Bampslaan 4 3500 HASSELT Limburg Tel: +32 (0)11/22.17.66 Fax: +32 (0)11/23.40.46 Rijksarchief.Hasselt@arch.be

Wat bewaren we ?

Het Rijksarchief te Hasselt is de bewaarplaats voor de archieven van de in Limburg gevestigde overheden en particulieren. De hier bewaarde bescheiden beslaan een periode van meer dan 9 eeuwen, van 1040 tot omstreeks 2000. In deze archieven tref je niet alleen papier en perkament aan, maar ook foto's, films en geluidsopnames. Traditioneel wordt onderscheid gemaakt tussen archieven uit het Ancien Régime of de periode voor aanhechting van onze gewesten bij Frankrijk in 1795-1796, en de heden­daagse periode. Bovenaan de ladder van de instellingenhiërarchie in het Ancien Régime stonden de Leenzaal van Kuringen en het Oppergerecht van Vliermaal, en, één trapje lager, de Buitenbank van Bilzen. Hun archieven zijn van groot belang voor ieder die interesse heeft voor de geschiedenis van de rechtspraak op het grondgebied van Limburg. Bovendien bevatten zij een schat aan gegevens over het verleden van de Loonse heerlijkheden en gemeenten. De voornaamste plaatselijke archieven zijn de archieven van de schepenbanken, leenhoven en laathoven. In bijna elk dorp functioneerde er een eigen schepenbank, met gerechtelijke en bestuurlijke bevoegdheden. Hun archieven documenteren in de eerste plaats de organisatie van bestuur en rechtspraak maar zij zijn ook bijzonder interessant voor de studie van de concrete leefsituatie van inwoners. Stamboomonderzoekers die hun familie­geschiedenis willen aankleden met gegevens over de sociaal-economische positie van hun familie in voorbije eeuwen, vinden hier hun gading. Voorts worden voor de meeste Limburgse dorpen en steden in het Rijksarchief de gemeente­archieven vanaf de zeventien­de eeuw bewaard. Vooral de burgemeestersrekeningen geven een goed beeld van het financiële reilen en zeilen van onze oude gemeenten. De archieven van heerlijkheden, van kerkfabrieken, van armentafels, van ambachten en schuttersgilden, en van rederijkerskamers ronden het plaatje af voor wat betreft de archieven van de organisaties op lokaal niveau in het Ancien Régime. De archieven van de in de Franse Tijd afgeschafte Limburgse abdijen, kapittels, kloosters, kluizen, begijnhoven en godshuizen zijn ook in het Rijksarchief te vinden. Die van de Balije Biessen van de Duitse Orde, van het stift van Munsterbilzen en van de abdijen van Herkenrode en van Sint-Truiden spreken het meest tot de verbeelding. Ook de hedendaagse periode, vanaf circa 1795, wordt uitgebreid gedocumenteerd in het Rijksarchief. Omwille van plaatsgebrek in het verleden worden de archieven van de in Limburg gevestigde hoven en rechtbanken en van de buitendiensten van de federale, gewestelijke en gemeenschapsoverheden voorlopig in het Rijksarchief te Beveren bewaard. De archieven van het provinciebestuur bleven om dezelfde reden voorlopig in het Provinciehuis, onder de hoede van de provinciale archivaris. Sinds 1963 kunnen ook notarissen hun repertoria en minuten in onze instelling deponeren. De notariële archieven in het Rijksarchief beslaan nu de hele provincie, van de zeventiende tot de negentiende eeuw. Met andere overhed­en, zoals gemeenten, OCMW's, kerkfabrieken en openbare instellingen kan het Rijksarchief bewaargevingscontracten sluiten. Op die manier werden de archieven van gemeentebesturen tot aan de Tweede Wereldoorlog, en van commissies voor openbare onderstand, kerkfabrieken en parochies tot omstreeks 1900 verworven. Vanuit het Rijksarchief wordt ook toezicht gehouden op de archiefvorming en het archiefbeheer bij overheidsorganisaties in de provincie. Diverse diensten doen trouwens geregeld een beroep op onze instelling voor advies in deze materies. Archieven van particuliere personen, van families, van verenigingen en van bedrijven completeren het beeld van het verleden dat de onderzoeker krijgt door de bril van de overheidsarchieven. De bestanden van families en personen komen uit de hele provincie en beslaan de periode van de veertiende tot de twintigste eeuw. In de categorie van de bedrijfsarchieven springen vooral de archieven van de Limburgse mijnen en van diverse belangenorganisaties die in dat kader werkzaam waren, in het oog. Zij stellen onderzoekers in staat het mijnverleden van de provincie, vanaf het prilste begin en in al zijn facetten te reconstrueren. Bedrijfsarchieven zijn een vrij recente branche voor het Rijksarchief. Toch bezit het naast de mijnarchieven reeds een mooie collectie bestanden van vooral Zuidlimburgse bedrijven. De meest geraadpleegde archiefbescheiden zijn de parochieregisters en de registers van de burgerlijke stand. Zij zijn onmisbare bronnen voor het stamboomonderzoek. Op enkele uitzonderingen na kunnen de parochieregisters uit de Limburgse gemeenten van de zeventiende eeuw tot omstreeks 1800 en de registers van de burgerlijke stand van omstreeks 1800 tot 1890 hier geraadpleegd worden. Om de originelen tegen de gevolgen van veelvuldige raadpleging te beschermen zijn zij aan raadpleging onttrokken en worden zij op microfilm aangeboden.

Wie is wie ?

Diensthoofd: Rombout Nijssen, afdelingshoofd
Archivarissen: Johan Van der Eycken
Onthaal, leeszaal & magazijnbeheer: Yilmaz Bingolo, Angela Bitonti, Marina Pauly, André Vanheusden, Dirk Vanmarsnille
Onderhoud: Connie Lisens, Olga Rokicka

Hoe te bereiken ?

Met het openbaar vervoer : Het Rijksarchief bevindt zich op 3 minuten lopen van het station van Hasselt dat in dezelfde straat gelegen is. Het plein voor het station is het vertrek- en eindpunt van de meeste buslijnen in de stad.

Met de wagen : Bereikt U het Rijksarchief via de kleine ring (de Schiervellaan) en de Bampslaan. Parkeren in de omgeving is eerder problematisch. Wie met de wagen naar Hasselt komt, parkeert best op één van de grote parkeerplaatsen aan de rand van de stad. De bus brengt u dan gratis naar het centrum van de stad of naar het station.

Openingstijden en sluitingsdagen

Historiek van het Rijksarchief te Hasselt

Het rijksarchief in Hasselt werd opgericht in 1869 en het was aanvanke­lijk onderge­bracht op de zol­ders van het provinciegebouw in de Lombaardstraat, waarna het in 1877 naar een oude herberg naast het stadhuis verhuisde. De vroegere gelagzaal fungeerde als leeszaal en bureel voor de conservator en de rest van het huis als opslagruimte. Door de aangroei van archiefbestanden werd deze woning echter vlug te klein. In april 1904 werd een herenhuis op de Bampslaan door de Staat ge­kocht. Deze woning was omstreeks 1870 door het echtpaar Soetemans-Mercier gebouwd. Na verbouwingswerken werd vanaf 1 januari 1908 het nieuwe rijksarchief op de huidige locatie betrok­ken.
Lees meer...