Afdeling 5 is belast met het verwerven, bewaren en ontsluiten voor onderzoek van hedendaagse archieven (openbare archieven, archieven van particulieren, verenigingen en ondernemingen) die in het Algemeen Rijksarchief worden bewaard. Het is één van de belangrijkste afdelingen wat betreft volume, namelijk 41 000 strekkende meter verdeeld als volgt:

• 23 000 meter openbare hedendaagse archieven
• 14 000 meter bedrijfs- en verenigingsarchieven
• 4 000 meter archieven van particulieren (politici, functionarissen, wetenschappers, journalisten,….)

Deze archiefverzamelingen van een ongeziene rijkdom zijn erg belangrijk voor de politieke, milieu, economische, sociale en culturele geschiedschrijving van ons grondgebied in de 19de en 20ste eeuw. Verschillende door de overheid en het parlement opgestarte onderzoeken hebben trouwens beroep gedaan op deze archieven teneinde opheldering te krijgen over bepaalde schaduwzones van onze nationale geschiedenis (parlementaire commissie betreft de moord op Lumumba, studiegroep over het lot van de bezittingen van leden van de Belgische Joodse gemeenschap, gestolen of waarvan afstand werd gedaan, in de periode 40-45).

Als gevolg van de afschaffing van bepaalde diensten en/of extreme bewaaromstandigheden van archieven voor hun overdracht aan het Algemeen Rijksarchief, hebben we soms archieven in bulk moeten aanvaarden. Bovendien kunnen sommige particuliere archieven – de meest recent overdrachten – momenteel niet geraadpleegd worden als gevolg van beslissingen genomen door hun schenkers of overdragers. Ondanks het feit dat we ons inspannen om het merendeel van niet geïnventariseerde consulteerbare archieven ter beschikking te stellen, zijn de meest lijvige nog niet toegankelijk voor het publiek omwille van de slechte staat vaan bewaring waarin ze verkeren, het gebrek aan een voorlopige classificatie of van een zoekinstrument. Wij betreuren dit natuurlijk en stellen alles in het werk om in de eerstvolgende jaren deze onmisbare archieven die belangrijk zijn voor de kennis van onze geschiedenis te ontsluiten. We denken dan vooral aan archieven met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog (vb: winterhulp, heropbouw, oorlogsschadevergoeding,..). Een partnerschap met het United States Holocaust Museum in Washington (USHMM) heeft ons de mogelijkheid gegeven om over te gaan tot een vlugge ontsluiting van bepaalde fondsen voor onderzoek.

Verschillende gidsen, zoekwijzers of staat van ontsluiting en zoekinstrumenten die zorgen voor een ontsluiting van dit geheel van allerhoogst belang

• VANDEN BOSCH H., AMARA M. et D’HOOGHE V., onder de leiding van TALLIER P.-A.,  ‘Guide des sources de la Première Guerre Mondiale en Belgique - Archievenoverzicht betreffende de Eerste Wereldoorlog in België’, Brussel, Algemeen Rijksarchief, 2010, 1057 p. [Publ. 4921 / 54 €]
  
  Het ‘Archievenoverzicht betreffende de Eerste Wereldoorlog in België’ brengt alle informatie bijeen over de archiefbestanden en verzamelingen die bewaard worden door de voornaamste openbare en private archiefdiensten in België en in het buitenland. De archieven van de federale, provinciale en gemeentelijke overheden, de universiteiten, de bedrijven, de hulporganisaties, de particulieren e.d. komen aan bod. Lees meer...
  Om het archievenoverzicht te downloaden: klik hier
  
  
• M. D’HOORE M., Archives de particuliers relatives à l’histoire de la Belgique contemporaine (de 1830 à nos jours), Bruxelles, 1998 (Série: Gidsen – Guides, n° 40).

• Archives de particuliers relatives à l’histoire de la Belgique contemporaine conservées aux Archives générales du Royaume. Deuxième édition revue et augmentée dans Jalons de recherche, Bruxelles, (2005) 12 p.

• G. MARECHAL, Staat van ontsluiting. VII. Departement I. Ministerie van Binnenlandse Zaken, Brussel, 1999 (Miscellanea Archivistica. Studia n° 122).
• R. DEPOORTERE, Etat d’ouverture à la recherche. VIII. Département I. Conseil d’Etat. Ministère de la Justice. Etablissement prénitentiaires des arrondissements de Bruxelles et de Nivelles, Bruxelles, 2000 (Miscellanea Archivistica. Studia n° 129).
• P.-A. TALLIER, Etat d’ouverture à la recherche. VIII. Département I. Ministère des Classes moyennes et de l’Agriculture, Bruxelles, 2000 (Miscellanea Archivistica. Studia n° 129).
• Etat de l’ouverture à la recherche. XII. Département. Archives de la Première Guerrre mondiale et fonds associés, 2ième édition corrigée et mise à jour, Bruxelles, AGR, 2002 (Miscellanea Archivistica. Studia, n° 148).
• L.A. BERNARDO, Etat d’ouverture à la recherche. XIII. Département I. Archives de particuliers relatives à l’histoire de la Belgique contemporaine (de 1830 à nos jours). 2ième édition revue et augmentée, Bruxelles, 2004 (Miscellanea Archivistica. Studia n° 161).

Aarzel niet om ons te contacteren betreffende archiefschenkingen. Hieronder vindt u al enkele algemene inlichtingen betreffende de aangifte van schenkingen en advies betreffende selecties, beschrijving en verpakking van dossiers in het kader van cellules stratégiques en secretariaten van de federale regering (kabinetsarchieven).

- Brochure "Neerlegging van particuliere archiefbescheiden
- Brochure "Archieven van de beleidscellen en de secretariaten van de federale regering"

Wat de neerlegging van archieven van openbare instantie betreft, verzoeken we u contact op te nemen met de afdeling Toezicht ( Dit e-mailadres is beschermd door spambots, je hebt Javascript nodig om dit te kunnen bekijken ).

Momenteel lopen er twee onderzoeksprojecten in het kader van het bevorderen van onderzoek door de Federale Wetenschappelijke Instellingen. We krijgen hierdoor een betere kennis van de Belgische instellingen en de door hun geproduceerde archieven. Doelstelling van het eerste project is het opstellen van een gids betreffende de parastatalen, het tweede een gids van de bronnen met betrekking tot de Eerste Wereldoorlog in België en Belgisch Kongo.
Voor wie meer wil weten over de archieven over W.O. I en aanverwante, bewaard in het Algemeen Rijksarchief: lees meer