Het Rijksarchief heeft een traditie in het werken met vrijwilligers. Vaak gaat het om geroutineerde amateur-historici, heemkundigen of genealogen, die flink wat ervaring hebben opgedaan in het zoeken in archieven en het lezen van oude documenten.
Hun medewerking kan onder verschillende vormen gebeuren:

• als individu maken ze bv. een klapper op alle parochieregisters van een gemeente, geselecteerd in samenspraak met het Rijksarchief;

• projectmatig: een groep of groepje vrijwillige medewerkers, onder begeleiding van een archivaris, ontsluit een grote serie archief­documenten en dat eventueel voor verschillende localiteiten, zoals bv. boedelinventarissen (staten van goed), bouwvergunningen of de huwelijks- of notarisakten van (een gedeelte van) een provincie;

• sinds enige jaren worden vrijwillige medewerkers ook ingezet in de zaterdag­dienst van de leeszaal, om een goede werking te verzekeren en de veiligheid te verhogen.

De individuele initiatieven zijn te consulteren in de leeszaal van het betrokken Rijksarchief en zullen gaandeweg ook digitaal ter beschikking komen.
Een korte beschrijving van de talrijke collectieve vrijwilligers­projecten is hier per rijksarchief terug te vinden.