereldoorlog, een administratief en juridisch bestand en een verzameling Kostbare Werken. Naast de publicaties uitgegeven door het Rijksarchief bezit de bibliotheek een rijke verzameling inventarissen van archieven die elders in België en in het buitenland worden bewaard. Al deze verzamelingen zijn raadpleegbaar via een geïnformatiseerde catalogus, die binnen afzienbare tijd nog verrijkt zal worden met de titels van alle publicaties bewaard in de bibliotheken van de Rijksarchieven in de Provinciën.

Het restauratieatelier was decennialang één van de visitekaartjes van Algemeen Rijksarchief. Ongeveer vijftien jaar geleden werd het opgedoekt, om in 2009 heropgestart te worden. Een nieuw lokaal en modern aangepast materiaal maken het mogelijk om een aantal essentiële taken inzake preservatie en restauratie van documenten weer zelf te vervullen.

Onderzoeksinstrumenten

Via gidsen, inventarissen en toegangen kan de onderzoeker zijn weg vinden in de bestanden en verzamelingen bewaard op het Algemeen Rijksarchief.

Gidsen:

• M. SOENEN, Archives des institutions centrales des Pays-Bas sous l'Ancien Régime 1994
  Reeks: Gidsen - Guides 15
  
• A. VAN NIEUWENHUYSEN (aangevuld door) R. LAURENT, Archives de familles et de particuliers 1997
  Reeks: Gidsen - Guides 29
  
• E. AERTS, Geschiedenis en archief van de Rekenkamers 1996
  Reeks: Gidsen - Guides 27
  
• P. VAN HEESVELDE P. Overheidsinstellingen van de Habsburgse Nederlanden (1477-1793). Een bibliografie 1993
  Reeks: Miscellanea Archivistica. Manuale 12
  
• E. AERTS, M. BAELDE, H. COPPENS, H. DE SCHEPPER, H. SOLY, A.K.L. THIJS, K. VAN HONACKER (eds) De centrale overheidsinstellingen van de Habsburgse Nederlanden (1482-1795) 1994
  Reeks: Studia 55
  

Zoekinstrumenten

Schenkingen aan en bewaargeving bij het Algemeen Rijksarchief

Aarzel niet ons te contacteren met vragen over de schenking van archief.
Algemene informatie over de “verklaring van schenking” is terug te vinden in de Brochure "Neerlegging van particuliere archiefbescheiden

Onderzoeksprojecten

In januari 2007 startte een onderzoeksproject in samenwerking met de Koninklijke Commissie voor Geschiedenis (www.kcgeschiedenis.be/ ) met als titel “Ontsluiting van de diplomatieke correspondentie tussen Wenen en Brussel (1740/48 - 1790)".